Nederlandse Gebarentaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nederlandse Gebarentaal (In gebaren: Nederlands + Gebaren + T.AA.L)
Gebruikt in Nederland
Gebruikers 20 000 (1986)
Rang onbekend
Taalfamilie

Gebarentaal

  • (historische band) Franse Gebarentaal
    • Nederlandse Gebarentaal
Dialecten
Alfabet Handalfabet Nederlandse gebarentaal
Officiële status
Officieel in
Taalorganisatie Nederlands Gebarencentrum
Taalcodes
ISO 639-1 -
ISO 639-2 -
ISO 639-3 dse
Portaal  Portaalicoon   Taal
Handalfabet in Nederlandse Gebarentaal
Presentatie initiatiefwet wetterlijke erkenning Nederlandse Gebarentaal, 2016

De Nederlandse Gebarentaal (NGT) is een gebarentaal die in Nederland wordt gebruikt in de communicatie onder doven en tussen doven en horenden.

Geschiedenis van de Nederlandse Gebarentaal[bewerken]

Toen er nog geen standaardisering van de gebarentaal was, werden in Nederland de eigen regionale varianten gebruikt, of het gebruik van gebaren werd, zoals in Groningen, ontmoedigd teneinde doven een betere zelfredzaamheid te laten verkrijgen. In de periode 1900 tot 1980 is het gebruik van gebaren in het onderwijs aan doven verboden geweest (als gevolg van de conventie van Milaan in 1880). Toch bleven dove mensen onderling gebaren gebruiken en daardoor ontstonden er vijf dialecten in en rondom de Doveninstituten in Groningen, Rotterdam, Amsterdam, Voorburg en St. Michielsgestel.

In 1981 is in het KOMVA-project (uitgevoerd door de Universiteit van Amsterdam en de NSDSK)[1] begonnen met de eerste landelijke inventarisatie van gebaren om te komen tot een gebarenwoordenboek. Aan de hand van 2000 woorden zijn gebaren gevraagd aan groepen dove mensen in de vijf regio's. Dat leverde 15.000 gebaren op video op. Niet alleen regionale verschillen werden gevonden, maar ook heel veel verschillen tussen oudere en jongere gebarengebruikers. Dit soort variatie vindt men ook in gesproken talen.

Uit onderzoek bleek dat er vooral grote verschillen in gebaren bestonden tussen de regio's Noord (Groningen) en West-Zuid. Op basis van deze informatie is het eerste landelijke gebarenwoordenboek verschenen in 1986 (Handen uit de Mouwen) waarin alle varianten opgenomen waren voor een bepaald begrip. In 1996 zijn de eerste cd-roms verschenen met de gebaren voor de verschillende regio's. In 2008 is een Corpus NGT,[2] een (grote verzameling) videofilmpjes uit de Nederlandse Gebarentaal, gepubliceerd op het internet. Aan dit Corpus hebben 92 doven uit alle regio's in Nederland bijgedragen. Hiermee is het mogelijk geworden om verder onderzoek te doen naar de variatie in de NGT, zowel wat het lexicon betreft als de grammatica.

Rond 1975 begonnen sommige dovenscholen onderwijs te geven in NmG (Nederlands ondersteund met gebaren). In 1995 heeft het toenmalige instituut voor doven, het Henri Daniel Guyot Instituut, (Groningen) als eerste tweetalig onderwijs (NGT/Nederlands) voor doven ingevoerd. Dat voorbeeld werd al snel gevolgd in de rest van het land.

In 1998 pleitte Dovenschap voor de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal als een volwaardige taal. Een commissie bracht hierover het rapport "Meer dan een gebaar" uit.[3] Daarin werd onder andere gepleit voor standaardisatie, omdat het werken met verschillende varianten te omslachtig is voor het ontwikkelen van onderwijsmateriaal en tolk-opleidingen. De gestandaardiseerde gebaren zijn vervolgens via het zogenaamde Stabol-project (1998-2002) tot stand gekomen en op cd-rom vastgelegd. Inmiddels zijn er zo'n 5000 gebaren gestandaardiseerd. Ze zijn te zien op het online gebarenwoordenboek van het Nederlands Gebarencentrum (zie externe links) en verkrijgbaar op dvd-rom Standaard lexicon deel 1 en 2.

In 2004 hebben veel prelinguaal doven in Den Haag gedemonstreerd voor erkenning van hun gebarentaal. Het kabinet zag echter te veel haken en ogen aan erkenning via de Nederlandse Grondwet, omdat daarin de Nederlandse taal ook niet erkend is. Wel zou worden onderzocht of de Nederlandse Gebarentaal kan worden verankerd in deelwetten, bijvoorbeeld het opnemen van het recht op tweetalig onderwijs voor dove kinderen in de onderwijswet.

In 2016 werd dit opgevolgd door initiatiefwet van PvdA en ChristenUnie voor de wetterlijke erkenning van NGT als officiële taal.[4]

Hoewel er in Nederland en Vlaanderen dezelfde gesproken taal wordt gebruikt (het Nederlands), verschilt de Nederlandse Gebarentaal (NGT) van de Vlaamse Gebarentaal (VGT).

Verschillende gebarentalen[bewerken]

Land/regio Gebarentaal Gesproken taal
Vlag van België België (Vlag Franse Gemeenschap Franse Gemeenschap) LSFB Frans-Belgische Gebarentaal Langue des Signes de Belgique Francophone Frans
Vlag van België België (Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen) VGT Vlaamse Gebarentaal Vlaamse GebarenTaal Nederlands
Vlag van China China CSL Chinese Gebarentaal Chinese Sign Language Chinees
Vlag van Duitsland Duitsland DGS Duitse Gebarentaal Deutsche GebärdenSprache Duits
Vlag van Frankrijk Frankrijk LSF Franse Gebarentaal Langue des Signes Française Frans
Vlag van Italië Italië LIS Italiaanse Gebarentaal Lingua dei Segni Italiana Italië-San Marino
Vlag van Nederland Nederland NGT Nederlandse Gebarentaal Nederlandse GebarenTaal Nederlands
Vlag van Nicaragua Nicaragua ISN Nicaraguaanse Gebarentaal Idioma de Signos Nicaragüense Spaans
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk ÖGS Oostenrijkse Gebarentaal Österreichische GebärdenSprache Duits
Vlag van Turkije Turkije TİD Turkse Gebarentaal Türk İşaret Dili Turks
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk BSL Britse Gebarentaal British Sign Language Engels
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten ASL Amerikaanse Gebarentaal American Sign Language Engels
Vlag van Zweden Zweden STS Zweedse Gebarentaal Svenskt teckenspråk Zweeds
Vlag van Zwitserland Zwitserland (Duitstalig Zwitserland) DSGS Zwitserduitse Gebarentaal DeutschSchweizer GebärdenSprache Duits
Vlag van Zwitserland Zwitserland (Romandië) LSFSR Zwitsers-Franse Gebarentaal Langue des Signes Française de Suisse Romande Frans

Zie ook[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

Externe link[bewerken]