Metro van Barcelona
| Metro van Barcelona | ||||
 |
||||
| Een metrostel van lijn 2 in station Sagrada Família | ||||
| Basisgegevens | ||||
| Locatie | Barcelona, Spanje | |||
| Vervoerssysteem | Metro | |||
| Startdatum | 1924 | |||
| Aantal lijnen | 11 | |||
| Aantal stations | 158 | |||
| Spoorwijdte | 1.435, 1.674 en 1.000 mm | |||
| Eigenaar | ATM Barcelona | |||
| Uitvoerder(s) | FGC en TMB | |||
| Netwerkkaart | ||||
 |
||||
|
||||
De Metro van Barcelona, onderdeel van het openbaar vervoersysteem van Barcelona, is een uitgebreid netwerk van elektrisch aangedreven treinen, die ondergronds rijden in het centrum van Barcelona, maar bovengronds in sommige buitenwijken van de stad. Het netwerk bestaat uit 11 lijnen met een lengte van 119 kilometer en 158 stations.[1] Enkele stations zijn inmiddels voorgoed gesloten.
Sinds 1997 valt het netwerk onder de verantwoordelijkheid van de Autoritat del Transport Metropolità (ATM). In 2002 kondigde ATM aan dat er in de nabije toekomst nog twee lijnen zullen worden aangelegd, L12 en L13.[2] In 2009 en 2010 zijn met enige vertraging de eerste delen van L9 en L10 gereedgekomen.
Lijnen 1-5, 11 en de kabelspoorbaan van Montjuïc worden namens ATM beheerd door Transports Metropolitans de Barcelona (TMB), het openbaar vervoersbedrijf van de stad. Lijnen 6 tot en met 8 zijn eigenlijk lightrailverbindingen die een metroachtige dienstregeling hebben, en ook als dusdanig genummerd zijn. Deze lijnen worden beheerd door Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (het Catalaanse spoorweg bedrijf).
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Barcelona heeft in feite twee metronetten: een netwerk van de TMB en een netwerk van de FGC. De metro van Barcelona werd opgericht in 1924 met het in gebruik nemen van de 'Gran Metro' met als eerste traject het stuk tussen Lesseps en Plaça de Catalunya, tegenwoordig een gedeelte van lijn 3. Twee jaar later werd de 'Metro Transversal' (tegenwoordig een stuk van lijn 1) gebouwd tussen Plaça de Catalunya en Bordeta waardoor het centrum werd verbonden met Plaça d'Espanya en de wijk Montjuïc, waar de wereldtentoonstelling van 1929 gehouden werd.
Tegenwoordig bestaat het metronetwerk van Barcelona uit elf lijnen waarop twee vervoerders actief zijn: Transports Metropolitans de Barcelona (TMB) rijdt voornamelijk op de belangrijke ondergrondse lijnen en Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya (FGC - Catalaanse Overheids Spoorwegen) verzorgt voornamelijk stoptreinen die onderdeel van het netwerk uitmaken maar ook verder de metropool in gaan. De tarieven van de metro maken deel uit van het tariefsysteem van de Autoritat del Transport Metropolità, een systeem dat voor de gehele stad geldt en waar ook autobussen en sommige regionale treinverbindingen onder vallen.
[bewerken] Layout
De metrolijnen van Barcelona hebben geen specifieke namen, maar worden door lijnnummers en kleuren van elkaar onderscheiden.
[bewerken] TMB
De TMB (Transports Metropolitans de Barcelona) exploiteert de lijnen 1 t/m 5 en 9 t/m 11. Lijn 1 is een breedspoorlijn (1672 mm). De andere lijnen zijn normaalsporig. De treinen worden gevoed via een hangende derde rail, oftewel een onbuigzame bovenleiding.
Op 30 december 1924 werd de eerste lijn (nu onderdeel van lijn 3) in gebruik genomen. In 1926 opende een concurrerende maatschappij een tweede lijn. Voor deze lijn, de huidige lijn 1, werd indertijd gekozen voor dezelfde spoorbreedte als de nationale spoorwegen RENFE. In 1926 kwam nog een metrotraject in dienst, dat tegenwoordig zelfstandig wordt geëxploiteerd als lijn 4.
Op 21 juli 1959 werd lijn 5 in gebruik genomen, op 25 september 1995 kwam lijn 2 in dienst en op 14 december 2003 volgde de opening van lijn 11. Die laatste lijn ligt in het verlengde van lijn 4 en wordt zo goedkoop mogelijk geëxploiteerd. Als lijn 11 een succes blijkt te zijn, wordt lijn 4 over dit tracé verlengd.
| Lijn | Geopend | Route |
|---|---|---|
 |
1926 | Hospital de Bellvitge - Fondo |
 |
1995 | Paral·lel - Badalona - Pompeu Fabra |
 |
1924 | Zona Universitària - Trinitat Nova |
 |
1973 | Trinitat Nova - La Pau |
 |
1959 | Cornellà Centre - Vall d'Hebron |
 |
2009 | La Sagrera - Can Zam |
 |
2010 | La Sagrera - Gorg |
 |
2003 | Trinitat Nova - Can Cuiàs |
[bewerken] FGC
De Catalaanse spoorwegmaatschappij FGC (Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya) exploiteert de lijnen 6, 7 en 8. De lijnen 6 en 7 zijn normaalsporige metrolijnen. De metro's van lijn 8 rijden over meterspoor. De drie lijnen zijn geëlektrificeerd met een bovenleiding met een gelijkspanning van 1500 volt.
| Lijn | Geopend | Route |
|---|---|---|
 |
1863 | Pl. Catalunya - Reina Elisenda |
 |
1954 | Pl. Catalunya - Av. Tibidabo |
 |
1912 | Pl. Espanya - Molí Nou-Ciutat Cooperativa |
[bewerken] Kabelspoorweg
De Kabelspoorweg van Montjuïc maakt onderdeel uit van het metronetwerk en is verbonden met de metro via station Paral·lel.
| Lijn | Type | Geopend | Route |
|---|---|---|---|
 |
Kabelspoorweg | 1929 | Paral·lel - Parc de Montjuïc |
Naast deze lijnen zijn de Renfe en FGC treinen en de steeds belangrijk wordende Trambaix en Trambesòs routes en stations op de meest recente kaarten afgebeeld, inclusief de informatiekaarten in metrostations, in een enkele donkergroene kleur.
[bewerken] Uitbreidingen van het metronet
[bewerken] Lijn 1
L1 zal worden verlengd van Fondo naar Badalona Centre.
[bewerken] Lijn 2
Het is de bedoeling dat in de toekomst lijn twee onder de heuvel Montjuïc door verlengd zal worden, en zo het centrum van de stad gaat verbinden met de wijk Zona Franca en het vliegveld Barcelona-El Prat. De lijn zal een gedeelte van het traject delen met lijn 9, die op dit moment in aanbouw is.
[bewerken] Lijn 4
Lijn vier zal verlengd worden naar het overstapstation La Sagrera langs het het nieuwe La Sagrera TAV station. Beide stations zullen aansluiting geven op de Rodalies voorstadstreinen. (aparte spoorlijnen)
[bewerken] Lijn 9 en 10
Eind 2009 en in 2010 werden de eerste stations van L9 en L10 geopend. Deze lijnen zijn gepland als twee aparte lijnen, die voor een groot deel gebundeld zijn. Als kleuraanduiding in de toekomstige schema's worden ook twee kleuren gehanteerd: oranje voor L9 en lichtblauw voor L10. Aan de noordoostelijke zijde van de lijn zijn de eindpunten respectievelijk Can Zam en Gorg. Aan de zuidwestelijke zijde van de lijn zullen dat de nieuwe luchthaventerminal, Terminal 1 genaamd, van de Aeropuerto El Prat en Zona Franca-Zal zijn. Tussen station Bon Pastor en station Gornal in L'Hospitalet de Llobregat zal het traject van alle metrotreinen op L9 en L10 gelijk zijn. Het project werd in 2000[3] goedgekeurd, maar meermalen vertraagd door technische moeilijkheden en de uitkomst van geologisch onderzoek. De aanleg van het tracé is inmiddels zelfs zodanig vertraagd dat de lijn volgens de huidige planning niet eerder volledig klaar zal zijn dan in 2014.[4]
L9 en L10 zijn de eerste metrolijnen van Barcelona die om het centrum heenrijden en buitenwijken rechtstreeks met elkaar verbinden. Opmerkelijk is dat de nieuwe metrolijn onbemand (zonder bestuurder) rijden en dat om deze reden de perrons van doorzichtige schermen voorzien zijn, die pas openen nadat de metrotrein gearriveerd is. De eerste delen van de lijnen, in totaal elf stations zijn in gebruik genomen (stand juni 2010). Drie van deze stations worden gedeeld door de lijnen, de andere acht zijn gelegen aan de vertakkingen. Beide lijnen hebben als voorlopig eindpunt het overstapstation La Sagrera waar ook de L4 zal eindigen. Op toekomstig nieuwe station La Sagrera TAV zal er aansluiting zijn de Rodalies van de Renfe en op de hogesnelheidstrein. Verder biedt de L10 op het eindstation Gorg de mogelijkheid om de L2 te nemen.
[bewerken] Lijn 12 / R3
Een recente versie van het project voor, de toekomstige, lijn 12 (L12) heeft de naam R3 gekregen en het is de bedoeling dat deze lijn voorsteden in de Baix Llobregat, zoals Esplugues de Llobregat, Sant Joan Despí en Sant Just Desvern, met Barcelona gaat verbinden. De nieuwe versie is efficiënter dan het originele plan, omdat nu ook de verbetering van bus-, tram- en treinverbindingen in het project zijn opgenomen. Het project zou in 2015 voltooid moeten zijn met een budget van 870 miljoen euro.
[bewerken] Lijn 13
De toekomstige lijn 13 (L13) wordt, samen met L11, één van de twee ondergrondse light-rail lijnen, die volledig in het netwerk zullen worden opgenomen. Zoals ook het geval met L11 is het de bedoeling dat met deze lijn een heuvelachtig gebied van de metropool bediend zal gaan worden, namelijk : het ziekenhuis in Can Ruti in Badalona.
Het originele project omvat slechts drie stations (wat niet betekent dat er geen uitbreidingen zouden kunnen komen):
[bewerken] Stations
 Zie Lijst van metrostations in Barcelona voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Midden 2010 had het metronetwerk 158 in bedrijf zijnde stations, die aangedaan worden door de 11 huidige metrolijnen. Als L9 en L10 volledig in bedrijf zullen zijn, neemt het aantal stations toe tot 209. De gemiddelde afstand tussen de stations is ongeveer 650 meter.
De meerderheid van de metrostations in Barcelona heeft nauwelijks een bovengronds toegangsgebouw. Vaak is het station boven de grond uitsluitend een toegangstrap, een roltrap of een liftingang, dit in tegenstelling tot metrosystemen zoals de Metro van Londen. Onder de grond is de aankleding van de meeste stations opvallend sober, met slechte enkele uitzonderingen.
Een aantal stations van het netwerk is gesloten, nooit in gebruik genomen, of verplaatst naar een andere locatie. Zie het artikel hierover voor meer informatie. Het officiële logo van de TMB-metro, een rode ruit met een M, wordt niet gebruikt voor FGC-lijnen. De FGC gebruikt haar eigen logo, eveneens ruitachtig, in haar eigen stations.
[bewerken] Huidige lijnen
De lijnen 1 tot en met 11 zijn samen 119.3 kilometer lang en tellen 158 stations (stand 06/2010).[1]
| Lijn | Begin- en eindpunt | Geopend in | Lengte in km | Stations |
|---|---|---|---|---|
| L1 | Hospital de Bellvitge - Fondo | 1926 | 20,72 km | 30 |
| L2 | Paral·lel - Badalona Pompeu Fabra | 1995 | 12,43 km | 18 |
| L3 | Zona Universitària - Trinitat Nova | 1924 | 16,62 km | 24 |
| L4 | Trinitat Nova - La Pau | 1926 | 17,21 km | 22 |
| L5 | Cornellà Centre - Vall d'Hebron | 1930 | 16,56 km | 26 |
| L6 | Plaça de Catalunya - Reina Elisenda | 1929 | 9 | |
| L7 | Plaça de Catalunya - Av. Tibidabo | 1954 | 7 | |
| L8 | Plaça Espanya - Molí Nou-Ciutat Cooporetiva | 1912 | 10 | |
| L9 | La Sagrera - Can Zam | 2009 | 8 | |
| L10 | La Sagrera - Gorg | 2010 | 6 | |
| L11 | Trinitat Nova - Can Cuiàs | 2003 | 2,1 km | 5 |
[bewerken] Transport in de metropool Barcelona
De metro van Barcelona maakt deel uit van een groter openbaar vervoernetwerk, onder beheer van de Autoritat del Transport Metropolità die ook het eenheidstarief vaststelt. Buiten deze diensten zijn er nog twee grote diensten die zowel in als buiten Barcelona rijden : de stoptrein van de Renfe, samengevoegd met de Rodalies Barcelona, of Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya die op de lijnen L6, L7 en L8 en een volledig spoorwegnet zijn dat bijna de gehele metropool bedient. Zie verder de lijst van FGC-lijnen. FGC ontwikkelt op dit moment ook de metro van Sabadell en de metro van Terrassa als uitbreiding van haar netwerk in deze steden.
[bewerken] Externe links
- www.tmb.cat Website van exploitant TMB (ca) (es) (en)
- www.fgc.cat Website van exploitant FGC (ca) (es) (en)
- Urbanrail.net
- Metrobits
- www.gencat.cat, Generalitat-website over metrolijn (L9) (in aanleg)(es) (ca)
- Centrale kaart van het ATM-netwerk
- Algemene kaart van het ATM-netwerk.
[bewerken] Bronnen
| Metrolijnen van Barcelona | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
