Haploïdie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Haploïde)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Haploïde organismen hebben, in tegenstelling tot diploïde organismen, slechts één exemplaar van ieder chromosoom. Dit wordt weergegeven met n of 1n. Het somatische aantal chromosomen bij dieren wordt weergegeven met 2n. Voortplantingscellen (gameten) zijn haploïde.

Voor alle diplonten betekent dit dat de haploïde cel (geslachtscel) slechts één set chromosomen bevat (n = x), maar voor andere ligt dat niet altijd zo. Met x wordt het kleinste aantal chromosomen in een gameet binnen de taxonomische groep aangeduid. Verondersteld wordt dat x chromosomen overeenkomt met één genoom. Voor polyploïde organismen, bijvoorbeeld hexaploïden met 6 sets chromosomen (2n = 6x), geldt dat de haploïde toestand 3 sets chromosomen bevat (n = 3x).

Voor de situatie waarbij de cel slechts één set chromosomen bevat (n = x, zoals in de gameten) is de term monoploïde geëigend[1], maar nauwelijks gebruikt.

De term haploïde wordt veelvuldig gebruikt als synoniem van monoploïde. Het woord heeft dus twee betekenissen en meestal blijkt slechts uit de context welke bedoeld wordt. Niet zelden wordt het woord in beide betekenissen binnen een tekst gebruikt.

Daarnaast, maar minder vaak gebruikt, bestaat de reeks monohaploïde (n=x), dihaploïde (n=2x), polyhaploïde (n > x)[2]

Voorbeeld[bewerken | brontekst bewerken]

In het geslacht eikvaren met grondtal x=37 zijn per soort de volgende termen van toepassing:

soort somatisch (2n) gametisch (n)
Zuidelijke eikvaren 2n=2x=74
  • diploïde
'n'=37
  • haploïde
  • monoploïde
  • monohaploïde
Gewone eikvaren 2n=4x=148
  • tetraploïde
'n'=74
  • haploïde
  • diploïde
  • dihaploïde
Brede eikvaren 2n=6x=222
  • hexaploïde
'n'=111
  • haploïde
  • triploïde
  • trihaploïde
  • polyhaploïde

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Voortplanting:geslachtelijke voortplanting · ongeslachtelijke voortplanting (apomixis · automixie · binaire deling · maagdelijke voortplanting · parthenogenese · vegetatieve vermeerdering) · knopvorming · mannelijk (♂) · vrouwelijk (♀) · eenslachtig · tweeslachtig () · geslachtsverdeling · eenhuizig (dichogamie · protandrie · protogynie) · tweehuizig
Metamorfose:gedaanteverwisseling (volledige gedaanteverwisseling - onvolledige gedaanteverwisseling) · ei · larve · nimf · instar · subimago · imago · pop · vervelling
Parasitisme:parasiet · vector · tussengastheer · tussenwaardplant · waard / gastheer · waardplant · endoparasiet · ectoparasiet
Mijlpalen:gameet (eicel, zaadcel) → bevruchting (plasmogamiekaryogamie) → zygotemeiose (reductiedeling)
Generatiewisseling:monogenetische cyclus · digenetische cyclus · trigenetische cyclus · gametofoor · gametofyt · gametogenese · generatie · spore · sporofyt · voorkiem
Kernfasewisseling:« kernfase · haplofase · diplofase » · « haplofasische cyclus · haplont · diplofasische cyclus · diplont · diplohaplofasische/heterofasische cyclus · diplohaplont » · « haploïdie · diploïdie · dikaryon »
Meiotische deling:gametische meiose · intermediaire of sporische meiose · zygotische meiose
Ploïdie:haploïdie · diploïdie (diploïdisatie) · triploïdie · tetraploïdie · hexaploïdie · octoploïdie · euploïdie (alloploïdie · autoploïdie) · aneuploïdie
Afwisseling van individuen:haplobiont · diplobiont