Butaan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Butaan
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van butaan
Structuurformule van butaan
Molecuulmodel van butaan
Molecuulmodel van butaan
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C4H10
IUPAC-naam butaan
Andere namen butagas, n-butaan
Molmassa 58,12 g/mol
SMILES
CCCC
CAS-nummer 106-97-8
EG-nummer 203-448-7
PubChem 7843
Beschrijving Brandbaar gas
Vergelijkbaar met propaan
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Drukhouder
Gevaar
H-zinnen H220 - H280
EUH-zinnen geen
P-zinnen P210 - P410+P403
Opslag Verwijderd houden van warmte en ontstekingsbronnen, fles niet langdurig blootstellen aan zonlicht.
EG-Index-nummer 601-004-00-0
MAC-waarde 2400 mg/m³
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand gasvormig
Kleur kleurloos
Smeltpunt −138,35 °C
Kookpunt −0,5 °C
Vlampunt −60 °C
Zelfontbrandings- temperatuur 287 °C
Oplosbaarheid in water 0,061 g/l
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Butaan (C4H10) is een koolwaterstof uit de groep alkanen.

Bij kamertemperatuur is butaan een brandbaar gas dat als brandstof gebruikt wordt. Ook in de chemische industrie heeft het tal van toepassingen. Het wordt gewonnen uit de raffinage van aardolie en aardgas.

Isomeren[bewerken]

Er bestaan twee verschillende isomere moleculen van butaan. De koolstofketens van de twee soorten butaanmoleculen verschillen daarbij in de mate van vertakking:

  • onvertakt, vier koolstofatomen op een rij: n-butaan, orthobutaan of gewoon butaan.
  • vertakt: isobutaan of methylpropaan.

Zwaarder dan lucht[bewerken]

De relatieve dichtheid van butaan ten opzichte van lucht bedraagt circa 2,09. Butaan is dus iets meer dan twee keer zo zwaar als lucht. Doordat butaan zwaarder is dan lucht kan het zich, bij onvoldoende ventilatie, laag bij de grond ophopen met mogelijk gevaarlijke situaties als gevolg. Uit veiligheidsoogpunt moet daarom worden voorzien in onderventilatie bij opslag en gebruik van butaan.

Toepassingen[bewerken]

butaan in gasfles

Butaan in gasflessen wordt in België gebruikt op plaatsen waar geen aardgas beschikbaar is (voornamelijk om eten te bereiden). In Nederland worden gasflessen voornamelijk gevuld met propaan. Ook wordt butaan gebruikt als gas in aanstekers, hiervoor wordt het ook als navulling in bussen verkocht.

Het kookpunt van −0,5 °C is soms een probleem: butaan is bij omgevingstemperaturen beneden deze waarde vloeibaar en dus niet direct bruikbaar. Bij lage temperaturen is propaan daarom beter geschikt voor verwarming en om te koken.

Mengsels van butaan en propaan worden onder de naam lpg gebruikt als brandstof voor voertuigen. Bij kamperen wordt dit gas gebruikt om op te koken en dergelijke. Ook de gaspatronen voor hobbybranders zijn er mee gevuld. Bedrijfsmatig worden gasflessen met butaan en propaan gebruikt door onder meer dakdekkers en loodgieters. Mengsels in gezuiverde vorm worden gebruikt als drijfgas in spuitbussen.

Gezondheid[bewerken]

Butaangas zoals dat voorkomt gemengd met propaangas in onder andere aanstekers, kan als dat wordt geïnhaleerd ernstige hartritmestoornissen veroorzaken. Iemand kan daaraan zelfs overlijden. Dit wordt aangeduid met het ”sudden sniffing death syndrome”.[1] Gebruik van drijfgassen om ze te snuiven kan bovendien tot leverschade leiden. Door het inhaleren van aanstekergas overleed in maart 2017 een 13-jarige Nederlandse jongen en een maand eerder een 19-jarige Belgische vrouw.[2] In 2010 raakte een 15-jarige jongen in coma.[3]

Externe links[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek