Arabische gom
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Arabische gom (gummi arabicum) is een product van een boom, de Acacia senegal of Acacia arabica. Een bijna identieke kwaliteit komt van de Acacia seyal. Arabische gom is een harsachtige gom die vrijkomt als de schors van de boom is beschadigd. Andere namen voor Arabische gom zijn acaciagom, hasbab-gom of kordofangom. De boom groeit in Soedan en Senegal.
Arabische gom lost langzaam op in water, en is enigszins hygroscopisch. In zuivere vorm is de gom gelig van kleur. Als het erg droog wordt, gaat Arabische gom brokkelen, als het vochtig is, wordt hij plakkerig. Gom en hars worden regelmatig met elkaar verward. Een gom is oplosbaar in water. Een hars daarentegen is oplosbaar in alcohol.
Inhoud |
[bewerken] Samenstelling
Arabische gom is een mengsel van polysachariden en glycoproteïnen, waardoor de gom volkomen eetbaar is, hoewel hij verontreinigd kan zijn met bacteriën.
[bewerken] Toepassingen
Voordat synthetische lijmsoorten ontdekt waren, werd Arabische gom gebruikt als lijm, bijvoorbeeld voor postzegels. Ook de plakrand op enveloppen bestaat veelal uit Arabische gom.
Arabische gom wordt als medium gebruikt bij plakkaatverf (gouache) — daarbij verhoogt het de glans van de verf, die van zichzelf erg dof is — en als bindmiddel bij aquarelverf, waarbij het typisch geheel door het aquarelpapier geabsorbeerd wordt, zodat er geen brosse verffilm ontstaat en de pigmentkorrels het papier direct kunnen kleuren. Ook Oost-Indische inkt is vaak gebaseerd op Arabische gom.
Arabische gom werd onmisbaar voor het bedrukken van textiel in de achttiende eeuw. Er werden zelfs gom-oorlogen gevoerd tussen de Fransen en de Engelsen, die probeerden om een monopoliepositie te verwerven.
Arabische gom wordt in voedingsmiddelen als additief gebruikt, namelijk als verdikkingsmiddel, emulgator en stabilisator, bijvoorbeeld in kant en klare desserts, in dranken, in marshmallows en soortgelijk zacht snoep en in kwaliteitsdrop. Het bekende mint-snoepje Mentos en ook Läkerol bevatten Arabische gom. De toepassingen lijken op die van gelatine, maar Arabische gom is ook door vegetariërs te eten. Het heeft E-nummer 414 en is het enige additief met het EKO-keurmerk.
De stof wordt ook in cosmetica en in medicijnen gebruikt. In Afrikaanse culturen wordt Arabische gom gebruikt bij maagklachten.
Een bijzondere toepassing van Arabische gom was de gomdruk in de fotografie. Een dik-vloeibaar mengsel van Arabische gom en kaliumdichromaat is gevoelig voor licht. Gemengd met pigment wordt dit mengsel op een vel papier gesmeerd en vervolgens belicht. Door de belichting veroorzaakt het kaliumdichromaat het hard worden van de gom. De zacht gebleven, onbelichte delen, kunnen vervolgens worden weggespoeld. De harde delen met daarin het pigment blijven dus achter. De afdruk is derhalve negatief ten opzichte van het opvallende licht en kan dus gebruikt worden om een negatief vanaf een glasplaat af te drukken. Omdat er verschillende pigmenten en papiersoorten gebruikt kunnen worden is de artistieke vrijheid van de fotograaf groter dan bij gewone op zilverzouten gebaseerde fotografie.
[bewerken] Geschiedenis
Arabische gom werd 5000 jaar geleden al als bindmiddel gebruikt door de oude Egyptenaren.
In Nederland wordt Arabische gom sinds mensenheugenis gebruikt in drop. Men denkt zelfs dat het woord drop afkomstig is van de drop of druppelvorm die Arabische gom kan aannemen als het uit de beschadigde bast druipt. Tijdens de oliecrisis in 1973 ontstond er in Nederland naast een tekort op aardolie ook een tekort aan Arabische gom. Fabrikanten zijn toen overgestapt op het goedkopere gelatine en gemodificeerd zetmeel en (later) op xanthaangom. Alleen in traditionele drop wordt nog Arabische gom toegepast.
In de Verenigde Staten gaat sinds de aanslag van 11 september 2001 het verhaal dat Osama bin Laden een groot aandeel van de productie van Arabische gom in Soedan in handen zou hebben, en dat men daarom producten met arabische gom zou moeten boycotten. Voor Coca Cola is Arabische gom een onmisbare ingrediënt. Een officieel bericht van de Amerikaanse overheid bevatte de mededeling dat Osama weliswaar een groot deel van de productie in handen heeft gehad, maar dat hij die heeft afgestoten toen hij in 1996 gedwongen werd Soedan te verlaten.
[bewerken] Literatuur
- Arabische gom door Dorrit van Dalen - De fascinerende biografie van een van de meest exotische producten op aarde;
