Veendam (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Veendam
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Veendam (plaats)
Veendam (plaats)
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Gemeente Vlag Veendam Veendam
Coördinaten 53° 6′ NB, 6° 52′ OL
Algemeen
Inwoners (2008) 20.330[1]
Overig
Belangrijke verkeersaders N33 N366
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Veendam is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Veendam in de provincie Groningen, gelegen aan rijksweg N33, de weg van de Eemshaven naar Assen. Veendam wordt ook wel Parkstad genoemd en is tegenwoordig de op twee na grootste plaats van de provincie Groningen.

In de 19e eeuw ontwikkelde Veendam zich tot het centrum van de Groninger Veenkoloniën.

De plaats is ontstaan vanaf 1655 als veenkolonie. De voor deze streken zo karakteristieke lintbebouwing heeft in Veendam een aangepaste vorm. In het centrum van de plaats vormden de beide diepen, het Ooster- en het Westerdiep, een vorkvorm omdat hier oorspronkelijk het riviertje de Munte stroomde (zie ook: Wiede en Tusschendiepen).

Geschiedenis[bewerken]

Kerkdorpen[bewerken]

Hervormde kerk in Veendam

In 1655 wordt het kerspel (= kerkdorp) boven Muntendam afgescheiden van Zuidbroek en Muntendam. Het nieuwe kerkdorp komt Veendam en Wildervank te heten. In 1687 wordt de kerk van Veendam gebouwd. In 1702 worden Veendam en Wildervank zelfstandige kerspels. Veendam gaat bij die gelegenheid strijken met het wapen, dat zijn betekenis eerder aan de geschiedenis van Wildervank ontleent dan aan die van Veendam. Door de gemeentelijke herindeling komt de gemeente Wildervank op 1 januari 1969 te vervallen. Gelijktijdig worden delen van Wildervank gesplitst tot de nieuwe gemeenten Veendam en Stadskanaal.

Veenkoloniën en bebouwingsstructuur[bewerken]

Veendam heeft in het gebied van de Groninger Veenkoloniën altijd een bijzondere plaats ingenomen. De geschiedenis is 350 jaar geleden begonnen met turfafgravingen. Veendam heeft voor een deel de typische veenkoloniale lintstructuur, behalve in de buurt van het centrum. Die structuur is veroorzaakt door de aanwezigheid van het riviertje de Oude AE, waardoor het parallel lopende Ooster- en Westerdiep in noordelijke richting van elkaar moesten wijken. Hieraan dankt Veendam de vorkstructuur, waartussen komvorming kon ontstaan. Daardoor kreeg Veendam een echt centrum in plaats van een langgerekt bebouwingslint. Het centrum wordt gekenmerkt door ruimte, groen en waterpartijen (Parkstad Veendam). Dit bijzondere karakter heeft van oudsher aantrekkingskracht uitgeoefend op de bewoners.

Kustvaart en agrarische industrie[bewerken]

Uit de oorspronkelijke turfvaart ontstond in de loop der tijden een zo belangrijke kustvaart, dat Lloyds verzekeringen haar eerste kantoor op het vaste land van Europa oprichtte in Veendam. Na de vervening werd de grond gebruikt voor landbouw. Uit die landbouw kwam een belangrijke agrarische industrie voort. De huidige aardappelmeel- en derivatenindustrie is daarvan afgeleid. In de tweede helft van de 19e eeuw verliezen de scheepvaart en de scheepsbouw zoveel betekenis dat werd overgeschakeld op onder andere metaalverwerkende industrie.

Industriële gemeente[bewerken]

De gemeente Veendam is een industriële gemeente, waarbij een belangrijk deel van de industrie georiënteerd is op de landbouwproductenverwerkende bedrijven. We treffen talloze bedrijven aan die zich rond dit thema hebben ontwikkeld tot veelal internationale concerns. Zo worden in Veendam vele duizenden containers per jaar overgeslagen op één van de grootste inland-containerterminals van Nederland. De provincie Groningen heeft Veendam een regionale functie toebedeeld voor kantoorvestigingen.

Inwoners en museum[bewerken]

In de loop van de 20e eeuw groeide het aantal inwoners van Veendam naar ruim 20.000 inwoners.[1] De geschiedenis van Veendam is onderwerp van het Veenkoloniaal Museum[2], gelegen in het centrum van het dorp. De gemeente Veendam telt in 2011 zo'n 28.500 inwoners.

Geografie[bewerken]

Topografisch kaartbeeld van de woonplaats Veendam, juni 2014

Wijken[bewerken]

De plaats Veendam bestaat uit de volgende Wijken:

Voor een uitgebreide wijk en buurtindeling zie: Wijken en buurten in Veendam.

Oosterdiep[bewerken]

In 2006 gingen stemmen op om het gedempte Oosterdiep weer open te graven. Hiermee zou de sfeer van vroeger moeten terugkeren. Op 4 juli en 5 juli 2006 werd hiervoor een burgerraadpleging georganiseerd. 148 bewoners deden aan deze raadpleging mee en brachten hun stem uit op één van de drie voorgelegde varianten.[3] De gekozen variant is uitgewerkt in het project Van Trein naar Plein waarbij ook de Stationsstraat en de Van Berensteijnstraat werden heringericht. De route is voorzien van drie kunstwerken, een nabij het station, een bij het Oosterdiep en de laatste bij de Veenlustpassage. De bekroning van de herinrichting was het herplaatsen van de Burgemeester Wilkensfontein nabij het Hertenkamp.

Cultuur[bewerken]

Cultuurcentrum Van Beresteyn; muziek – en dansschool, bibliotheek en VVV

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de artikelen Lijst van rijksmonumenten in Veendam (plaats) en Lijst van gemeentelijke monumenten in Veendam (plaats)

Een deel van Veendam is een beschermd dorpsgezicht: omgeving Oosterdiep en Tusschendiepen.

Evenementen[bewerken]

  • Veendammer muzieknacht (meerdere keren per jaar) [4]
  • Toetterrit (april) [5]
  • Bloemetjesmarkt (mei)
  • Night of the Guitars (juni)
  • Turfdagen (september)
  • Pruiverij (september)
  • Straatmuzikantenfestival (september)

Onderwijs, welzijn en sport[bewerken]

Onderwijs[bewerken]

Dankzij het initiatief van Anthony Winkler Prins was Veendam de eerste plattelandsgemeente met een vijfjarige Hogere Burgerschool. Op 20 april 1864 kreeg de gemeente groen licht vanuit Den Haag om de HBS te mogen bouwen. Twee jaar later, op 3 september, opende de school haar deuren. In 1911 kreeg de HBS een nieuw onderkomen, het huidige Veenkoloniaal Museum. In 1967 ging een aantal Veendammer scholen, waaronder het Winkler Prins Lyceum, fuseren. De Winkler Prins groeide uit tot één van de grootste scholengemeenschappen.

Sport[bewerken]

Het Kristalbad was een groot openluchtzwembad dat zeer geliefd was in de regio. Het werd eind jaren 80 afgebroken om plaats te maken voor een parkeerplaats van de voetbalvereniging SC Veendam. Het huidige zwembad in de gemeente heet Tropiqua en is een overdekt subtropisch zwembad.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Veendam had in het verleden een spoorwegstation aan de lijn Zuidbroek - Ter Apel van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS). Dit station werd in 1953 gesloten voor reizigerstreinen, maar de lijn bleef in gebruik voor goederentreinen. Sinds 1 mei 2011 is er weer een treinverbinding voor personen van Veendam via Zuidbroek naar Groningen. Elk half uur vertrekt een trein van Arriva, die alle stations onderweg aandoet. Daarvoor is een nieuw kopspoor met perron in Veendam aangelegd. Er zijn plannen om de trein in de toekomst door te trekken naar Stadskanaal op de route van de toeristische spoorweg Stichting Stadskanaal Rail (STAR). In een voormalige bedrijfsloods naast het treinstation in Veendam werd in 2011 een nieuw busstation ingericht voor de streekbussen van Qbuzz.

Vliegveld[bewerken]

Veendam heeft een eigen zweefvliegveld, NNZC genaamd (Noord Nederlandse Zweefvlieg Club). [6]

Beeld galerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Afkomstig uit Veendam[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties