Butaan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Butaan
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van butaan
Structuurformule van butaan
Molecuulmodel van butaan
Molecuulmodel van butaan
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C4H10
IUPAC-naam butaan
Andere namen butagas, n-butaan
Molmassa 58,12 g/mol
SMILES
CCCC
CAS-nummer 106-97-8
EG-nummer 203-448-7
PubChem 7843
Beschrijving Brandbaar gas
Vergelijkbaar met propaan
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Drukhouder
Gevaar
H-zinnen H220 - H280
EUH-zinnen geen
P-zinnen P210 - P410+P403
Opslag Verwijderd houden van warmte en ontstekingsbronnen, fles niet langdurig blootstellen aan zonlicht.
EG-Index-nummer 601-004-00-0
MAC-waarde 2400 mg/m³
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand gasvormig
Kleur kleurloos
Smeltpunt -138,35 °C
Kookpunt -0,5 °C
Vlampunt −60 °C
Zelfontbrandings- temperatuur 287 °C
Oplosbaarheid in water 0,061 g/l
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Butaan (C4H10) is een koolwaterstof uit de groep alkanen.

Bij kamertemperatuur is butaan een brandbaar gas dat als brandstof gebruikt wordt. Ook in de chemische industrie heeft het tal van toepassingen. Het wordt gewonnen uit aardolie en aardgas.

Isomeren[bewerken]

Er bestaan twee verschillende isomeren van butaan. Ze verschillen daarbij in de vertakkinggraad:

  • onvertakt, vier koolstofatomen op een rij: n-butaan, orthobutaan of gewoon butaan.
  • vertakt: isobutaan of methylpropaan.

Zwaarder dan lucht[bewerken]

De relatieve dichtheid ten opzichte van lucht bedraagt ca. 2,09. Het is dus twee keer zo zwaar als lucht. Doordat het zwaarder is dan lucht, kan het zich bij onvoldoende ventilatie laag bij de grond ophopen waardoor een gevaarlijke situatie kan ontstaan. Voor de veiligheid is het daarom van belang om te voorzien in onderventilatie bij opslag en gebruik van butaan.

Toepassingen[bewerken]

butaan in gasfles

Butaan in gasflessen wordt in België nog gebruikt op plaatsen waar geen aardgas beschikbaar is (voornamelijk om eten te bereiden). In Nederland worden gasflessen voornamelijk gevuld met propaan. Butaan wordt weinig meer gebruikt, maar nog wel in de recreatie, voor in de tent of caravan om mee te koken. Bedrijfsmatig worden gasflessen met butaan of propaan gebruikt door onder meer dakdekkers en loodgieters.

Ook wordt butaan veel gebruikt als gas in aanstekers, hiervoor wordt het ook als navulling in bussen verkocht.

Het kookpunt van -0,5°C is soms een probleem: butaan is bij omgevingstemperaturen beneden deze waarde vloeibaar en dus niet direct bruikbaar. Bij lage temperaturen is propaan daarom beter geschikt voor verwarming en om te koken.

Mengsels van butaan en propaan worden onder de naam lpg gebruikt als brandstof voor voertuigen. Ook worden dergelijke mengsels in gezuiverde vorm gebruikt als drijfgas in spuitbussen.

Gezondheid[bewerken]

Butaangas zoals dat voorkomt gemengd met propaangas in onder andere aanstekers, kan als dat wordt geïnhaleerd ernstige hartritmestoornissen veroorzaken. De persoon kan daaraan zelfs overlijden. Dit wordt aangeduid met het ”sudden sniffing death syndrome”.[1] Gebruik van drijfgassen om ze te snuiven kan bovendien tot leverschade leiden. Door het inhaleren van aanstekergas overleed in maart 2017 een 13-jarige Nederlandse jongen en een maand eerder een 19-jarige Belgische vrouw.[2] In 2010 raakte een 15-jarige jongen in coma.[3]

Externe links[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek