Stemloze velaire fricatief

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stemloze velaire fricatief tussen twee a's

De stemloze velaire fricatief is een medeklinker die in het Internationaal Fonetisch Alfabet en X-SAMPA aangeduid wordt met [x] en in het Nederlands als <ch> geschreven wordt.

Kenmerken[bewerken]

  • De wijze van articulatie is fricatief, wat wil zeggen dat de klank geproduceerd wordt door hinder die de luchtstroom ondervindt op de plaats van articulatie, waardoor turbulentie ontstaat.
  • De plaats van articulatie is velair, wat wil zeggen dat de klank uitgesproken wordt met het achterste gedeelte van de tong (het dorsum) tegen het zachte verhemelte (het velum).
  • Het type articulatie is stemloos, wat wil zeggen dat de stembanden niet meetrillen bij het articuleren van de klank.
  • Het is een orale medeklinker, wat wil zeggen dat de lucht door de mond naar buiten stroomt.
  • Het is een centrale medeklinker, wat wil zeggen dat de lucht over het midden van de tong stroomt, in plaats van langs de zijkanten.
  • Het luchtstroommechanisme is pulmonisch-egressief, wat wil zeggen dat lucht uit de longen gestuwd wordt, in plaats van uit de glottis of de mond.

Voorkomen[bewerken]

Taal Woord IPA Betekenis Opmerkingen
Afrikaans goed [[xuˑt]]? 'goed'
Aleut Atkan-dialect alax [[ɑlɑx]]? 'twee'
Angor hombo [[xombo]]? 'wandelen'
Arabisch خضرة [[xadˤra]]? 'groen (v)'
Assamees অসমীয়া [[ɔxɔmija]]? 'Assamees'
Avarisch чeхь [[tʃex]]? 'buik'
Azerbeidzjaans x [[xoʃ]]? 'aangenaam'
Bulgaars тихом [[tixɔm]]? 'stil'
Duits Kuchen [[kuːxən] ]? 'koek'
Engels Schots Engels loch [[lɔx] ]? 'meer'
Esperanto monaĥo [[monaxo]]? 'monnik'
Eyak duxł [[tʊxɬ] ]? 'vallen'
Fins tuhka [[tuxk̪ɑ] ]? 'as'
Georgisch ჯო [[ˈdʒɔxi]]? 'stok'
Grieks χαρά [[xaˈra] ]? 'vreugde'
Hebreeuws אוכל [? ]? 'eet'
Hongaars hhel [[meːxːɛl] ]? 'met een bij' Sommige dialecten.
Iers deoch [[dʲɔ̝̈x] ]? 'drink'
Koptisch ϧⲉⲗⲗⲟ [[xello] ]? 'oudere'
Kroatisch Hrvatski [[xrʋatski] ]? 'Kroatisch'
Mandarijn 河/|hé [[xɤ]]? 'rivier'
Nederlands acht [[ɑxt] ]? 'acht'
Pools hak [[xak]]? 'haak' Ook geschreven als <ch>.
Portugees Braziliaans rabo [[ˈxabu]]? 'staart'
Russisch хвост [[xvost] ]? 'staart'
Schots-Gaelisch loch [[lɔx] ]? 'meer'
Servisch храст /hrast [[xrast] ]? 'eik'
Somali khad [[xad]]? 'inkt'
Spaans ojo [[ˈo̞xo̞]]? 'oog'
Tsjechisch chlap [[xlap] ]? 'kerel'
Xhosa rhoxisa [[xɔkǁiːsa] ]? 'annuleren'
Vietnamees khác [[xɐːk̚˧˥] ]? 'anders'
Yaghan xan [[xan] ]? 'hier'