Klingon (taal)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
KLI pIqaD.png

Klingon of tlhIngan Hol (letterlijk: (de) Klingontaal ofwel (de) taal van de klingonen) is een kunsttaal die gebruikt wordt in de televisie- en filmserie Star Trek. De taal is ontworpen door Marc Okrand.

Naast Klingon bestaat er nog een Klingontaal, Klingonaase (letterlijk "werktuig om te leven op Klinzhai"), die echter soms ook onder de noemer 'Klingon' gezet wordt.

Het tlhIngan Hol wordt onder de aandacht gebracht door de Klingon Language Institute en heeft ondertussen al enkele natuurlijke talen zoals het Lijfs verdrongen qua aantal sprekers.

Het Klingon is officieel gecreëerd door taalkundige Marc Okrand voor Paramount Pictures. In een interview op 21 augustus 1991 vertelde Okrand echter dat niet hij, maar James Doohan ('Scotty'), de eerste Klingon-zinnen heeft bedacht. (voor de eerste Star Trek film Star Trek: The Motion Picture). Okrand baseerde zijn werk voor de films en series op het werk van Doohan en bouwde dit enorm uit.

Het wordt gesproken door de Klingons in de televisieseries en films van Star Trek. Marc Okrand ontwierp een taal met de zeer ongebruikelijke OVS-volgorde om er een buitenaards tintje aan te geven.

In oktober 2011 werd in Maastricht de eerste Klingon opera op Aarde uitgevoerd, geheel in het Klingon.[1]

Een eerste omschrijving van het tlhIngan Hol kan gevonden worden in The Klingon Dictionary, geschreven door Dr. Okrand (uitgegeven door Pocket Books van Simon & Schuster in 1985. Een tweede druk met nieuw aanhangsel in 1992, ISBN 0-671-74559-X). Daarnaast zijn er Conversational Klingon (ISBN 0-671-79739-5) en Power Klingon (ISBN 0-671-87975-8), de twee audiocassettes ingesproken door o.a. Michael Dorn ('Worf'), en The Klingon Way, een boek met meer culture en taalinformatie in de vorm van een lijst van spreekwoorden en gezegden.

Drie bestaande boeken zijn inmiddels door het werk van leden van de Klingon Language Institute gepubliceerd in het originele tlhIngan Hol:

De bij het IANA geregistreerde taalcode voor tlhIngan Hol is i-klingon, de ISO 639-2-Code is tlh.

Werkwoorden[bewerken]

In tlhIngan Hol staat het werkwoord centraal. Wie of wat het doet (het onderwerp) en andere elementen die normaal deel uit maken van een zin, worden aangegeven door middel van zowel voor- als achtervoegsels. Er is één type voorvoegsel:

  • onderwerp/lijdend voorwerp (De Klingons haten Tribbles)

en er zijn 9 types achtervoegsel

  1. Wederkering (zij houden van elkaar)
  2. Keuze (ik moest dit doen)
  3. Verandering (ik ga weer zoeken)
  4. Oorzaak (Ik creëer een artikel)
  5. Onbekend/Oneindig (we worden gezien [door iets/iemand])
  6. Kwaliteit (de twee auto's raakten elkaar nauwelijks)
  7. Voltooidheid (ik heb gegeten)
  8. Eer (Mag ik U wat vragen [alstublieft]? / het is een eer om samen met u aan tafel te zitten)
  9. Positie (Ik sta voor je)

Deze types kunnen, theoretisch, alle 9 in de constructie voorkomen. Een achtervoegsel van type 1 staat altijd direct achter het werkwoord. Een achtervoegsel van type 9 staat altijd helemaal achteraan.

Verder is er nog een type achtervoegsel 'reiziger' dat zich aan deze regel onttrekt en vaak als 'klemtoon' in de zin wordt gebruikt.

([Ha'DIbaH HoHqu' SuvwI'] - de krijger doodt het dier )

Naamwoorden[bewerken]

Voor naamwoorden bestaat een achtervoegselstructuur die vijf types kent:

  1. Vergrotend/Verkleinend (het kindje)
  2. Aantal (de meisjes)
  3. Kwaliteit (een zogenaamde taal)
  4. Eigendom/Specificatie (mijn fiets)
  5. Positie (in de kamer)

Exclamaties[bewerken]

Er zijn vele korte uitspraken en krachttermen bekend. Een van de bekendsten is Qapla'.

Trivia[bewerken]

  • Het Klingon is volgens editie 2006 van het Guinness World Records de meest gesproken kunsttaal, in aantal sprekers.
  • Het aantal sprekers die de taal vlot spreken wordt geschat op een 12-tal. Marc Okrand zelf spreekt de taal niet vlot.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Impressie Klingon opera 'U' in Zeebelt theater, Star Trek Fanclub The Flying Dutch