Herman Heijermans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Herman Heijermans
Herman Heijermans Anefo.jpg
Algemene informatie
Volledige naam Herman Heijermans
Pseudoniem(en) Samuel Falkland
Koos Habbema
Geboren 3 december 1864, Rotterdam
Overleden 22 november 1924, Zandvoort
Land Vlag van Nederland Nederland
Religie Liberaal joods
Beroep Toneelschrijver
Handtekening Handtekening
Werk
Jaren actief 1893-1924
Genre Toneel
Bekende werken Op hoop van zegen
Eva Bonheur
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Herman Heijermans (Rotterdam, 3 december 1864Zandvoort, 22 november 1924) was een Nederlands toneelschrijver. Daarnaast schreef hij ook honderden kleine verhaaltjes (Falklandjes, ontleend aan zijn pseudoniem Samuel Falkland). Een ander pseudoniem dat hij gebruikte was Koos Habbema.

Levensloop[bewerken]

Heijermans groeide op als oudste zoon in een liberaal joods gezin met elf kinderen. Herman Heijermans was de jongere broer van de beeldende kunstenares Marie Heijermans en de kinderboekenschrijfster Ida Heijermans (1861-1943) en de oudere broer van de sociaal geneeskundige Louis Heijermans. In 1893 begon Heijermans als toneelrecensent bij de net opgerichte krant De Telegraaf. Hij schreef felle kritieken en creëerde daarmee al snel veel vijanden. Hij begon zelf ook toneelstukken te schrijven, die zeer sociaal betrokken waren. Voorbeelden zijn Ghetto (1898), over de bedompte, orthodox-joodse sfeer van sjacheraars en voddenkooplieden, Glück auf! (1911) over de gruwelijke ramp in de mijn Radbod in Westfalen, en het zeer bekende Op hoop van zegen (1900), over de zware omstandigheden van de vissers. De indrukken hiervoor had hij onder meer opgedaan in Scheveningen en Katwijk aan Zee, waar hij enkele jaren woonde en bevriend raakte met de schilder Jan Toorop. De meeste van zijn stukken gingen in première bij de Nederlandsche Toneel Vereniging in Amsterdam, waar Esther de Boer-van Rijk de voornaamste protagoniste was, vooral als Kniertje in Op hoop van zegen en als Eva Bonheur. Heijermans was ook zeer actief in de socialistische beweging. Hij was in 1897 lid geworden van de in 1894 opgerichte Sociaal-Democratische Arbeiderspartij (SDAP, de voorloper van de PvdA) en schreef voor die partij in 1898 het propagandastuk Puntje. Begin jaren twintig van de 20e eeuw was Heijermans korte tijd directeur van Theater Carré.

Herman Heijermans was van 1901-1918 getrouwd met de cabaretzangeres Maria Sophia Peers (1872-19??). Hun dochter Hermine (1902-1983) maakte naam als publiciste; zij schreef o.a. "Mijn vader Herman Heijermans, leven naast roem" (1973), het matig ontvangen Boekenweekgeschenk 1976 "Snikken en Smartlapjes", "Leven met Eros" (1979) en "Jaren vol galgenhumor - 1940-1945" (1981), en in de jaren '60 en '70 schreef zij columns voor Sekstant, het tijdschrift van de NVSH.

Begrafenis[bewerken]

Herman Heijermans overleed in 1924 op 59-jarige leeftijd in zijn huis in Zandvoort aan de gevolgen van kanker. Zijn begrafenis, georganiseerd door de SDAP, vond plaats in Amsterdam. Illustratief voor zijn populariteit is het grote aantal belangstellenden langs de route van de lijkkoets van Zandvoort naar Amsterdam: de mensen stonden rijen dik.

Er bestaan filmbeelden van Heijermans' begrafenis. Er zijn geen filmbeelden bekend van Heijermans in levenden lijve.

Bibliografie[bewerken]

  • 1892 - 'n Jodenstreek?
  • 1892 - Trinette
  • 1893 - Ahasverus (onder pseudoniem Ivan Jelakowitch)
  • 1893 - Dora Kremer
  • 1893 - Fleo
  • 1897 - Sabbath
  • 1898 - Diamantstad
  • 1898 - Ghetto
  • 1898 - Het antwoord
  • 1898 - Kamertjeszonde (onder pseudoniem Koos Habbema)
  • 1898 - Nummer tachtig
  • 1898 - Puntje
  • 1899 - De machien
  • 1899 - De onbekende
  • 1899 - Ego
  • 1899 - Het zevende gebod
  • 1900 - Eén mei
  • 1900 - Het pantser
  • 1901 - Op hoop van zegen
  • 1901 - Ora et labora
  • 1903 - Bloeimaand
  • 1903 - Buren
  • 1903 - Het kamerschut
  • 1903 - Het kind
  • 1903 - In de Jonge Jan
  • 1903 - Schakels
  • 1904 - Kleine verschrikkingen
  • 1904 - Saltimbank
  • 1905 - Allerzielen
  • 1905 - Artikel 188
  • 1905 - Biecht eener schuldige
  • 1905 - De meid
  • 1905 - Interieurs
  • 1906 - Feest
  • 1906 - Kleine vertelsels
  • 1907 - Uitkomst
  • 1907 - Vreemde jacht
  • 1907 - Wat niet kon
  • 1908 - Berliner Skizzenbuch
  • 1908 - De groote vlucht
  • 1908 - De opgaande zon
  • 1908 - Joep's wonderlijke avonturen
  • 1909 - De roode Flibustier
  • 1909 - De schoone slaapster
  • 1910 - Beschuit met muisjes
  • 1910 - Nocturne
  • 1911 - Gevleugelde daden
  • 1911 - Glück auf!
  • 1912 - Duczika
  • 1914 - Brief in den schemer
  • 1914 - De buikspreker
  • 1914 - Een heerenhuis te koop
  • 1914 - Robert, Bertram en Co.
  • 1916 - Dageraad
  • 1916 - Eva Bonheur (ook hoorspel)
  • 1917 - De Wijze Kater
  • 1919 - De noodlottige gelijkenis [1]
  • 1920 - De vliegende Hollander
  • 1923 - Van ouds `De Morgenster'
  • 1924 - De moord in de trein
  • 1924 - Droomkoninkje
  • 1925 - Vuurvlindertje

Het verzameld toneelwerk verscheen in drie delen als Herman Heijermans Toneelwerken (red. G.A. van Oorschot, S. Carmiggelt, H.A. Gomperts, A. Koolhaas, H.H.J. de Leeuwe, H.S.F. Heijermans. Uitg. G.A. van Oorschot, Amsterdam, 1965)

Literatuur[bewerken]

Buste van Herman Heijermans uit 1935 gemaakt door Joseph Mendes da Costa in Amsterdam
  • 1927 - Heijermans-herinneringen door F. Hulleman
  • 1934 - Herman Heijermans, novellist, romancier, dramaturg door dr. G. Karsten
  • 1949 - Herman Heijermans door B. Groeneveld
  • 1954 - The dramatic work of Herman Heijermans door Seymour L. Flaxman
  • 1964 - Herman Heijermans. Schrijversprentenboek door G. Borgers e.a.
  • 1965 - Herman Heijermans' laatste levensjaren door Annie Heijermans-Jurgens
  • 1967 - Herman Heijermans door C.A. Schilp
  • 1971 - Met waarachtige zorg. De toneelschrijver Herman Heijermans door E. de Jong
  • 1973 - Mijn vader Herman Heijermans; leven naast roem door Hermine Heijermans
  • 1974 - Samuel Falkland. Schetsen en vertellingen Gekozen en ingeleid door Wim J. Simons
  • 1996 - Geluk. Het leven van Herman Heijermans door Hans Goedkoop

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties