Augusto Pinochet
|
Augusto José Ramón Pinochet Ugarte (Valparaíso, 25 november 1915 - Santiago, 10 december 2006) was een Chileens generaal en politicus. Hij was dictator vanaf zijn staatsgreep met hulp van de Verenigde Staten op 11 september 1973, waarbij president Salvador Allende zelfmoord pleegde[1], tot aan 1990. Deze staatsgreep vond plaats naar aanleiding van een economische en politieke crisis onder zijn voorganger Allende. Zijn regering stond bekend om haar repressieve karakter en haar neoliberale economische beleid, hetgeen zowel macro-economische stabiliteit als een toenemende sociaaleconomische ongelijkheid bracht[bron?]. Wegens zijn repressieve acties tijdens de staatsgreep en zijn vermeende financiële malversaties is Pinochet een van de meest omstreden persoonlijkheden uit de recente Chileense geschiedenis.
Inhoud |
[bewerken] Vroege jaren en staatsgreep
Pinochet studeerde af aan de militaire academie in 1937. Pinochet vervolgde zijn militaire carrière en wist snel op te klimmen. In 1971 werd hij benoemd tot divisiegeneraal. Op 22 augustus 1973 werd hij na het aftreden van generaal Carlos Prats door president Allende tot opperbevelhebber van het Chileense leger benoemd.
Op dat moment voerde Allende een socialistisch bewind. Naar aanleiding van de zware economische en sociale problemen pleegde een groep officieren geleid door Pinochet op 11 september 1973 een staatsgreep waarbij Allende afgezet werd en om het leven kwam. Volgens de officiële lezing pleegde hij zelfmoord, wat door ooggetuigenverslagen en een onderzoek dat na de terugkeer van de democratie gehouden wordt werd bevestigd, hoewel sommigen van zijn aanhangers volhouden dat hij is vermoord. Volgens zijn eigen memoires was Pinochet de leider van de staatsgreep, hoewel andere officieren later verklaard hebben dat Pinochet nauwelijks bij de voorbereidingen was betrokken en zich pas kort voor de staatsgreep bij de coupplegers aansloot. De staatsgreep werd gesteund door de Amerikaanse Central Intelligence Agency (CIA), bang dat Allendes Chili een springplank zou gaan vormen voor het communisme in Latijns-Amerika.
Na de staatsgreep werd Pinochet benoemd tot hoofd van een voorlopige regeringsjunta. Een jaar later werd hij tot president benoemd.
[bewerken] Regering
In de eerste drie jaar van zijn regering van het gespannen en verscheurde Chili liet hij zeker 130.000 tegenstanders arresteren, van wie een deel als politieke gevangenen tijdelijke straffen kreeg en enkele tienduizenden gevangenen werden gemarteld[bron?]. Rond de drieduizend (extreem)linkse tegenstanders werden gedood of verdwenen; tienduizenden verlieten het land.
Het regime van Pinochet kenmerkte zich na de jarenlange verscheuring van Chili door politieke twisten, door een gespannen orde. Pinochet brak radicaal met het economische beleid van Allende en schakelde over op een economische vrijemarktspolitiek, die Pinochet grotendeels overliet aan de Chicago Boys, Amerikaanse economen van de school van Chicago (Milton Friedman et al.). Een aantal jaren na zijn machtsovername begon een periode van sterke economische groei, wat wel het Chileense wonder wordt genoemd. Tevens werden de ontwrichte sociale voorzieningen enigszins hersteld. Vanaf 1982 kwam het land echter weer opnieuw in een economische crisis terecht. Nadat Pinochet enkele economische adviseurs en bestuurders liet ontslaan en zijn hervormingsprogramma aanpaste zou de economie halverwege de jaren '80 sterk groeien.
Pinochet was gedurende zijn regering een trouwe bondgenoot van de Verenigde Staten onder president Ronald Reagan en van de Britse premier Margaret Thatcher. Ook de verhouding met de meeste andere landen in Zuid-Amerika was goed, met uitzondering van de zeer gespannen relaties met Argentinië. In 1982 verslechterden de relaties met dat land nog verder toen Chili en Colombia de enige Latijns-Amerikaanse landen bleken die Argentinië niet steunden in de Falklandoorlog tegen het Verenigd Koninkrijk. Sterker nog: Chili bleek het Verenigd Koninkrijk in die oorlog actief te helpen.
Aan het eind van zijn regering gaf Pinochet onder toenemende internationale druk het democratiseringsproces in het land een kans en liet een referendum organiseren, waaruit bleek dat de Chilenen een terugkeer naar de democratie wensten. Vóór zijn aftreden regelde hij dat hijzelf (als zelfbenoemd senator-voor-het-leven) en militaire officieren niet vervolgd mochten worden en levenslange politieke onschendbaarheid en immuniteit van rechtsvervolging zouden genieten. Het bleek dat Pinochet ondanks een grote linkse tegenbeweging, nog altijd op veel steun onder de bevolking kon rekenen, getuige het feit dat hem gunstiggezinde partijen meermaals bij vrije verkiezingen de overwinning binnenhaalden.
[bewerken] Latere jaren en proces
Tijdens een bezoek aan Engeland voor een medische behandeling (oktober 1998) werd Pinochet onder huisarrest geplaatst in Londen nadat een internationaal arrestatiebevel was uitgevaardigd door een Spaanse rechter.[2] De Chileense regering zette de Britse regering onder zware druk om hem niet aan Spanje uit te leveren.[3] Na 16 maanden juridisch en politiek getouwtrek werd Pinochet te ziek bevonden en mocht hij terugkeren naar Chili. De Britse minister van Binnenlandse Zaken, Jack Straw, besloot dat Pinochet niet aan Spanje zou worden uitgeleverd om terecht te staan wegens martelingen tijdens zijn bewind, omdat hij "mentaal ongeschikt" zou zijn voor een proces.[4] Zijn status in Chili was echter ernstig aangetast.
In de daaropvolgende jaren werd de bewegingsvrijheid van Pinochet steeds meer beperkt en werd de druk vanuit de media en de linkse politieke bewegingen, om hem ter verantwoording te roepen, steeds groter. Eind 2004 werd zijn huisarrest opgeschort. Op 18 december 2004 kreeg Pinochet mogelijk een beroerte en werd hij opgenomen in het militaire hospitaal in Santiago. Pinochet en zijn aanhangers claimden dat hij niet vervolgd kon worden omdat hij te ziek zou zijn. Dit werd door anderen tegengesproken.
In het voorjaar van 2005 bepaalde het Lagerhuis, en op 14 juli 2005 werd dit bekrachtigd door de Senaat, dat de grondwetsartikelen, die Pinochet en de zijnen bescherming gaven, verwijderd moesten worden. Het rechtsproces werd voortgezet. Ondertussen kwamen steeds meer feiten boven water dat tijdens het regime van Pinochet de mensenrechten geschonden waren en dat er vele financiële malversaties plaats hadden gevonden ten gunste van de heersende en rijke elite[bron?].
[bewerken] Overlijden
In september 2006 werd de weg voor berechting van Pinochet definitief vrijgemaakt doordat zijn immuniteit werd opgeheven. Volgens zijn familie was hij echter wederom te ziek om berecht te worden. Begin december 2006 werd hij na een zware hartaanval in het ziekenhuis opgenomen.
Op de middag van 10 december 2006 overleed Augusto Pinochet op 91-jarige leeftijd in het militair ziekenhuis in de Chileense hoofdstad Santiago. Hij kreeg een rooms-katholieke kerkelijke uitvaart.
[bewerken] Gemengde gevoelens
Pinochet heeft nooit officieel spijt betuigd over de moorden, martelingen, verdwijningen en financiële malversaties, al bracht zijn dochter Lucia een maand voor zijn dood wel het bericht naar buiten dat hij in privégesprek met haar had aangegeven wel degelijk spijt te hebben van de excessen die met name het eerste deel van zijn regering besloegen. Vergiffenis vragen ging hem evenwel ook toen nog te ver[5]. Ook heeft Pinochet in een op 11 december 1998 verschenen politiek testament aangegeven 'diepe smart' te voelen voor slachtoffers van zijn regime, ook gaf hij hierin aan dat hij alles heeft gedaan om Chili van het communistische gevaar en een mogelijke burgeroorlog te redden[6].
De oordelen over Pinochet lopen sterk uiteen. Zijn tegenstanders houden hem verantwoordelijk voor de moorden en grootschalige mensenrechtenschendingen onder zijn regime en wijzen erop dat hij de Chileense democratie, traditioneel de stabielste van het continent, om zeep zou hebben geholpen.
Daar tegenover staat zijn nog altijd aanzienlijke schare aanhangers, die menen dat hij Chili heeft gered van een communistische dictatuur (inclusief vermeende Sovjet-hulp bij repressie van antirevolutionairen) en dat hij het land economisch vooruit heeft geholpen.[7] Bovendien wijzen zij erop, dat Pinochet het veld ruimde nadat door hemzelf de democratie en vrije verkiezingen heringeleid waren.
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Allende pleegde wel degelijk zelfmoord, DeRedactie.be, 19 juli 2011
- ↑ Achttien maanden Pinochet, NRC Handelsblad, 2 maart 2000
- ↑ Pinochet is niet onschendbaar, NRC Handelsblad, 26 november 1998
- ↑ Pinochet mag terug naar Chili, door Hans Steketee, NRC Handelsblad, 2 maart 2000
- ↑ Pinochet heeft spijt maar vraagt geen vergiffenis. Het Laatste Nieuws, 16 november 2006.
- ↑ Pinochet voelt diepe smart Trouw, 12 december 1998
- ↑ 'Generaal Pinochet, dank dat u bestaat!', door Marjon van Royen, NRC Handelsblad, 3 maart 2000
| Voorganger: Salvador Allende |
President van Chili 1973-1990 |
Opvolger: Patricio Aylwin |
 |
Zie de categorie Augusto Pinochet van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
