Zakspoor

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het zakspoor is in dit diagram aangegeven met het nummer 1
Het zakspoor (spoor 9) in Gouda voor de richting Alphen aan den Rijn, hier met een van de lightrailvoertuigen die daar van 2003 tot 2009 reden bij wijze van experiment
Bij het zakspoor in Hengelo is het duidelijk dat men hier niet aan beide kanten kan uitstappen. Onlangs is het zakspoor vernieuwd.
Het zakspoor (spoor 3) in Almelo voor de stoptreinen naar Mariënberg

Een zakspoor is een kopspoor dat binnen een perron ligt. Deze constructie komt voor bij stations met een breed eilandperron, waarbij een bepaalde treindienst (meestal een korte stoptrein) het betreffende station als eindpunt heeft. De term is afgeleid van het Duitse Sackgleis. Men kent in het Duits ook Sackbahnhof (kopstation) en Sackgasse (doodlopende weg) en het laatste komt van het Franse cul de sac.

Hoewel er een perron is aan weerszijden van het spoor, mag er meestal maar aan één kant worden in- en uitgestapt. Hierdoor kan de conducteur beter toezicht houden op het moment dat hij het vertreksein geeft.

Voordeel van een zakspoor is, net als van een ander kopspoor, dat reizigers gelijkvloers kunnen overstappen naar de hoofdsporen aan weerszijden (aan de ene zijde rechtstreeks, aan de andere zijde door om het uiteinde van het kopspoor heen te lopen).

Een ander voordeel van een zakspoor is dat een trein er langere tijd kan stilstaan (namelijk tot het vertrektijd is voor de terugreis) zonder dat het verkeer op de hoofdsporen wordt gehinderd. De doorgaande treinen gebruiken de hoofdsporen maar veroorzaken geen hinder doordat ze na een korte stop weer verder rijden.

Nederland[bewerken]

Zaksporen zijn in Nederland nog te vinden op de stations:

  • Gouda
    • Spoor 4 in het 1e perron, weinig gebruikt; vroeger gebruikt voor de stoptreinen uit Den Haag Centraal, deze treinen hebben nu Gouda Goverwelle als eindpunt.
    • Spoor 9 in het 2e perron, weinig gebruikt; verlaagd voor de lightrailverbinding RijnGouwelijn richting Alphen aan den Rijn. Op deze verbinding rijden weer gewone treinen (en vanaf 11 december 2016 die met de R-net huisstijl) vanaf een later aangelegd spoor 11 waardoor er niet meer gekruist hoeft te worden.
  • Almelo, voor de stoptrein van/naar Mariënberg
  • Hengelo, voor treinen van/naar Oldenzaal in de tijd dat de NS hier een pendeltrein reed. Sinds december 2010 tot eind 2013 werd het weer gebruikt voor grenslandexpres van Syntus naar Bad Bentheim.
  • Haarlem, Hier is een 2-sporig zakspoor te vinden in het middenperron aan de westzijde.
    • Spoor 4, wordt gebruikt door de Sprinter naar Leiden Centraal
    • Spoor 5, werd gebruikt door de Intercity naar Hoorn. Deze Intercity is in de dienstregeling 2016 vervangen door een Sprinter, welke vanaf Haarlem doorrijdt naar Amsterdam Centraal.
  • Leeuwarden

Verdwenen zaksporen[bewerken]

Op een aantal stations was vroeger een zakspoor, maar is dit nu verdwenen. Vaak is aan de bestrating nog te zien waar het zakspoor gelegen heeft.

  • Amersfoort
    • Spoor 21, vroeger gebruikt voor de stoptreinen uit Utrecht, deze treinen hadden tot december 2006 Ede-Wageningen als eindpunt (tegenwoordig Zwolle).
    • Spoor 22, vroeger gebruikt voor de stoptreinen uit Hilversum.
  • Den Haag Hollands Spoor
    • Zowel in het eerste perron (aan de noordzijde) als het tweede perron (aan de zuidzijde) waren in het verleden zaksporen aanwezig.
  • Deventer
    • Deventer kende vroeger aan de westzijde een dubbel zakspoor van de OLDO, de spoorlijn naar Ommen via Raalte. De sporen zijn al lang geleden verdwenen, maar de positie is door de ongewijzigde perronkap nog goed herkenbaar.
  • Utrecht Centraal
    • Utrecht Centraal heeft een tijd spoor 21 gehad, aan de zuidzijde van het station ter plaatse van het huidige spoor 5b.

Mogelijk nieuwe zaksporen[bewerken]

  • Geldermalsen
    • Voor Geldermalsen wordt de mogelijkheid onderzocht een nieuw zakspoor aan te leggen in het brede eilandperron, dit zou dan gebruikt kunnen gaan worden voor extra Randstadspoortreinen uit de richting Utrecht.
  • Deventer
    • Dit verdwenen zakspoor zou in de toekomst weer herbouwd kunnen gaan worden als er een aparte stoptreindienst Deventer-Zwolle gaat komen, bijvoorbeeld vanwege de opening van station Zwolle Zuid.
  • Assen, vanaf mei 2017 voor de extra stoptrein tussen Assen en Groningen.

België[bewerken]

  • Mol
  • Nijvel
    • Naast het spoor 1 (richting Brussel) is een zakspoor voor de S1 naar Antwerpen Centraal. Doordat Nijvel eindpunt is van de trein, moet deze zeer kort in tegenspoor (rechts) rijden richting Nijvel.