Metro van Barcelona

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Metro van Barcelona
Een metrostel van lijn 2 in station Sagrada Família
Een metrostel van lijn 2 in station Sagrada Família
Basisgegevens
Locatie Barcelona, Spanje
Vervoerssysteem Metro
Startdatum 1924
Aantal lijnen 11
Aantal stations 165
Spoorwijdte 1.435, 1.674 en 1.000 mm
Eigenaar ATM Barcelona
Uitvoerder(s) FGC en TMB
Netwerkkaart
Routekaart van de Metro van Barcelona
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer
Barcelona
Metrostation Catalunya
Metrostation Espanya. Op deze foto is de hangende derde rail goed zichtbaar
Metrostation Can Peixauet (L9)

De Metro van Barcelona, onderdeel van het openbaar vervoersysteem van Barcelona, is een uitgebreid netwerk van elektrisch aangedreven treinen, die ondergronds rijden in het centrum van Barcelona, maar bovengronds in sommige buitenwijken van de stad. Het netwerk bestaat uit 11 lijnen met een lengte van 123 kilometer en 166 stations. Enkele stations zijn inmiddels voorgoed gesloten.

Sinds 1997 valt het netwerk onder de verantwoordelijkheid van de Autoritat del Transport Metropolità (ATM). In 2002 kondigde ATM aan dat er in de toekomst nog twee lijnen zullen worden aangelegd, L12 en L13.[1] In 2009 en 2010 zijn met vertraging de eerste delen van L9 en L10 gereedgekomen.

Lijnen 1-5, 11 en de kabelspoorbaan van Montjuïc worden namens ATM beheerd door Transports Metropolitans de Barcelona (TMB), het openbaar vervoersbedrijf van de stad. Lijnen 6 tot en met 8 zijn eigenlijk lightrailverbindingen die een metroachtige dienstregeling hebben, en ook als dusdanig genummerd zijn. Deze lijnen worden beheerd door Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (het Catalaanse spoorwegbedrijf).

Geschiedenis[bewerken]

Barcelona heeft in feite twee metronetten: een netwerk van de TMB en een netwerk van de FGC. De metro van Barcelona werd opgericht in 1924 met het in gebruik nemen van de 'Gran Metro' met als eerste traject het stuk tussen Lesseps en Plaça de Catalunya, tegenwoordig een gedeelte van lijn 3. Twee jaar later werd de 'Metro Transversal' (tegenwoordig een stuk van lijn 1) gebouwd tussen Plaça de Catalunya en Bordeta waardoor het centrum werd verbonden met Plaça d'Espanya en de wijk Montjuïc, waar de wereldtentoonstelling van 1929 gehouden werd.

Tegenwoordig bestaat het metronetwerk van Barcelona uit elf lijnen waarop twee vervoerders actief zijn: Transports Metropolitans de Barcelona (TMB) rijdt voornamelijk op de belangrijke ondergrondse lijnen en Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC - Catalaanse Overheids Spoorwegen) verzorgt voornamelijk stoptreinen die onderdeel van het netwerk uitmaken maar ook verder de metropool in gaan. De tarieven van de metro maken deel uit van het tariefsysteem van de Autoritat del Transport Metropolità, een systeem dat voor de gehele stad geldt en waar ook autobussen en sommige regionale treinverbindingen onder vallen.

Layout[bewerken]

De metrolijnen van Barcelona hebben geen specifieke namen, maar worden door lijnnummers en kleuren van elkaar onderscheiden.

TMB[bewerken]

De TMB (Transports Metropolitans de Barcelona) exploiteert de lijnen 1 t/m 5 en 9 t/m 11. Lijn 1 is een breedspoorlijn (1672 mm). De andere lijnen zijn normaalsporig. De treinen worden gevoed via een hangende derde rail, oftewel een onbuigzame bovenleiding.

Op 30 december 1924 werd de eerste lijn (nu onderdeel van lijn 3) in gebruik genomen. In 1926 opende een concurrerende maatschappij een tweede lijn. Voor deze lijn, de huidige lijn 1, werd indertijd gekozen voor dezelfde spoorbreedte als de nationale spoorwegen RENFE. In 1926 kwam nog een metrotraject in dienst, dat tegenwoordig zelfstandig wordt geëxploiteerd als lijn 4.

Op 21 juli 1959 werd lijn 5 in gebruik genomen, op 25 september 1995 kwam lijn 2 in dienst en op 14 december 2003 volgde de opening van lijn 11. Die laatste lijn ligt in het verlengde van lijn 4 en wordt zo goedkoop mogelijk geëxploiteerd. Als lijn 11 een succes blijkt te zijn, wordt lijn 4 over dit tracé verlengd.

Lijn Geopend Route
L1 barcelona.svg 1926 Hospital de Bellvitge - Fondo
L2 barcelona.svg 1995 Paral·lel - Badalona - Pompeu Fabra
L3 barcelona.svg 1924 Zona Universitària - Trinitat Nova
L4 barcelona.svg 1973 Trinitat Nova - La Pau
L5 barcelona.svg 1959 Cornellà Centre - Vall d'Hebron
L9 barcelona.svg 2009 La Sagrera - Can Zam
L10 barcelona.svg 2010 La Sagrera - Gorg
L11 barcelona.svg 2003 Trinitat Nova - Can Cuiàs

FGC[bewerken]

De Catalaanse spoorwegmaatschappij FGC (Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya) exploiteert de lijnen 6, 7 en 8. De lijnen 6 en 7 zijn normaalsporige metrolijnen. De metro's van lijn 8 rijden over meterspoor. De drie lijnen zijn geëlektrificeerd met een bovenleiding met een gelijkspanning van 1500 volt.

Lijn Geopend Route
L6 barcelona.svg 1863 Pl. Catalunya - Reina Elisenda
L7 barcelona.svg 1954 Pl. Catalunya - Av. Tibidabo
L8 barcelona.svg 1912 Pl. Espanya - Molí Nou-Ciutat Cooperativa

Kabelspoorweg[bewerken]

De kabelspoorweg van Montjuïc maakt onderdeel uit van het metronetwerk en is verbonden met de metro via station Paral·lel.

Lijn Type Geopend Route
Funimontjuic Logo.gif Kabelspoorweg 1929 Paral·lel - Parc de Montjuïc

Naast deze lijnen zijn de Renfe en FGC-treinen en de steeds belangrijk wordende Trambaix en Trambesòs routes en stations op de meest recente kaarten afgebeeld, inclusief de informatiekaarten in metrostations, in een enkele donkergroene kleur.

Geplande uitbreidingen[bewerken]

Lijn 1[bewerken]

Het vroegere breedspoormaterieel in het inmiddels verbouwde station Mercat Nou

L1 zal worden verlengd van Fondo naar Badalona Centre.

Lijn 2[bewerken]

Het is de bedoeling dat in de toekomst lijn twee onder de heuvel Montjuïc door verlengd zal worden, en zo het centrum van de stad gaat verbinden met de wijk Zona Franca en het vliegveld Barcelona-El Prat. De lijn zal een gedeelte van het traject delen met lijn 9, die op dit moment in aanbouw is.

Lijn 4[bewerken]

Lijn vier zal verlengd worden naar het overstapstation La Sagrera langs het het nieuwe La Sagrera TAV station. Beide stations zullen aansluiting geven op de Rodalies voorstadstreinen. (aparte spoorlijnen)

Lijn 9 en 10[bewerken]

Eind 2009 en in 2010 werden de eerste stations van L9 en L10 geopend. Deze lijnen zijn gepland als een gezamenlijke lijn, met eigen vertakkingen en eindstations. Als kleuraanduiding in de toekomstige schema's worden twee kleuren gehanteerd: oranje voor L9 en lichtblauw voor L10. Aan de noordoostelijke zijde van de lijn zijn de eindpunten respectievelijk Can Zam en Gorg. Aan de zuidwestelijke zijde van de lijn zullen dat de nieuwe luchthaventerminal, Terminal 1 genaamd, van de Aeropuerto El Prat en Zona Franca-Zal zijn. Tussen station Bon Pastor in het district Sant Andreau en station Gornal in voorstad L'Hospitalet de Llobregat rijden beide lijnen over hetzelfde spoor.
Het project werd in het jaar 2000 goedgekeurd en had in 2004 voltooid moeten zijn[2], maar is door technische moeilijkheden, de uitkomst van geologisch onderzoek en financieringsproblemen zodanig vertraagd dat de metro volgens de nieuwe planning weliswaar in 2014 de luchthaven zal kunnen bedienen, maar niet eerder volledig klaar zal zijn dan in 2016.[3][4] [5]

L9 en L10 zijn de eerste metrolijnen van Barcelona die om het centrum heenrijden en buitenwijken rechtstreeks met elkaar verbinden. Opmerkelijk is dat de nieuwe metrolijnen onbemand (zonder bestuurder) rijden en dat om deze reden de perrons van doorzichtige schermen voorzien zijn, die pas openen nadat de metrotrein gearriveerd is.

De eerste dertien stations zijn in gebruik genomen (stand december 2012). Drie hiervan worden gedeeld, de andere zijn gelegen aan de vertakkingen. [6] [7] Beide lijnen hebben als voorlopig eindpunt het overstapstation La Sagrera, waar in de toekomst ook L4 zal gaan eindigen. Op het toekomstige station La Sagrera TAV zal er aansluiting zijn op de Rodalies van de Renfe en op de hogesnelheidstrein. Verder biedt L10 op het eindstation Gorg de mogelijkheid om op L2 en de trams T5 en T6 over te stappen.

Stations[bewerken]

Midden 2010 had het metronetwerk 158 in bedrijf zijnde stations, die aangedaan worden door de 11 huidige metrolijnen. Als L9 en L10 volledig in bedrijf zullen zijn, neemt het aantal stations toe tot 209. De gemiddelde afstand tussen de stations is ongeveer 650 meter.

De meerderheid van de metrostations in Barcelona heeft nauwelijks een bovengronds toegangsgebouw. Vaak is het station boven de grond uitsluitend een toegangstrap, een roltrap of een liftingang, dit in tegenstelling tot metrosystemen zoals de Metro van Londen. Onder de grond is de aankleding van de meeste stations opvallend sober, met slechte enkele uitzonderingen.

Een aantal stations van het netwerk is gesloten, nooit in gebruik genomen, of verplaatst naar een andere locatie. Het officiële logo van de TMB-metro, een rode ruit met een M, wordt niet gebruikt voor FGC-lijnen. De FGC gebruikt haar eigen logo, eveneens ruitachtig, in haar eigen stations.

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van metrostations in Barcelona voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Huidige lijnen[bewerken]

De lijnen 1 tot en met 11 zijn samen meer dan 123,1 kilometer lang en tellen 166 stations (stand 12/2012).[8]

Operator Lijn Begin- en eindpunt Geopend in Lengte in km Stations
Barcelona Metro Logo.svg L1 Hospital de Bellvitge - Fondo 1926 20,7 km 30
Barcelona Metro Logo.svg L2 Paral·lel - Badalona Pompeu Fabra 1995 13,1 km 18
Barcelona Metro Logo.svg L3 Zona Universitària - Trinitat Nova 1924 18,4 km 26
Barcelona Metro Logo.svg L4 Trinitat Nova - La Pau 1926 17,3 km 22
Barcelona Metro Logo.svg L5 Cornellà Centre - Vall d'Hebron 1930 18,9 km 26
FGC.svg L6 Plaça de Catalunya - Reina Elisenda 1929 5,4 km 9
FGC.svg L7 Plaça de Catalunya - Av. Tibidabo 1954 4,6 km 7
FGC.svg L8 Plaça Espanya - Molí Nou-Ciutat Cooperativa 1912 11,3 km 10
Barcelona Metro Logo.svg L9 La Sagrera - Can Zam 2009 zie L10 8
Barcelona Metro Logo.svg L10 La Sagrera - Gorg 2010 11,1 km (L9/L10) 5
Barcelona Metro Logo.svg L11 Trinitat Nova - Can Cuiàs 2003 2,3 km 5

Transport in de metropool Barcelona[bewerken]

De metro van Barcelona maakt deel uit van een groter openbaar vervoernetwerk, onder beheer van de Autoritat del Transport Metropolità die ook het eenheidstarief vaststelt. Buiten deze diensten zijn er nog twee grote diensten die zowel in als buiten Barcelona rijden : de stoptrein van de Renfe, samengevoegd met de Rodalies Barcelona, of Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya die op de lijnen L6, L7 en L8 en een volledig spoorwegnet zijn dat bijna de gehele metropool bedient. Zie verder de lijst van FGC-lijnen. FGC ontwikkelt op dit moment ook de metro van Sabadell en de metro van Terrassa als uitbreiding van haar netwerk in deze steden.

Externe links[bewerken]

Wapen Barcelona Portaal Barcelona
Bronnen, noten en/of referenties