Zeemeermin

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek
De zeemeermin komt vaak voor in de heraldiek, hier in het wapen van de gemeente Eemsmond
Zeemeermin vecht met zeemonster

Een zeemeermin of meermin is een mythisch wezen, met het bovenlichaam van een vrouw en in plaats van benen een vissenstaart. Haar mannelijke tegenpool, die veel minder voorkomt, is de zeemeerman.

Geschiedenis[bewerken]

Verhalen over zeemeerminnen gaan tot heel ver terug in de oudheid. Het mythische wezen van de zeemeermin/zeemeerman vindt zijn oorsprong bij de Babyloniërs en Sumeriërs. Zij kenden de god Ea of Enki, de god van de zoete wateren, die volgens de mythologie de schepper en redder van de mens is. Hij werd afgebeeld met een vissenstaart of met een vis over zijn hoofd. De eerste meerminnen, zeedemonen, half-vrouw, half-vogel, hadden hun domicilie gekozen in de grotten en op de rotsen rond de Tyrreense Zee. Door hun zachte gezang lokten zij de schippers op de klippen. Zij worden voor het eerst genoemd in de Odyssee van Homerus, waar zij hun charmes aan Odysseus tentoonspreidden. Odysseus beval zijn matrozen was in de oren te stoppen en liet zich vervolgens door zijn bemanning aan de mast van zijn schip vastbinden om aan het liefelijke gezang van de sirenen te ontkomen.

Dit verhaal werd in de middeleeuwen door de kerk gebruikt om mensen te waarschuwen voor het kwaad van de verleiding. In die tijd vond je dan ook in veel kerken, kloosters en kathedralen afbeeldingen van zeemeerminnen. Zeemeerminnen met een vissenstaart werden voor het eerst beschreven door de Heilige Adelmus omstreeks 680 na Christus. Columbus zag zeemeerminnen op zijn reis naar Amerika. Hij beschrijft ze in zijn dagboek.

De middeleeuwse fantasie van meerminnen met een vissenstaart komt van de verhalen van zeelui, die dachten deze wezens in het schuim gezien te hebben. In werkelijkheid hebben zij waarschijnlijk zeekoeien of lamantijnen gezien: deze zoogdieren uit tropische wateren hebben een spitse vorm; de vrouwtjes hebben ook tepels, die het beeld van de vrouwelijke lichaamsvormen oproepen. Niet zo verbazend dat de lichtgelovige scheepsgangers een dergelijke vergissing konden maken.

Verhalen[bewerken]

Een beroemd modern sprookje is De kleine zeemeermin van Hans Christian Andersen.

In Nederland is de zeemeermin van Edam, ook wel de zeemeermin van Haarlem genoemd, bekend. Deze meermin zou in 1403 na een zware storm, nadat de dijken gebroken waren, gevangen zijn in het Purmermeer bij Edam. Ze is naar Haarlem gebracht, heeft daar spinnen geleerd en een christelijke begrafenis gehad.[1] Het verhaal over deze zeemeermin werd gedurende 600 jaar door veel schrijvers opgeschreven. Ook Muiden kent een zeemeerminlegende, als vissers een gevangen exemplaar vrijlaten zingt ze: Muiden zal Muiden blijven, Muiden zal nooit beklijven.[2]

Een ander bekend verhaal is De zeemeermin van Westenschouwen.

Er is ook een verhaal over een kofschip op de Noordzee dat opeens stil lag. De schipper ging kijken en zag een meerman aan het roer hangen. Hij zegt dat zijn vrouw in barensnood is en hij vraagt of de vrouw van de schipper haar wil ondersteunen. De schippersvrouw heeft zelf zes kinderen en weet wat de zeevrouw doormaakt. Ze gaat meteen overboord en verdwijnt in de diepte. Het schip ligt stil en na lange tijd brengt de meerman de schippersvrouw naar boven. Ze is droog, alleen de zoom van haar rok wordt nat als de schipper haar in zijn armen pakt. Het schip zeilt razendsnel verder en haalt binnen een kwartier de stilstand in. De koopvaarder doet goede zaken en zolang hij de Noordzee bevoer, zat alles hem mee.

Er is ook nog een televisieprogramma over drie zeemeerminnen: H2O: Just Add Water. Over Cleo, Emma en Rikki, die in een maanvijver zwemmen terwijl het volle maan is. Ze worden betoverd door de volle maan en dan worden ze zeemeerminnen.

Gerapporteerde waarnemingen[bewerken]

In 1493, voor de kust van Hispaniolia, rapporteerde Columbus dat "vrouwelijke vormen" die hoog uit de zee zouden rijzen, maar niet zo mooi waren als vaak weergegeven. Het logboek van Zwartbaard, een Engelse piraat, rapporteert dat hij zijn bemanning instrueert om bepaalde wateren te mijden die hij "betoverd" noemt vanwege zeemeerminnen, welke door Zwartbaard en zijn bemanning zouden zijn gezien.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1943 hebben Japanse soldaten verschillende zeemeerminnen gezien voor de kust van de kei eilanden. Ze beschreven wezens die in het het water - en één op het strand - met een roze huid en stekels aan hun hoofd. Naar schatting waren de wezens zo'n 1,5 meter lang met ledematen en gezichten lijkend op die van een mens maar met een mond als een karper. De lokale bevolking noemt ze Orang Ikan (Vismens). Een aantal van deze waarnemingen werden gerapporteerd aan Sgt. Taro Horiba, welke de lokale bevolking om meer informatie vroeg. Deze gaven aan dat de wezens soms in hun visnetten vastzaten. Ze beloofden de sergeant om hem te waarschuwen als ze er weer een vingen. Uiteindelijk werd er een dood gevonden op het strand welke hij kon bekijken. Hij was overtuigd en ging terug naar Japan om wetenschappers te overtuigen om naar de eilanden te gaan en ze te bestuderen, maar hij werd niet geloofd.

Afbeeldingen[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Ook Chinese draken kunnen in de gedaante van een mens of vis verschijnen. Er zijn meerdere overeenkomsten tussen de Chinese draak en de zeemeermin.
  • Animal Planet zond twee reportages uit over zeemeerminnen. De eerste was "Mermaids: the body found" en ging over een team dat restanten van een zeemeermin had gevonden in de buik van een haai, maar zodra het nieuws bekend werd, nam de FBI de bewijsstukken af. De tweede reportage was "Mermaids: new evidence" en bevatte enkele filmfragmenten waarin vermoedelijk zeemeerminnen te zien waren, waaronder een opname in het Israëlische kustplaatsje Kiryat Yam[3]. Later bleken beide reportages een hoax te zijn.[4]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • An Encyclopedia of Fairies, Hobgoblins, Brownies, Boogies, and Other Supernatural Creatures, Katharine Briggs, ISBN 0-394-73467-X
  1. Volksverhalen der Lage Landen, Anton Pieck, Alet Schouten, 1989, ISBN 90-269-4057-2
  2. Nederlandsche Sagen En Legenden – Josef Cohen uitgave 2004 ISO-8859-1
  3. Animal Planet - Mermaids: The New Evidance - Mermaid spotting in Kiryat Yam
  4. Mermaid hoax: how mockumentary gave Animal Planet biggest audience ever