Zegge

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie Zegge (plaats) voor het dorp in de gemeente Rucphen.
Zegge
Stijve zegge (Carex elata)
Stijve zegge (Carex elata)
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: Eenzaadlobbigen
Clade: Commeliniden
Orde: Poales
Familie: Cyperaceae (Cypergrassenfamilie)
Geslacht
Carex
L. (1753)
Scherpe zegge (Carex acuta)
Scherpe zegge (Carex acuta)
Verspreiding
Verspreiding
Afbeeldingen Zegge op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Zegge op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Zegge (Carex) is een geslacht van zowel bladverliezende als groenblijvende kruidachtige planten, behorend tot de cypergrassenfamilie. De circa tweeduizend soorten komen wereldwijd voor, maar voornamelijk in gematigde en koude streken.

Zeggesoorten komt in veel habitats voor, met een voorkeur voor vochtige grond. Meerdere zeggesoorten worden als siergras ingezet.

Het geslacht bevat moeilijk te identificeren soorten, vanwege de uitgebreide bastaardvorming. Om soorten op naam te brengen is het vaak noodzakelijk om ook de ondergrondse delen van de plant te bekijken. Ook de rijpe nootjes met hun urntje, een soort van schutblad, zijn belangrijk voor de determinatie.

Ondergeslachten[bewerken]

Het geslacht Carex werd op verschillende manieren onderverdeeld in ondergeslachten. De classificatie van Georg Kükenthal heeft de meeste invloed gekregen. Hij maakte vier ondergeslachten: Carex, Vignea, Indocarex en Primocarex. Deze indeling is voornamelijk gebaseerd op de rangschikking van de mannelijke en vrouwelijke aren op de stengel.[1] Na uitvoerige discussies wordt het geslacht Carex nu onderverdeeld in de vier ondergeslachten, waarvan sommige niet monofyletisch zijn:[2]

  • Carex subg. Carex – 1450 soorten met een wereldwijde verspreiding[3] De bloeiwijze heeft 1 of meer mannelijke toparen, die sterk verschillen van de vrouwelijke aren. De meeste soorten hebben een vruchtbeginsel met twee stempels.[4]
  • Carex subg. Psyllophora (Degl.) Peterm. (gelijk aan Kükenthal's "Primocarex") – 70 soorten[2] Soorten met een aar. De vruchtbeginsels hebben drie stempels.
  • Carex subg. Vignea (P. Beauv. ex T. Lestib.) Peterm. – 350 soorten, cosmopolitisch[3] Aren tweeslachtig en zittend. De vruchtbeginsels hebben twee stempels.
  • Carex subg. Vigneastra (Tuckerman) Kükenthal (gelijk aan Kükenthal's "Indocarex"[2]) – 100 soorten, tropisch en subtropisch Azië[3] Soorten met gesteelde, tweeslachtige aren. De vruchtbeginsels hebben drie stempels.

Omstreeks de eeuwwisseling verschenen de eerste moleculair fylogenetische analyses op grond van een beperkt aantal genen, waaruit bleek dat de geslachtengroep Cariceae monofyletisch was. Binnen de cypergrassen is de geslachtengroep Scirpeae te zien als zustergroep van de geslachtengroep Cariceae, of zijn de Cariceae genest binnen de Scirpeae. De Global Carex Group stelt in de publicatie van 14 juli 2015 voor alle soorten van Cymophyllus (monotypisch), Kobresia (ongeveer 60 soorten), Schoenoxiphium (ongeveer 15 soorten) en Uncinia (ongeveer 70 soorten) samen te voegen tot het geslacht Carex s.l. Deze groep is dan monofyletisch in alle moleculair-fylogenetische studies.[5]

Classificatie omstreeks de eeuwwisseling Cladogram van geslacht Carex
    • geslachtengroep Scirpeae
    • geslachtengroep Cariceae
      • geslacht Carex
        • ondergeslacht Psyllocarex (= ondergeslacht Primocarex)
        • ondergeslacht Vignea
        • ondergeslacht Vigneastra (= ondergeslacht Indocarex)
        • ondergeslacht Carex (= ondergeslacht Eucarex)
      • geslacht Kobresia
      • geslacht Uncinia
      • geslacht Schoenoxiphium
      • geslacht Cymophyllus
    • Scirpeae
    • Cariceae
      • Carex
        • "Siderostictae clade"
            • "core Carex clade"
            • "core Vignea clade"
          • "caricoid clade"
            • "core unispicate clade"
            • "Schoenoxiphium clade"

In Nederland voorkomende soorten[bewerken]

In Nederland komen de volgende soorten voor:

Zie ook[bewerken]