Koninklijke Bibliotheek (Nederland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Koninklijke Bibliotheek
Logo Koninklijke Bibliotheek wordmark.svg
Opgericht 1798
Locatie Den Haag, Zuid-Holland,
Nederland
Type Nationale bibliotheek
Collectie
Aantal 3,5 miljoen stuks bibliotheekmateriaal, waarvan 2,5 miljoen boeken
Personen
Directeur Bas Savenije (2009 - heden)
De KB gezien vanaf het Prins Bernhardviaduct
De KB gezien vanaf het Prins Bernhardviaduct
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

De Koninklijke Bibliotheek (afgekort: KB) is Nederlands nationale bibliotheek in Den Haag, opgericht in 1798. De bibliotheek ontving haar huidige naam in 1806 van Koning Lodewijk Napoleon. De instelling is sinds 1993 een zelfstandig bestuursorgaan, gefinancierd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Taken[bewerken]

De Koninklijke Bibliotheek heeft als doelstelling iedereen toegang te geven tot kennis en cultuur van het heden en verleden van Nederland en fungeert als kenniscentrum voor wetenschappelijke informatievoorziening waarbij zij hoogwaardige diensten voor onderzoek, studie en cultuurbeleving levert. In de collectie van de Koninklijke Bibliotheek staan de geesteswetenschappen centraal, met het accent op Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur. Een aanzienlijke deelcollectie van de KB betreft het Depot van Nederlandse publicaties, waarin in principe alle publicaties die door Nederlandse uitgevers uitgebracht worden, opgenomen worden. De KB voert deze taak uit sinds 1974 en beheert daarmee een onderdeel van het Nederlands cultureel erfgoed. Behalve boeken, tijdschriften, kranten, rapporten, proefschriften, stripboeken en overheidspublicaties, vinden ook digitale publicaties hun weg naar het Depot. De titelgegevens van de publicaties worden opgenomen in de Nederlandse Bibliografie.

In tegenstelling tot de depots van veel nationale bibliotheken vindt bijdrage aan het Depot van Nederlandse publicaties plaats op vrijwillige basis; uitgevers mogen zelf bepalen of zij hun publicaties al dan niet gratis aan de KB leveren. In andere landen is deze depotfunctie van nationale bibliotheken vaak vastgelegd in een wet waarin uitgevers verplicht worden te leveren. De KB is door het Depot één van de grootste deelnemers aan de Nederlandse Centrale Catalogus (NCC) en het het daarmee verbonden Gemeenschappelijk Geautomatiseerd Catalogussysteem (GGC). In de periode 2000-2003 ontwikkelde de bibliotheek met een speciale subsidie van 7 miljoen euro het digitale archief van Het Geheugen van Nederland.

Collectie[bewerken]

Anno 2006 bevinden zich in de KB 3,5 miljoen stuks bibliotheekmateriaal, waarvan 2,5 miljoen boeken. Dat komt overeen met ruim 68 kilometer plankruimte, waarvan 49 km voor boeken. De collectie beslaat vrijwel de gehele Nederlandse letterkunde, van grote aantallen middeleeuwse handschriften tot en met de meest recente publicaties. Tot de topstukken behoren bijvoorbeeld de in 1809 aangekochte Beatrijs, het in 2001 verworven Getijdenboek van Trivulzio, het in 2007 verworven Gruuthuse-handschrift. In vergelijking met andere nationale bibliotheken is de collectie klein; de Koninklijke Bibliotheek van België bezit ruim 6 miljoen verschillende materialen en de Bibliothèque nationale de France ruim 13 miljoen.

Onderzoek[bewerken]

De afdeling Research & Development van de KB houdt zich bezig met internationaal vooraanstaand onderzoek op het gebied van digitale technologie, duurzaam behoud en toegankelijkheid van zowel papieren als digitaal erfgoed. Projecten zijn het eerder genoemde Het Geheugen van Nederland, het digitaliseringsproject Staten-Generaal Digitaal en het structureel onderzoek naar digitale duurzaamheid. Als een van de weinige instituten heeft de KB een operationeel digitaal depot - het e-Depot - waarin digitale publicaties duurzaam kunnen worden bewaard.

Bibliothecarissen van de Koninklijke Bibliotheek[bewerken]

Huisvesting[bewerken]

Van 1819 tot 1982 was de Koninklijke Bibliotheek gevestigd in het huis Huguetan aan het Lange Voorhout in Den Haag. Sinds 1982 is de bibliotheek gehuisvest in een modern pand aan het Prins Willem Alexanderhof in Den Haag, naast het station Den Haag Centraal. Het gebouw staat naast het Nationaal Archief en niet ver van het Letterkundig Museum en het Kinderboekenmuseum. Op de eerste verdieping van een speciaal ontwikkeld verbindingsgebied tussen de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief presenteren beide instellingen samen een semi-permanente en steeds in samenstelling veranderende tentoonstelling met topstukken uit de Nederlandse geschiedenis onder de naam De Verdieping van Nederland. Bij de Koninklijke Bibliotheek is ook het project voor The European Library ondergebracht. Ook o.a. het Huygens Instituut, Europeana, het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis, het Nederlands Muziek Instituut en het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie zijn hier gehuisvest.

STCN[bewerken]

De Short-Title Catalogue, Netherlands (STCN) is een dienst van de KB. Het betreft een database van de Nederlandse retrospectieve bibliografie tot 1800. De database bevat beschrijvingen van alle boeken die tot en met het jaar 1800 zijn verschenen binnen de landsgrenzen van het huidige Nederland en van alle boeken die buiten Nederland in de Nederlandse taal zijn gepubliceerd. De STCN wordt gemaakt op basis van de collecties van bibliotheken in en buiten Nederland. De omvang van het bestand is ruim 200.000 titels in meer dan 500.000 exemplaren (november 2013). De STCN werd tot stand gebracht in een project. Het project is in 2009 afgerond. De dienst wordt voortgezet door de KB en het bestand wordt dagelijks uitgebreid.

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • P.W. Klein & M.A.V. Klein-Meijer: De wereld van de Koninklijke Bibliotheek, 1798-1998. Van statelijke institutie tot culturele onderneming. Amsterdam, Van Oorschot, 1998. ISBN 90-282-0917-4
  • L. Brummel, Geschiedenis der Koninklijke Bibliotheek. Leiden, Sijthoff, 1939.
  • Jaarboek voor Nederlandse Boekgeschiedenis, jaargang 16 (2009). Speciaal nummer met verschillende bijdragen over de STCN.

Vrij beschikbare dataverzamelingen[bewerken]

De Koninklijke Bibliotheek heeft 5 dataverzamelingen vrijgegeven:

  • http://earlydutchbooksonline.nl/ - Dit is Early Dutch Books Online, een website met 10.000 boeken uit de periode 1780-1800 (CC0, met veel verborgen afbeeldingen)
  • http://statengeneraaldigitaal.nl - Een website met Kamerverslagen, Kamerstukken, Kamervragen over de periode van 1814-1995 met 454.800 documenten en 2,5 miljoen pagina’s (CC0, met veel visuele toelichting in de vorm van kaarten en tekeningen)
  • http://manuscripts.kb.nl - Middeleeuwse Verluchte Handschriften: 11.000 verluchtingen (illustraties en versieringen) uit 400 middeleeuwse handschriften tot ca. 1550 (CC0, 11.141 afbeeldingen voor Commons met bulkupload)
  • http://watermark.kb.nl - 16.000 watermerken uit boeken gedrukt in de Lage Landen (Nederland & België) in 1450 - 1501 (CC0)
  • http://anp.kb.nl - Typoscripten van radionieuwsbulletins van het ANP: 1,5 miljoen pagina’s uit 1937-1984 (CC-BY-NC: losse objecten overnemen op Wikipedia niet toegestaan, kan interessant als eventuele bron van informatie en voor citaten)

Andere open verzamelingen van de Koninklijke Bibliotheek zijn verder te vinden op:

Externe links[bewerken]

Andere websites met informatie van de Koninklijke Bibliotheek zijn:

  • Geheugen van Nederland, een KB-website met 800.000 afbeeldingen uit 100 Nederlandse musea, bibliotheken en archieven
  • Delpher, ontsluit miljoenen doorzoekbare pagina's uit kranten, boeken en tijdschriften
  • Catalogus van de KB, met informatie over 100.000-en publicaties uit de KB-collecties
  • Netuit, pas verschenen boeken in Nederland
  • STCN, overzicht van alle boeken die tot en met het jaar 1800 in Nederland zijn gedrukt, of die daarbuiten in de Nederlandse taal verschenen zijn
  • CBK, de door de KB beheerde gemeenschappelijke kinderboekencatalogus van zestien Nederlandse instellingen incl. de KB zelf
  • Bibliopolis, een KB-website die de nationale geschiedenis van het gedrukte boek in Nederland weergeeft