Begrazing

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Begrazing van de uiterwaarden nabij Deventer door Galloways

Begrazing is het gebruik om gronden, weilanden, natuurgebieden door zoogdieren of soms door vogels te laten begrazen.

Er zijn verschillende manieren van begrazing. Natuurbegrazing door in het wild levende zoogdieren is de oudste. Al millennialang kennen veel samenlevingen de door een herder gescheperde kuddes van gedomesticeerd vee. Verder was de weidegang van runderen, waarbij de beesten alleen 's winters op stal stonden, een gezonde en economische wijze van veeteelt. Relatief nieuw is begrazing als beheersmaatregel door de inzet van speciaal voor natuurbeheer geschikte soorten vee, dit wordt ook wel natuurlijke begrazing genoemd. De dieren kunnen zich in natuurlijke kuddes het jaar rond vrijwel zelfstandig handhaven in een bepaald gebied. Het beheer met grote grazers is in Nederland en België pas na 1975 goed op gang gekomen. Drukbegrazing is een methode om een bodem sterk te verschralen zonder machinale verwijdering van de toplaag. Hiertoe rastert men veel dieren in op een relatief klein oppervlak. Ze worden zo gedwongen ook de minder geliefde delen van de vegetatie goed weg te vreten.

Voordelen[bewerken]

Het belangrijkste voordeel van begrazing was vroeger dat het vee te eten kreeg en later opgegeten of verkocht kon worden. Anno 2010 zijn er andere redenen voor begrazing bij gekomen:

  • In stand houden of herstel van een bepaalde vegetatie in natuurgebieden.
  • Grazers gaan meer geleidelijk en meer natuurlijk te werk dan machines.
  • Begrazing zorgt voor meer variatie in een gebied waardoor het aantrekkelijker wordt of blijft voor andere soorten.
  • Grazers vormen in een natuurgebied een attractieve factor voor recreanten.

Nadelen[bewerken]

  • Eutrofiëring, vertroebeling en verstoring van vennen en poelen, dit vooral door runderen, die van oorsprong moerasdieren zijn.
  • Verdwijnen van herpetofauna bij te hoge begrazingsdruk.

Consequenties[bewerken]

  • Om het uitbreken van de dieren te voorkomen moet er degelijk hekwerk zijn.
  • De begrazers zijn vaak niet geheel wild dus moeten regelmatig bekeken worden, bijvoorbeeld door dierenartsen.
  • Zeker wanneer het gaat om natuurgebieden reageert het publiek niet altijd even positief. Er gebeuren ook wel ongelukken doordat het publiek zich niet realiseert dat deze dieren soms erg wild kunnen zijn. Daartegenover staat wel dat wat betreft de gekweekte grazers er geopteerd wordt voor niet-agressieve rassen.
  • Het laten overlijden door voedselgebrek en het laten liggen van de kadavers is omstreden. Het is wel de natuur, maar als er een hek omheen staat en er beheerders zijn lijkt het erg op een park, een dierentuin of een kinderboerderij en daar wordt dat niet toegestaan.
  • Ook het jagen, slachten en verkopen van het vlees is omstreden en niet altijd toegestaan.

Financieel[bewerken]

Begrazing kan financieel aantrekkelijk zijn, bijvoorbeeld door besparing op mensuren. Maar heide in stand laten houden door begrazing pakt meestal duurder uit dan machinaal plaggen, omdat de kuddes nauwgezet vastgehouden moeten worden op de gebieden die aan de beurt zijn voor begrazing. Uit zichzelf trekken schapen veel sneller naar een ander gebied dan nodig is voor het in stand houden van de heide. Wanneer een klein natuurgebied begraasd moet worden, zet men dit soms tijdelijk af met hekken, wat natuurlijk kostbaar is.

Gebruikte soorten[bewerken]

Hieronder volgt een (niet-volledige) opsomming van dieren die gebruikt kunnen worden voor begrazing. De resultaten verschillen per soort.

Hertachtigen[bewerken]

Paarden[bewerken]

Runderen[bewerken]

Begrazing door Tudanca in Nederland

Overige[bewerken]

Externe link[bewerken]

  • Website van Alterra over de werking van begrazing als beheermaatregel in natuurterreinen [1]

Referenties[bewerken]

  1. a b Stichting Taurus: Runderrassen