Neotropisch gebied

Neotropisch gebied (uit zoölogisch oogpunt)

Het Neotropisch gebied is een begrip in de biogeografie. Het begrip wordt vaak gebruikt om het verspreidingsgebied van biologische soorten te specificeren.

Zoölogie

Voor zoölogen omvat het gebied Zuid-Amerika, Midden-Amerika, het Caribisch Gebied en het zuidelijke puntje van Florida.

Het Neotropisch gebied (vanuit zoölogisch oogpunt) wordt in het oosten, westen en zuiden door oceanen omgeven. In het noorden vormt het zeer droge en hete gebied in Noord-Mexico een natuurlijke barrière, waardoor er weinig uitwisseling tussen de diersoorten van Noord- en Zuid-Amerika is.

Plantkunde

Plantkundigen gebruiken de naam neotropen vooral voor het tropisch deel van dit gebied. In het noorden wordt de grens dan gevormd door de zuidpunt van Florida en de droge gebieden in Mexico en het zuiden van de Verenigde Staten. Het zuidelijke deel van Zuid-Amerika wordt hierbij niet meegerekend, omdat deze tot de Antarctische flora worden gerekend.

De Organization for Flora Neotropica is een organisatie die als doel heeft om een gepubliceerd overzicht te geven van de flora van de neotropen. Deze organisatie hanteert een andere definitie van de neotropen dan hierboven beschreven, namelijk het gebied tussen de Kreeftskeerkring en de Steenbokskeerkring in de Nieuwe Wereld (waartoe niet het zuiden van de Verenigde Staten en de zuidpunt van Florida behoort).

Kenmerken

Het aandeel regenwoud binnen het neotropisch gebied is groter dan in alle andere biologische arealen. De regenwouden strekken zich uit van Zuid-Mexico door Midden-Amerika en het noordelijk deel van Zuid-Amerika tot het zuiden van Brazilië. Deze gebieden, waaronder het Amazoneregenwoud, hebben een grote biodiversiteit en staan de laatste decennia door grootschalige ontbossing onder grote druk.

Geschiedenis van het Neotropisch gebied

Zuid-Amerika was vele miljoenen jaren geleden onderdeel van het supercontinent Gondwana, waartoe ook de gebieden behoorden die we tegenwoordig kennen als Afrika, Australië, India, Nieuw-Zeeland en Antarctica. Dieren en planten uit het Neotropisch gebied hebben dan ook vaak dezelfde evolutionaire oorsprong als dieren en planten uit de andere delen die tot Gondwana behoorden. Voorbeelden hiervan zijn de Australosphenida en de Antarctische flora.

Na het opbreken van het supercontinent schoof Zuid-Amerika naar het noordwesten, waar het uiteindelijk in botsing kwam met het huidige Noord-Amerika. Over wat nu de landengte van Panama is, ontstond een trek van dieren van Zuid naar Noord en omgekeerd. De Great American Biotic Interchange (grote Amerikaanse biologische uitwisseling) was het gevolg; vele planten- en diersoorten in het zuiden konden deze nieuwe vijanden en vooral de concurrentie niet het hoofd bieden en stierven uit. Daarnaast waren er ook planten en dieren uit het zuiden die zich succesvol in Noord-Amerika wisten te vestigen zoals de Virginiaanse opossum en de gordeldieren.

Endemische dieren en planten

Dieren

De Neotropische ecozone telt 31 endemische vogelfamilies, meer dan tweemaal zoveel als elke andere ecozone. Hiertoe behoren o.a. de Nandoes, Tinamoes, sjakoehoenders en de Toekans. Vogelfamilies die oorspronkelijk uniek waren voor de neotropen omvatten de kolibries en de winterkoningen.

Zoogdiergroepen die oorspronkelijk uniek waren voor de neotropen omvatten:

• Orde Xenarthra: Echte miereneters, tweevingerige luiaards, en de gordeldieren
• Breedneusapen
• Caviomorpha knaagdieren, inclusief de capibaras en de huiscavias en Chinchilla's
• Amerikaanse opossums en de opossummuizen

Planten

Plantfamilies die hun oorsprong in de neotropen vinden zijn o.a: Bromeliaceae, Cannaceae en Heliconiaceae.

Plantensoorten die oorspronkelijk uniek waren voor de neotropen zijn o.a.:

• aardappel (Solanum tuberosum)
• tomaat (Solanum lycopersicum)
• cacaoboom bron van cacao en chocolade
• maïs (Zea mays)

Voor een overzicht van planten uit de neotropen, zie categorie:Plant uit het Neotropisch gebied.