De Uithof (Utrecht)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de boerderij met deze naam zie het artikel De Uithof (Utrechtse boerderij)
De Uithof
Subwijk van Utrecht
Map - NL - Utrecht - Wijk 05 Oost - Buurt 55 De Uithof.svg
Kerngegevens
Gemeente Utrecht
Coördinaten 52° 5′ NB, 5° 10′ OL
Inwoners (1 januari 2013) 2389 [1]
Overig
Postcode(s) 3584
Buurtnummer 55

De Uithof (vanaf 2011 deels bekend als Utrecht Science Park) is een subwijk in de stad Utrecht, de hoofdstad van de Nederlandse provincie Utrecht. De Uithof is gelegen in de wijk Oost, het uiterste oosten van de stad Utrecht, en net ten zuiden van De Bilt, ten noorden van Bunnik en ten westen van Zeist. Het is het universiteitscentrum van Utrecht.

Geschiedenis[bewerken]

De vroeg 17e-eeuwse boerderij De Uithof.

In de voorgeschiedenis van deze ontstane subwijk had vanuit de middeleeuwen de verderop gelegen St.-Laurensabdij in Oostbroek uitgebreide grondgebieden, waaronder hier. Na de ontginning van de woeste grond kwamen er akkerlanden en uithoven. Een van de oudste boerderijen die bij de abdij hoorde was hier gelegen. Tot in de tweede helft van de 20e eeuw zou dit gebied een landelijk karakter houden.

De universiteit was gevestigd in een groot aantal panden in de Utrechtse binnenstad en de uitbreidingswijken. In de loop van de tijd ondervonden een aantal faculteiten een gebrek aan ruimte, waardoor het universiteitsbestuur de mogelijkheden begon te onderzoeken waar in de gemeente voldoende ruimte was voor de gewenste uitbreidingen. Voor de gebieden ten noorden, oosten en zuiden van de stad waren reeds vergevorderde plannen tot grootschalige woningbouw (dit resulteerde in 1954 in een grote annexatie van delen van de omringende gemeentes, en enkele jaren later in de bouw van Kanaleneiland, Overvecht en Hoograven). Het oog van het universiteitsbestuur viel op het laatste onbebouwde gebied van de gemeente, het landelijke gebied ten oosten van de stad. Als gevolg van de aanwezigheid van een aantal verdedigingswerken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie viel het hele gebied onder de "verboden kringen". Direct nadat de Kringenwet in 1951 werd opgeschort, begon de universiteit plannen te ontwikkelen om de faculteit Diergeneeskunde vanaf de oude locatie van de Rijks Veeartsenijschool aan de Biltstraat, naar De Uithof te verplaatsen. De verhuizing voltrok zich uiteindelijk tussen 1967 en 1988.

In 1958 werden de eerste bouwplannen gepresenteerd. Nadat de betrokken gemeentes (De Uithof was tot 1975 gevestigd op de grens van de gemeentes Utrecht, Zeist, Bunnik en De Bilt) akkoord waren, kon de bouw in 1962 beginnen. In het oorspronkelijke plan stond een strakke geometrie centraal. Een belangrijk onderdeel hiervan waren de wegen die exact noord-zuid en oost-west liepen. De straten werden vernoemd naar beroemde buitenlandse universiteiten als Harvard en Cambridge. Aanvankelijk bestond De Uithof uitsluitend uit de Faculteit Diergeneeskunde en enkele onderwijs- en laboratoriumgebouwen. Naarmate de jaren zestig vorderen kwam de ene na de andere faculteit in ruimtenood, en werd een nieuwe locatie in De uithof gezocht. In de jaren 90 verhuisden tot slot enkele faculteiten van de Hogeschool Utrecht en het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Het ziekenhuis zorgde er samen met enkele studentenflats voor dat er ook buiten kantooruren enig leven bleef. In 2011 werd het universiteitsterrein op De Uithof omgedoopt tot Utrecht Science Park.[2]

Voorzieningen[bewerken]

Uithof vanaf de studentenhuisvesting aan de Cambridgelaan met op de voorgrond de nieuwe bibliotheek en op de achtergrond het Van Unnikgebouw. Sinds 2008 staat rechts van die laatste Casa Confetti.
Kleurige spaceboxen voor studentenhuisvesting

Tegenwoordig huizen in De Uithof de exacte faculteiten en de sociale faculteit van de Universiteit Utrecht. De Faculteit Diergeneeskunde is gevestigd aan de rand van De Uithof zodat er veel weidegebied beschikbaar is. Het Universitair Medisch Centrum Utrecht bestaat uit het Academisch Ziekenhuis Utrecht (AZU) en het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ), en de nieuwe universiteitsbibliotheek. De Botanische tuin is eveneens in De Uithof gesitueerd, rond een oud bolwerk van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, het Fort Hoofddijk.

In De Uithof zijn ook vijf van de zes faculteiten van de Hogeschool Utrecht (HU) gevestigd: Communicatie en Journalistiek, Economie en Management, Educatie, Gezondheidszorg en Maatschappij en Recht. Daarnaast zijn er drie grote studentenflats, het sportcomplex Olympos, studentenbar Cambridgebar en andere studentenvoorzieningen. Eind mei 2009 is er een huisartsenpost geopend.

Ook het Centraalbureau voor Schimmelcultures bevindt zich in De Uithof.

Bereikbaarheid[bewerken]

In de jaren zeventig telde De Uithof ongeveer 20.000 studenten. Tegenwoordig studeren ongeveer 50.000 studenten in De Uithof en hebben 20.000 werknemers er een baan. De bereikbaarheid van De Uithof houdt de gemeente dan ook al sinds de bouw bezig. Waar men aanvankelijk prima afkon met een reguliere busverbinding vanaf het centraal station, voorzag men eind jaren 70 reeds dat de verbinding onder de maat was.

Een eerste plan om een sneltramverbinding aan te leggen tussen het station en De Uithof stuitte op veel protest van de Utrechtse inwoners. De sneltram was dwars door de binnenstad gepland. De "in de weg liggende" binnenstad zou tot op de dag van vandaag problemen geven bij de ontwikkeling van de verdere plannen.

Na de verhuizing van de Hogeschool Utrecht en het Universitair Medisch Centrum Utrecht in de jaren 90 was de nog altijd bestaande busverbinding onvoldoende. De gemeente begon een plan te ontwikkelen tot de aanleg van een busbaan door de binnenstad (via het tracé van de eerder afgeblazen sneltram). Deze busbaan is uiteindelijk in 2001 opgeleverd. De nieuwe busbaan kampte direct na de openstelling al met capaciteitsgebrek, waardoor de toenmalige wethouder van verkeer Yet van den Bergh (Leefbaar Utrecht) een plan ontwikkelde voor een nieuwe busbaan, zuidelijk om het centrum heen. Om de ergste problemen het hoofd te bieden schafte het GVU in 2002 nieuwe dubbelgelede bussen aan (de Van Hool AGG300). Een latere wethouder van verkeer, Tymon de Weger (ChristenUnie) kondigde in het najaar van 2006 aan de mogelijkheid serieus te overwegen in plaats van de busbaan alsnog de sneltram naar De Uithof door te trekken. De Utrechtse gemeenteraad steunde in het voorjaar van 2008 het voorstel van de wethouder. In de zomer van 2008 moest het onderzoek naar de haalbaarheid van een sneltramverbinding zijn afgerond. Inmiddels ligt er een concreet plan voor een tramlijn van Utrecht centraal naar de Uithof. De tram Uithoflijn moet medio 2018 in gebruik worden genomen.[3]

Gebouwen[bewerken]

De eerste universiteitsgebouwen in De Uithof waren simpele houten onderkomens. De oudste nu nog bestaande gebouwen dateren van eind jaren zestig: Transitorium 1 is in 1968 in gebruik genomen, Transitorium 2 in 1969. Sinds in het midden van de jaren tachtig een stedenbouwkundig plan voor het gebied is ontwikkeld door het Office for Metropolitan Architecture (OMA), is er een aantal spectaculaire nieuwe gebouwen neergezet. Voor deze gebouwen tekenden bekende architecten, of architecten die door hun prestatie hier bekend geworden zijn. Het gebied heeft hierdoor een bijzonder karakter gekregen. Een van de resultaten is te vinden in het gebouw van het departement natuur- en sterrenkunde van de faculteit bètawetenschappen: het Minnaertgebouw, waar zich in eerste instantie in de centrale hal een grote kunstmatige vijver bevond maar die nu vervangen is door bankjes en waar de kantine steunt op kolommen, die zodanig gevormd zijn dat ze de naam 'Minnaert' spellen. Het gebouw is ontworpen door Willem Jan Neutelings. Het Educatorium, het onderwijscentrum van de universiteit met enkele grote collegezalen en een mensa, is ontworpen door het OMA van Rem Koolhaas. Ben van Berkel (UNStudio) gaf vorm aan het Bloembergengebouw waarin onderzoek met behulp van NMR-technieken wordt verricht. In een van de gebouwen van de Hogeschool Utrecht is haar faculteit voor economie en management (FEM) gevestigd. Het is ontworpen door bureau Mecanoo. In september 2004 is de spectaculaire nieuwe universiteitsbibliotheek (architect Wiel Arets) geopend. Verder staat in de Uithof het A.A. Hijmans van den Bergh gebouw (2005), dat ontworpen is door Erick van Egeraat associated architects (EEA). De keuze voor prominente architecten is in belangrijke mate toe te schrijven aan voormalig bouwdirecteur Aryan Sikkema.

In de begindagen van De Uithof werden alle universiteitsgebouwen eenvoudig Transitorium, gevolgd door een nummer, genoemd. Transitorium (meestal afgekort tot Trans) is Latijn voor doorgangshuis. In de loop van de jaren 90 zijn de meeste gebouwen genoemd naar beroemde Utrechtse wetenschappers, die actief waren in of rondom het vakgebied dat gehuisvest is in het naar hen vernoemde gebouw.

Deze gebouwen zijn:

Een aantal universiteitsgebouwen is niet naar Utrechtse wetenschappers vernoemd:

  • Aardwetenschappen - departement geowetenschappen, departement informatica
  • Androclusgebouw (naar de Romeinse slaaf Androclus die een leeuw genas) - faculteit diergeneeskunde
  • Bestuursgebouw - administratief bureau en departement wijsbegeerte
  • Centrumgebouw Noord - departement informatica en informatiekunde
  • Educatorium - 2 grote collegezalen, 3 grote tentamenzalen en een grote kantine
  • Marinus Ruppertgebouw (naar Marinus Ruppert, de oud-bouwcurator van De Uithof) - voorheen Transitorium 1, voorzieningen en collegezalen
  • Robert J. van de Graafflaboratorium (naar de Amerikaanse natuurkundige en instrumentenmaker Robert van de Graaff) - departement natuurkunde
  • Universitair Medisch Centrum Utrecht (UMC) - academisch ziekenhuis
  • Wiskundegebouw - departement wiskunde

En hiernaast zijn er nog gebouwen met andere functies die niet naar wetenschappers vernoemd zijn:

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties