Dextrine

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dextrine
Structuurformule en molecuulmodel
Poly-(1-4)-alpha-D-Glucose.svg
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
(C6H10O5)n
CAS-nummer 9004-53-9
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand Vaste stof
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Dextrines zijn een groep koolhydraten met een betrekkelijk laag molecuulgewicht, die worden verkregen door de hydrolyse van zetmeel. Dextrines zijn mengsels van lineair α-(1,4)-verbonden D-glucosepolymeren welke beginnen met een α-(1,6)-binding.

De vertering van zetmeel tot maltose begint in de mond door het enzym α-amylase dat zich in het speeksel bevindt. Hierbij ontstaan diverse dextrines als tussenprodukt. Ze worden onderscheiden naar hun kleuring met jodium, waarbij erythrodextrines rood kleuren en achrodextrines geen kleuring opleveren.

Gedurende het proces van mouten en eesten van gerst, ten behoeve van de bierbereiding, wordt door de fermentatie van het gerst eveneens dextrine geproduceerd. Ook op het oppervlak van brood worden ze gedurende het bakken gevormd, en ze dragen bij aan de smaak, de kleur en de knapperigheid van het brood.

In de industrie wordt dextrine geproduceerd door pyrolyse, gedurende het roosteren van zetmeelpoeder onder min of meer zure omstandigheden. Deze typen dextrines worden ook pyrodextrines genoemd. Witte en gele dextrines zijn geheel of gedeeltelijk in water oplosbare poeders.

Toepassing[bewerken]

Gele dextrines worden gebruikt als wateroplosbare lijm, zoals op enveloppen. In de ertswinning worden ze gebruikt als schuimmiddel bij flotatie, om ertsdeeltjes en ganggesteente te scheiden. In ijzergieterijen worden ze gebruikt om gietzandvormen te verstevigen en voorts als bindmiddel in gouacheverf.

Witte dextrine wordt gebruikt als:

  • verbeteraar van knapperigheid in de voedingsnijverheid
  • stijfsel in de textielindustrie
  • verdikkingsmiddel in de farmaceutische industrie en in de papierindustrie als verbeteraar van het oppervlak

Ook worden bepaalde soorten in de vuurwerkindustrie gebruikt, zoals sterretjes.

Aangezien dextrines minder goed verteerbaar zijn worden ze ook wel aan voedingsmiddelen toegevoegd als vervanger voor natuurlijke vezels.

Andere soorten dextrine[bewerken]

Maltodextrine is een zetmeelsuiker met een korte keten, gebruikt als voedingsadditief. Het wordt geproduceerd door enzymatische hydrolyse van gegelatineerd zetmeel. Het wordt gewonnen als een crème-wit hygroscopisch gesproeidroogd poeder. Maltodextrine is even gemakkelijk verteerbaar als glucose en het kan ofwel matig zoet smaken, dan wel smaakloos zijn.

Het betreft cyclische dextrines. Deze worden gevormd door de enzymatische afbraak van zetmeelketens door bepaalde bacteriesoorten, zoals Bacillus macerans. Cyclodextrine bezit bandvormige structuren die gevormd worden door 6-8 glucose residuen.

Is een lineaire dextrineketen van amylose die slechts uit 20 tot 30 monomeren bestaat. Ze kan worden verkregen door de enzymatische hydrolyse van de α-1,6-glycosebindingen. Amylodextrine kleurt blauw met jodium.