Heel (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heel
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Heel (plaats)
Heel (plaats)
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Maasgouw Maasgouw
Coördinaten 51° 11′ NB, 5° 54′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2006) 4260
Overig
Postcode 6097
Netnummer 0475
Belangrijke verkeersaders N566, N273, A2/E25, Kanaal Wessem-Nederweert, Lateraalkanaal, Maas
Foto's
De St. Stephanus Kerk
De St. Stephanus Kerk
Kasteel Heel
Kasteel Heel
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Heel Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg) (Limburgs: Hael) is een van de oudste en grootste kerkdorpen in Nederlands Midden-Limburg en is onderdeel van de gemeente Maasgouw. Heel ligt op enkele kilometers ten zuidwesten van Roermond aan de Maasplassen. De plaats heeft circa 4000 inwoners.

Bij Heel horen de buurtschappen Osen en Pol en het gehucht Panheel. Van 1991 tot 2007 was het de hoofdplaats van de voormalige gemeente Heel en daarvoor van die van Heel en Panheel.

Historie[bewerken]

Heel heette in de Romeinse tijd Catualium. De belangrijkste straat, de Heerbaan, heeft zijn naam te danken aan de Romeinen. Indertijd was die weg onderdeel van de doorgaande route op de linker Maasoever tussen de hoofdplaatsen Tongeren en Nijmegen. De weg werd onder meer gebruikt door Romeinse soldaten. De plaatsnaam Catualium veranderde in de loop der eeuwen in Hathualium, Hethelium, Hethele, Hedele en in 1650 in Heel.[1] Van de Middeleeuwen tot 1795 was Heel een deel van het Prinsbisdom Luik. In de Tweede Wereldoorlog werd Heel op 16 november 1944 bevrijd door het Britse Leger dat op 14 november het Kanaal Wessem-Nederweert was overgestoken bij de sluis van Panheel. Vanuit Heel voerden de Britten artilleriebeschietingen uit op Roermond, dat tot 1 maart 1945 in Duitse handen zou blijven.[2]

Recreatie[bewerken]

De Maasplassen spelen vanwege de waterrecreatie een grote rol in Heel. Het dorp wordt bijna volledig omringd door deze plassen, die in de tweede helft van de twintigste eeuw ontstaan zijn door grootschalige grind- en zandwinning. Aan de noordzijde bevindt zich de plas De Lange Vlieter, die als drinkwatervoorziening voor de regio dient. Aan de noordwestzijde is de Boschmolenplas en bestemd voor recreatie, met een park en vakantiehuizen. Aan de andere kant van de Rijksweg bevindt zich recreatiepark De Heelderpeel.

Monumenten[bewerken]

Heel heeft een aantal bijzondere historische gebouwen, waarvan de rond 1100 gebouwde toren van de St.Stephanuskerk één van de oudste is. De toren is waarschijnlijk in de 14e eeuw verhoogd en heeft in tegenstelling tot een groot aantal andere kerktorens in de regio weinig te lijden gehad tijdens de Tweede Wereldoorlog. Verder vindt men bij en in het dorp het 17e-eeuwse Huis Nederhoven (net voor de grens met het buurdorp Beegden) en het 17e-eeuwse Kasteel Heel, gebouwd op de fundamenten van zijn voorganger, waarvan de eerste vermelding uit 1264 stamt.

Gehandicaptenzorg[bewerken]

Heel staat bekend om zijn verstandelijke gehandicaptenzorg. In 1879 vestigden de Zusters en Broeders van de Heilige Joseph zich in Kasteel Heel en begonnen met de zorg. In 1910 verhuisden de mannen naar Huize St. Joseph (door Heeldenaren de Breurs - de broers - genoemd) elders in het dorp en bleven de vrouwen in het Kasteel dat Huize St. Anna werd genoemd. Voor weeskinderen en later voor moeilijk opvoedbare kinderen, werd in 1930 het internaat Klein Betlehem ingericht door de zusters Dominicanessen van het Allerheiligste. Tegenwoordig heet St Joseph Stichting Daelzicht en is St. Anna onderdeel van Koraalgroep. Klein Betlehem sloot in de jaren 80 van de twintigste eeuw en is overgeheveld naar Venlo onder de naam Spil.

In 2012 meldde het Openbaar Ministerie (OM) dat in de jaren 1952-1954 in Huize Sint Joseph mogelijk 37 gehandicapte jongens zijn gedood door broeder Andreas en instellingsarts Verstraelen. Het OM droeg echter geen juridisch bewijs aan. Volgens een onderzoek van Werkgroep Eerherstel uit 2014 zijn alle jongens een natuurlijke dood gestorven.[3][4]

De ruïne van het oude klooster van St. Anna is tegenwoordig een bestemming voor onder meer urban explorers.

Scholen[bewerken]

In 2007 verhuisde basisschool De Sleye naar een gebouw waar de kinderopvang en de bibliotheek huishield. Daarmee werd Heel een van de eerste dorpen in Midden-Limburg met een 'brede school'. In Heel bevindt zich ook een school voor zeer moeilijk opvoedbare kinderen, De Tump. Tevens is er een school voor zeer moeilijk lerende kinderen, De Maaskei. Deze school heeft een afdeling speciaal onderwijs ( tot 13 jaar) en een afdeling voortgezet speciaal onderwijs (van 13 tot 20 jaar).

Vastenavond[bewerken]

Met de jaarlijkse kermis en de voorafgaande 'drakenprocessie' is de vastenavond het grootste feest in de kern Heel. De plaatselijke carnavalsvereniging heet 'De Gangmaekers'. Hoewel in de meeste Limburgse plaatsen de carnavalsprins op de 11e dag van de 11e maand wordt uitgeroepen, wordt daarmee in Heel gewacht tot het 'Prinsebal', later in het seizoen. Alle officiële vastenavondbijeenkomsten vinden plaats in gemeenschapshuis Don Bosco.

In de kern Heel werd op 17 tot en met 20 november 2005 het BCL-treffen gehouden, een bijeenkomst van de Limburgse vastenavondverenigingen die aangesloten zijn bij de Bond van Carnavalsverenigingen in Limburg (BCL), aangevuld met zusterverenigingen uit Duitsland en België. Het is het grootste evenement ooit in Heel georganiseerd, met optredens van Big Benny, Beppie Kraft en Gé Reinders, evenals van de bands Treble en Rowwen Hèze.

Geboren in Heel[bewerken]

Woonachtig in Heel[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties