Amylase

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Model van het menselijk speekselamylase. Het calciumion is het beige bolletje middenonder, het chlorideion het groene bolletje daarboven.
Model van het menselijk alvleesklieramylase. Het calciumion is het beige bolletje middenonder, het chlorideion het groene bolletje daarboven.

Amylase is de naam van verteringsenzymen die amylose ofwel amylum (een niet-vertakte vorm van zetmeel) afbreken. Alle amylases grijpen aan op de α-1,4-glycoside binding. Amylases komen zowel in het dieren- als het plantenrijk voor.

Amylase is een hydrolase (een enzym, dat hydrolyse als mechanisme toepast, dat wil zeggen het opnemen van een watermolecuul). Het is ook een saccharidase (een enzym, dat een polysaccharide splitst).

Amylase werd als eerste enzym gevonden en geïsoleerd door Anselme Payen in 1833, die het de naam diastase gaf.

Soorten[bewerken]

α-Amylase[bewerken]

Alfa-amylase splitst de α(1-4)-glycosidische bindingen van amylose op, waardoor dextrine en daaruit maltose, glucose en andere oligosachariden ontstaan. In de mond wordt alfa-amylase (=ptyaline) uitgescheiden door speekselklieren. In de maag wordt alfa-amylase geïnactiveerd door de zure pH. In het duodenum wordt het zetmeel afgebroken door alfa-amylase uit het pancreas.

β-Amylase[bewerken]

Bèta-amylase zorgt ervoor dat er telkens een maltosemolecuul wordt afgesplitst.

γ-Amylase[bewerken]

Alternatieve namen: Glucan 1,4-α-glucosidase; amyloglucosidase; Exo-1,4-α-glucosidase; glucoamylase; lysosomal α-glucosidase; 1,4-α-D-glucan glucohydrolase.

Gamma-amylase verbreekt de laatste α(1-4)glycosidebindingen aan het niet-reducerende uiteinde van amylose en amylopectine, wat glucose oplevert. γ-amylase splitst α(1-6)-glycosidebindingen. In tegenstelling tot de andere vormen van amylase werkt gamma-amylase het best in zure omgeving bij een optimum pH van 3.

Werking[bewerken]

bij planten

Amylase wordt in veel planten aangemaakt tijdens het rijpingsproces van fruit. Hierdoor worden de vruchten zoeter, waarbij mono- en disachariden worden gevormd.

bij mens en dier

Er zijn twee soorten enzymen, ook wel iso-enzymen genaamd werkzaam bij dier en mens, pancreasamylase en speekselamylase. Ze splitsen moeilijk door het lichaam op te nemen moleculen in makkelijk op te nemen suikers. Bijvoorbeeld de bij zet sachariden met behulp van amylase om in honing.

Genetica (mens)[bewerken]

Alle amylasen worden gecodeerd door genen op het chromosoom 1q21.

Toepassingen[bewerken]

in de Levensmiddelentechnologie

Amylase wordt gebruikt bij onder meer bierbrouwen. Hierbij zet het enzym, dat natuurlijk in graan voorkomt, zetmeelmoleculen in suikers om. Dit proces heet maischen.

Amylase dient ook als hulpmiddel voor het laten rijzen van bakproducten als brood. Hierbij wordt de zetmeel omgezet in suikers, die daarna weer door gist worden omgezet in onder andere koolstofdioxide, die het rijzen veroorzaakt.

in de Klinische chemie
Alvleesklier

In het bloedplasma kan altijd een geringe amylase-activiteit worden gemeten. Bij acute ontsteking van het pancreas kan deze amylase-activiteit aanzienlijk toenemen. Dat gebeurt door lekkage van amylase uit de zieke pancreascellen naar het langsstromende bloed. Verhoogde amylase-activiteit in het bloedplasma kan wijzen op een pancreatitis oftewel een pancreasontsteking. Nog iets specifieker voor een pancreatitis is het enzym lipase. Zowel voor het opsporen van deze ziekte als voor het beoordelen van het verloop ervan is de meting van de amylase-activiteit bruikbaar.

Gal

Aandoeningen van het galkanaal (Cholestase) beïnvloeden de amylasespiegel.

Nieren

Bij nierfalen wordt minder amylase uitgescheiden.

Externe links[bewerken]