Laos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Zie artikel Dit artikel gaat over het land Laos. Zie Laos (plant) voor de plant.
Democratische Volksrepubliek Laos ສາທາລະນະລັດປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao
Vlag van Laos

Vlag

Emblem of Laos.svg

Wapen

(Details) (Details)
Laos
Basisgegevens
Officiële landstaal Laotiaans
Hoofdstad Vientiane
Regeringsvorm Volksrepubliek
Staatshoofd Thongloun Sisoulith
Religie Boeddhisme 60%
Oppervlakte 236.800 km² [1] (2% water)
Inwoners 5.621.982 (2005)[2]
7.126.706 (2017)[3] (30,1/km² (2017))
Overige
Volkslied Pheng Xat Lao
Munteenheid kip (LAK)
UTC +7
Web | Code | Tel. .la | LAO | 856
Voorgaande staten
Koninkrijk Laos Koninkrijk Laos 1975
Topografie
Laos
Portaal  Portaalpictogram  Landen & Volken
Satellietfoto van Laos

Laos, of officieel Democratische Volksrepubliek Laos (korte vorm: ລາວ, Lao), is een door landmassa ingesloten land in het hart van het Indochinese schiereiland van Binnenlands Zuidoost Azië en grenst aan Myanmar (Burma) en China naar het noordwesten, Vietnam naar het oosten, Cambodja naar het zuidwesten en Thailand naar het westen en zuidwesten.[4] Een inwoner van Laos noemt men een Laotiaan.

De historische en culturele identiteit van hedendaags Laos gaat terug tot het koninkrijk van Lan Xang Hom Khao (Koninkrijk van een Miljoen Olifanten Onder de Witte Parasol), dat voor meer dan vier eeuwen bestond als een van de grootste koninkrijken in Zuidoost Azië.[5] Door de centraal gelegen geografische locatie van Lan Xang was het koninkrijk in staat om tot een populair centrum voor handel over land uit te groeien, waarmee het zowel economisch als cultureel welvarend werd.[5]

Na een periode van intern conflict splitste Lan Xang op in drie onafhankelijke koninkrijken: Luang Phrabang, Vientiane en Champasak. In 1893 werd het een Frans protectoraat, waarbij de drie territoria werden verenigd om de landmassa van het hedendaagse land Laos te vormen. Het land verkreeg kort onafhankelijkheid na de Japanse overheersing, maar werd door Frankrijk opnieuw gekoloniseerd tot het in 1949 onafhankelijkheid won. Laos werd officieel onafhankelijk in 1953, met een constitutionele monarchie onder Sisavang Vong. Kort na de onafhankelijkheidsverklaring maakte een lange burgeroorlog uiteindelijk een einde aan de monarchie toen de Communistische Pathet Lao beweging aan de macht kwam in 1975.

Laos is een een-partij socialistische republiek. Het omarmt het Marxisme-Leninisme en het wordt geregeerd door de Laotiaanse Revolutionaire Volkspartij, waarbinnen het partijleiderschap gedomineerd wordt door personen met een militaire achtergrond. De Socialistische Republiek Vietnam, Communistische Partij van Vietnam en het Vietnamees Volksleger heeft tot op heden een grote invloed in Laos. De hoofdstad en gelijktijdig de grootste stad van het land is Vientiane. Andere grote steden zijn: Luang Prabang, Savannakhet en Pakse. De officiële taal is Laotiaans. Laos is een land met meerdere etniciteiten, waarbinnen de politiek en cultureel dominante Laotiaanse bevolkingsgroep ongeveer 55 procent van de totale bevolking vormt. Deze Laotianen wonen voornamelijk in de laag gelegen gebiedsdelen. Mon-Khmer groepen, de Hmong en andere inheemse heuvel stammen die voornamelijk in de voetheuvels en de bergen wonen vormen samen 45 procent van de bevolking.

Laos heeft ambitieuze strategieën voor ontwikkeling gebaseerd op het opwekken van elektriciteit door middel van haar rivieren, en het vervolgens doorverkopen van deze opgewekte energie aan haar buurlanden, voornamelijk Thailand, China en Vietnam. Bovendien heeft het met haar plannen voor vier nieuwe spoorwegen welke Laos met voorgaande landen moeten verbinden, de ambitie om een 'land-verbonden' natie te worden.[6] Door deze infrastructurele ontwikkelingen en een groeiende mijn sector is Laos door de Wereldbank genoemd als een van de snelst groeiende economieën in Oost-Azië en de Grote Oceaan, met 7 procent gemiddelde jaarlijkse groei van het bbp over de afgelopen tien jaar.[7]

Laos is lid van de Asia-Pacific Trade Agreement (APTA), Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN), Oost-Azië-top, en La Francophonie. Laos heeft zich in 1997 aangemeld voor lidmaatschap aan de Wereldhandelsorganisatie (WTO); op 2 februari 2013 werd het hierin als volledig lid verwelkomd.[8]

Naam[bewerken]

In het Laotiaans is de naam van Laos "Meuang Lao (ເມືອງລາວ)" of "Pathet Lao" wat letterlijk "Land van de Lao" betekent. Frankrijk, dat de drie verschillende Laotiaanse koninkrijken verenigde in 1893 als Frans-Indochina, spelde het met een stomme "s" aan het einde, die de meervoudigheid van de verschillende koninkrijken aanduidde. Omdat het Laotiaans geen "s" als eindletter kent, wordt Laos dan ook zonder "s" uitgesproken door de Laotianen zelf.

Geschiedenis[bewerken]

De wortels van Laos werden gelegd in de 14e eeuw toen Fa Ngum het koninkrijk Lan Xang (of Lan Xang Hom Khao), het rijk van de miljoen olifanten en de witte parasol, stichtte. Het koninkrijk bestond tot in 1707 en verviel toen in drie delen: het Koninkrijk Luang Prabang, het Koninkrijk Vientiane en het Koninkrijk Champassak. Ze werden alle drie blootgesteld aan constante invasies van de sterkere buren uit Birma, Siam (Thailand) en Vietnam.

In 1893 werd Laos door de Fransen veroverd en werd het als het "protectoraat Laos" opgenomen in de kolonie Unie van Indochina. Na de Japanse bezetting in de Tweede Wereldoorlog verkreeg Laos in 1954 door een nederlaag van de Fransen in de Eerste Indochinese Oorlog zijn onafhankelijkheid.

In het Koninkrijk Laos bestond een fragiel evenwicht tussen drie prinsen: een linkse, een neutralistische en een rechtse. Doorgaans was de neutralistische prins de eerste minister. In 1960 werd de rechtse regering door een militaire staatsgreep onder leiding van de jonge officier Kong Le omvergeworpen. De rechtse generaal, Phoumi Novasan lanceerde een tegenaanval om een einde te maken aan de communistische guerrilla. Hij kreeg militaire steun van de Verenigde Staten. Zo begon de Tweede Indochinese Oorlog, later bekend als de Vietnamoorlog. Boven Laos werden meer bommen afgeworpen dan in de Tweede Wereldoorlog op Duitsland en Japan tezamen. Kort na de Tweede Indochinese Oorlog grepen de communistische en neutrale groeperingen in het jaar 1975 de macht en riepen op 2 december 1975 de Democratische Volksrepubliek Laos uit. Koning Savang Vatthana en koningin Khamphoui traden af. Ze werden samen met kroonprins Vong Savang opgesloten in een interneringskamp. De koning stierf er op 13 mei 1978. Ook de koningin en de kroonprins overleden in gevangenschap. De jongste zoon van de koning, prins Sauryavong Savang, levend in ballingschap, treedt op als hoofd van de familie in naam van kroonprins Soulivong Savang (*1963), zoon van de overleden kroonprins. Prins Sauryavong Savang en zijn broer Thayavong Savang ontsnapten in 1981. Van het lot van de overige kinderen, prins Sisavang Savang, en de prinsessen Savivanh Savang en Thala Savang, en verdere familie is niets bekend. Ze zijn waarschijnlijk vermoord of overleden door de slechte behandeling in gevangenschap.

Op 14 augustus 1991 nam de volksassemblee van Laos voor het eerst sinds het overnemen van de macht door de communisten een motie aan. Op basis van zware economische problemen en de ineenstorting van de Sovjet-Unie ging Laos een openings- en hervormingsbeleid voeren met als doel de planeconomie te vervangen door een gemengde economie. Sinds 1997 is Laos lid van de ASEAN.

In de voormalige speciale zone (in het Laotiaans 'khetphiset') Saisombun (vanaf 31 december 2013 een nieuwe provincie van Laos), noordoostelijk van Vientiane zijn vandaag de dag nog Hmong-strijders actief welke de strijd niet opgegeven hebben. In deze regio vinden nog regelmatig incidenten plaats en bestaat een levendige handel in opium.

Geografie[bewerken]

Laos is een land dat ligt in Zuidoost-Azië ten noorden van Thailand en ten westen van Vietnam. Het is het enige land in Pacifisch Azië dat geen kustlijn heeft. Het land heeft een oppervlakte van 236.800 km², waarvan 4736 km² water. Het totale oppervlak is nagenoeg even groot als het Verenigd Koninkrijk, en bijna 6 keer zo groot als Nederland. Het landschap is grotendeels erg ruw bergachtig terrein – waaronder het Annamitisch gebergte – met hier en daar wat vlakke gebieden, voornamelijk rondom de rivier de Mekong. Het hoogste punt in het land is Phou Bia met 2819 meter, in de provincie Xhieng Khuang. Het laagste punt is de rivier de Mekong die op 70 meter stroomt. Laos ligt tussen 14 en 22 graden noorderbreedte en tussen de 100 en de 106 graden oosterlengte.

De lengte van de Laotiaanse landgrenzen bedraagt 5083 km, waarvan 423 km met China, 235 km met Myanmar, 541 km met Cambodja, 1754 km met Thailand en 2130 km met Vietnam. De grootste rivier is de Mekong.

Steden en plaatsen[bewerken]

De hoofdstad van Laos is Vientiane. Enkele andere steden zijn onder andere Champassak, Kaysone Phomvihane, Luang Prabang, Pakse, Paksong, Phonsavan, Sam Neua en Xhieng Khusang.

Enkele plaatsen in Laos zijn onder meer Attapeu, Ban Houayxay, Ban Nahin, Ban Phone, Luang Namtha, Luang Prabang, Muang Khua, Muang Sayaburi, Muang Sui, Muang Xay, Pakbeng, Paksan, Phon Hong, Phongsali, Phonsavan, Salavan, Thakhek, Vang Vieng en Xhieng Khuang.

Infrastructuur[bewerken]

Rivieren zijn belangrijke transportassen voor veel Laotianen.

De infrastructuur van Laos is erg slecht maar de laatste jaren aan flinke verbetering onderhevig. Een groot deel van het land ontbreekt het aan goede wegen, en er zijn geen spoorwegen, behalve een kort stukje dat Thailand via de Eerste Vriendschapsbrug verbindt met een station aan de overkant van de Mekong-rivier, 13 km ten zuidoosten van Vientiane. Een aantal hoofdwegen, vooral in stedelijke gebieden, zijn verbeterd door de overheid, met als belangrijkste voorbeeld Route 13. Echter, nog steeds kunnen de meeste delen van het land in dun bevolkte gebieden alleen bereikt worden over onverharde wegen, die niet het hele jaar begaanbaar zijn.

Er is weinig externe en interne telecommunicatie, maar mobiele telefoons worden wel veel gebruikt in de steden. In de steden en op sommige andere plaatsen is ook internet, en hotels en restaurants hebben veelal wifi. In de veel rurale gebieden is elektriciteit gedeeltelijk of helemaal niet beschikbaar, al is dit de laatste jaren flink aan het verbeteren. Songthaews (pick-up-trucks met twee rijen bankjes) worden in Laos vaak gebruikt voor het openbaar vervoer over korte afstand. Op de langere afstanden rijden ook bussen en mini-busjes. De bussen zijn soms betaald met Japanse ontwikkelingshulp en ook zijn er vele tweedehands bussen te vinden uit China en andere buurlanden.

In Laos zijn 21.716 km interlokale wegen, waarvan 9.673,5 km geasfalteerd en 12.042,5 km ongeasfalteerd. In Laos rijdt men rechts.

Laos heeft een snelweg van Savannakhet tot de Vietnamese grens bij Lao Bao en er is een snelweg naar Kunming in Zuid-China sinds april 2008. Ook op enkele andere wegen worden wegen breder gemaakt en ontstaan wegen die snelweg genoemd kunnen worden.

Er zijn een aantal verbindingen over de Mekong met Thailand in de vorm van "vriendschapsbruggen" (Friendship Bridges). Vientiane is sinds 1994 verbonden met de Thaise stad Nong Khai via de Eerste Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug. De Tweede Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug verbindt de Laotiaanse stad Savannakhet met de Thaise stad Mukdahan. De Derde Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug verbindt de provincie Nakhon Phanom in het noordoosten van Thailand met de provincie Khammouan in Laos. Deze brug is voltooid op 11 november 2011. De Vierde Thais-Laotiaanse Vriendschapsbrug (Laotiaans: ຂົວມິດຕະພາບ ລາວ-ໄທ) verbindt Huay Xai, Laos en het district Chiang Khong in Thailand. Sinds eind 2014 heeft ook het eiland Don Khong in de provincie Champasak een brug die het vasteland verbindt met het eiland.

Er zijn 52 vliegvelden in Laos. Het belangrijkste is Wattay International Airport, de internationale luchthaven van Vientiane.

Er zijn Chinese plannen om een hogesnelheidstrein dwars door Laos aan te leggen, die uiteindelijk China met Singapore verbindt (via Laos, Cambodja, Thailand en Maleisië).

Demografie[bewerken]

Religie[bewerken]

Het boeddhisme is de belangrijkste religie in Laos. Tijdens het koninkrijk was het boeddhisme er staatsgodsdienst. De Lao zijn boeddhisten. De andere volken hangen natuurreligies aan. Er zijn ongeveer 30 000 katholieken en 25 000 protestanten. Na de omwenteling in 1975 zijn de godsdiensten ongemoeid gelaten en sinds 1991 bestaat er ook officieel weer godsdienstvrijheid.

Gezondheid[bewerken]

De levensverwachting van mannen was 63,2 en de levensverwachting van vrouwen was 65,9 in 2007.[9] Levensverwachting minus de jaren dat iemand gezondheidsproblemen heeft was 54 in 2006.[9] Twee vijfde van de bevolking had geen toegang tot schoon water in 2006.[9] Overheidsuitgaven op het vlak van gezondheidszorg besloeg 4% van het BNP.[9] Dit was in 2006 18 dollar per persoon per jaar.[9]

Cultuur[bewerken]

Taal[bewerken]

De officiële taal is het Laotiaans of Lao. Dit is een taal die verwant is aan het Thais en aan talen gesproken in het zuiden van China. In het noordoosten van Thailand (Isaan) wonen meer mensen die Laotiaans en daarop lijkende talen spreken dan in Laos zelf.

Volgens de Ethnologue website worden in Laos 85 verschillende talen gesproken.

Festiviteiten[bewerken]

  • Pi Mai ("Nieuwjaar"; in Thailand noemt men het Songkran). Viering van het begin van het nieuwe jaar. Van 14 t/m 16 april. Je wenst iemand gelukkig nieuwjaar door deze met water nat te maken en daarbij 'sok di pi mai' te zeggen, oftewel gelukkig nieuwjaar.
  • Bootracen. Op diverse plaatsen in Laos in oktober over de rivier de Mekong.

Economie[bewerken]

De Laotiaanse economie is voornamelijk afhankelijk van investeringen en handel met buurlanden Thailand, Vietnam en in het bijzonder China. Zelfvoorzienende landbouw is nog steeds goed voor de helft van het BNP en voorziet in werk aan 80% van de Laotianen. Slechts 4,01 procent van het landoppervlak is vruchtbaar genoeg voor landbouw, en slechts 0,34 wordt permanent bewerkt.[10] Een probleem voor de landbouw vormen de grote hoeveelheden ongeëxplodeerde munitie die nog in het land liggen van de oorlogen in de jaren 60 en 70.

Volgens het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties leeft in Laos 33,0% van de bevolking onder de armoedegrens.[11]

Bestuurlijke indeling[bewerken]

De provincies van Laos.

De provincies van Laos vormen de bestuurlijke hoofdindeling van Laos. Naast de 16 provincies (Laotiaans: khwaeng) bestaat er een prefectuur rond de hoofdstad Vientiane.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie ook[bewerken]


Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Laos.