Agent 327

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Agent 327
Land van oorsprong Vlag van Nederland Nederland
Oorspronkelijke taal Nederlands
Genre avonturenstrip, humoristische strip, detectivestrip
Creatieteam
Bedenker(s) Martin Lodewijk
Publicatie
Uitgever Oberon BV, Uitgeverij M, Meulenhoff bv, De Geïllustreerde Pers, Uitgeverij L, Carlsen Verlag, Concentra Media
Publicatiemedia stripboeken
kranten
stripbladen
Huidige status Lopend
Eerste publicatie 1966
Laatste publicatie Juli 2005
Portaal  Portaalicoon   Strip

Agent 327, is een Nederlandse stripreeks door Martin Lodewijk. Het is een humoristische reeks die draait rond Hendrik IJzerbroot, alias geheim agent Agent 327, die werkt voor de Nederlandse Geheime Dienst. De albums worden 'Dossier' genoemd.

Hendrik IJzerbroot, alias Agent 327[bewerken]

Hendrik IJzerbroot: held, slim, snel, goed in vechtsporten en snelle reflexen. Hendrik woonde als klein jongetje in Rotterdam, Feijenoord, waar zijn moeder (later weduwe) een snoepwinkeltje had op nummer 38a, een buurt waar hij af en toe nog eens komt zoals in het dossier Hotel New York.

Als IJzerbroot tijdens zijn studie in de Tweede Wereldoorlog zit ondergedoken in de molen van zijn oom Harm, komt hij per toeval in contact met het Nederlandse verzet, waar de chef op dat moment de baas is. In een aantal dossiers wordt naar dit contact verwezen, voor het eerst in Dossier Leeuwenkuil. In de vlucht van vroeger wordt duidelijk hoe IJzerbroot in 1948 geheim agent 327 wordt, toentertijd de eerste en enige agent van de Nederlandse geheime dienst. Vermoedelijk was Agent 327 in 1950 in Indonesië, gezien zijn ervaring met de machete in de jungle.

Hoewel ieder nieuw dossier weer aanhaakt bij de actualiteit en Lodewijk de figuur IJzerbroot al sinds 1966 tekent, blijft 327 sindsdien vrijwel onveranderd: vanaf het allereerste dossier A draagt IJzerbroot bij voorkeur een grijs kostuum, zwarte das en pochet en er is geen rimpel of grijs haartje te ontdekken. Slechts in Dossier Q heeft hij kort een baard en snor.

Hoewel Agent 327 bedacht is als parodie op James Bond is hij geen vrouwenversierder. 327 reageert eerder een beetje verlegen op de aanwezigheid van vrouwelijk schoon.

Nuvola single chevron right.svg Zie verder de lijst van personages uit Agent 327 voor de andere karakters uit de serie.

Geschiedenis van de reeks[bewerken]

De strip verscheen voor het eerst in 1966 in het stripweekblad Pep.[1] Lodewijk werd daar geïntroduceerd door striptekenaar Jan Kruis, die ook de naam IJzerbroot bedacht. De voornaam Hendrik ontleende Lodewijk aan de stuntelige politicus Hendrik Koekoek die model zou hebben gestaan voor de Nederlandse geheim agent. De achternaam IJzerbroot is waarschijnlijk een verbastering van de naam van de verzetsman Bernardus IJzerdraat. De strip begon als een persiflage op James Bond, en het dienstnummer van IJzerbroot - 327 - verwijst daar naar.

In 1968 kwam het eerste album Dossier Stemkwadrater uit. Na het verdwijnen van PEP in 1975 en opvolger Eppo trad er vanaf 1985 een grote stilte in. Na De schorsing (een solo-avontuur van Olga Lawina waarin Agent 327 een bijrol had) waren er geen nieuwe vervolgverhalen meer van Agent 327, behalve Cacoïne en commando's in 1990, maar dit verhaal werd voortijdig afgebroken. Op 25 mei 2000 begon een nieuw Agent 327-avontuur, ditmaal in het Algemeen Dagblad. De reden dat Martin Lodewijk weer strips ging tekenen, was naar eigen zeggen dat hij niet wilde overlijden als een reclametekenaar, maar als striptekenaar. Blijkbaar had hij in de stille jaren met genoeg ideeën rondgelopen, want van 2000 tot en met 2002 verschenen er zes dossiers.

Nuvola single chevron right.svg Zie verder de Lijst van albums van Agent 327 voor een overzicht van alle dossiers en albums.

Stijl[bewerken]

"Agent 327" is een humoristische stripreeks, die evenwel goed gedocumenteerd is. De verhalen van Agent 327 spelen zich af in het heden, maar de aanleiding voor avonturen vinden haar oorsprong nogal eens in de Nederlandse geschiedenis. De sfeer en de humor in de strip verwijzen nadrukkelijk naar Nederlandse plaatsen, personen, reclamespots, televisieseries, stripverhalen, politici en andere Nederlandse culturele fenomenen. Zo spelen veel verhalen zich af in Rotterdam (de woonplaats van Martin Lodewijk) en wordt er regelmatig verwezen naar zaken die toen het verhaal gepubliceerd werd actueel waren of enkel in Nederland bekend zijn.

Typisch voor de tekenstijl zijn de karikaturaal getekende gezichten. De mannen hebben meestal grote neuzen en oren. De achtergronden zijn echter realistischer getekend en de actie is erg dynamisch getekend. De serie heeft hierdoor duidelijke gelijkenissen met de Klare lijn.

Antiheld[bewerken]

Hoewel IJzerbroot het hoofdpersonage is en kenmerken van heldhaftigheid vertoont, is hij met name in de latere albums eerder een antiheld. Daarbij fungeert Olga Lawina als heldin omdat zij, weliswaar bijgestaan door 327, de werkelijke problemen oplost. Ook in de eerste verhalen van de reeks was IJzerbroot een onhandige antiheld.

Humor[bewerken]

Martin Lodewijk verwijst vaak met veel spot naar authentieke gebeurtenissen en bekende personen. Zo is bijvoorbeeld een van de hoofdpersonen, Olga Lawina, gebaseerd op de zangeres Olga Lowina. In Dossier Stemkwadrater komt de zangeres Maria Callas voor als Maria Brallas. Een op Gert & Hermien geïnspireerd zangduo komt in de strip voor als Gerda en Herman Timmerhout; hun Denk toch altijd met liefd' aan je moeder wordt veelvuldig gebruikt als martelnummer. Ook verschijnen er regelmatig fictieve landen in de verhalen, gebaseerd op echte landen, onder andere de landen: Zakkestan, Kwaïti, Marihuwijne en Colombuela. Veel namen van echt bestaande personen, landen, fenomenen worden verbasterd tot woordspelingen. Zo kijken de personages bijvoorbeeld vaak naar de soap "Slechte Tijden, Klote Tijden", in plaats van "Goede tijden, slechte tijden". Verder is er sprake van het vliegdekschip Karel Portier, dat gebaseerd is op het Nederlandse vliegdekschip Karel Doorman (Engels voor portier). Een groot verschil met de eerste albums van de reeks en de latere jaren is dat de humor in de jaren '60 op een jonger publiek gericht leek: zo kwam er een Minister van Buitengewone Zaken in de verhalen voor. 327 beleefde korte avonturen van vier pagina's waarin zijn missies juist regelmatig mislukten. Naarmate Lodewijk langere, albumvullende verhalen ging schrijven werd de strip avontuurlijker. De humor werd hierbij ook meer volwassen. Sinds de hervatting van de strip in 2000 komen er ook veelvuldig grappen over borsten en prostituees in de strip voor.

Terugkerende grappen[bewerken]

"Agent 327" bevat ook enkele running gags: zo probeert IJzerbroot aan het begin van elk album tevergeefs zonder op te vallen op zijn kantoor te verschijnen. Zijn vermommingen hebben nooit het gewenste resultaat. Hij besluit dus ook elke keer opnieuw: "Grrrutjes-nog-aan-toe, wat een geheim agent toch allemaal niet moet doen om incognito op zijn werk te verschijnen." Geleidelijk aan werd hierbij ook de running gag geïntroduceerd dat de vermommingen niet erg effectief zijn: als 327 onderweg is herkennen huisvrouwen op straat hem gewoon als "die geheim agent". Ook de identiteit van Victor Baarn is een terugkerende grap (vermoedelijke pseudoniem voor ZKH Prins Bernhard). Alle firmanamen in de reeks heten steevast: "Habraken" omdat Lodewijk zelf toegaf te lui te zijn om telkens andere namen te bedenken. (Overigens heet de auteur van het in februari 2004 gepubliceerde The making of Agent 327 Anton Habraken.)

Verwijzing naar eigen leven[bewerken]

Martin Lodewijk tekent zichzelf voor het eerst in de strip in Dossier Stemkwadrater als lid van de Endatteme jugband; hun optreden wordt niet gewaardeerd. Daarna komt hij vaker, meestal terloops, voor in de serie: in Dossier Heksenkring speelt hij gitaar in de band Chickenfeed; Lodewijk is kraker in De gesel van Rotterdam; hij zit eenzaam in een kroeg in Amsterdam te drinken in de golem van Antwerpen, staat zingend voor het Centraal Station Amsterdam in Hotel New York en in Het oor Van Gogh; in dat laatste deel bekijkt hij op de laatste pagina het schilderij van Van Gogh. In het verhaal De Daddy Vinci Code heeft Lodewijk een grotere rol als Agent 010, de archivaris van de Nederlandse Geheime Dienst.

Trivia[bewerken]

  • Agent 327 en Martin Lodewijk hebben in het tweede album van Jan, Jans en de kinderen een cameo in de gag waarbij Jans van haar nieuwe baan bij een bank komt. Als tegenprestatie krijgt tekenaar Jan Kruis in Dossier Nachtwacht een belangrijke bijrol als de schilder Jan Tromp die De Nachtwacht vervalste.
  • In een Sjors en Sjimmie-gag uit 1982 zingt Sjors een Engelstalige versie van Denk toch altijd met liefd' aan je moeder. De Kolonel luistert met watjes in zijn oren en doet alsof hij het prachtig vindt.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties