Nieuwkuijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuwkuijk
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Nieuwkuijk
(Details)
Nieuwkuijk
Nieuwkuijk
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Heusden Heusden
Coördinaten 51° 42′ NB, 5° 11′ OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2007) 2095
Overig
Postcode 5253
Netnummer 073
Belangrijke verkeersaders A59
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Nieuwkuijk is een plaats in de gemeente Heusden (Noord-Brabant) met 2093 inwoners (1 januari 2017). Het maakt deel uit van de Langstraat. Bij Nieuwkuijk behoort ook abdij Mariënkroon met daarbij de toren van het voormalige kasteel Onsenoort en kasteel d'Oultremont, het bekende kasteel van het voormalige themapark Het Land van Ooit. Daarnaast staat in Nieuwkuijk de nog steeds werkende korenmolen "Emma".

Ligging[bewerken]

Nieuwkuijk ligt in een dichtbevolkte strook langs de snelweg A59 en grenst in het oosten aan Vlijmen, in het zuidoosten aan Cromvoirt, in het westen aan Drunen en in het noorden aan Haarsteeg

Geschiedenis[bewerken]

Nieuwkuijk in 1869

Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de heerlijkheid Onsenoort en de heerlijkheid Nieuwkuijk. Hoewel beide oorspronkelijk een leen waren van het Prinsbisdom Luik werd, waarschijnlijk door Jan V van Cuijk die ook heer van Hoogstraten was, dit gebied in leen gegeven. Staatkundige verwikkelingen deden Onsenoort tot het Graafschap Holland gaan behoren terwijl Nieuwkuijk een (achter-)leen was van de heren, later graven, van Hoogstraten. Ook in de Staatse periode kwam Onsenoort bij het Gewest Holland terwijl Nieuwkuijk tot het Kwartier van Oisterwijk van de Meierij van 's-Hertogenbosch ging behoren en tot 1795 een Hoogstratens leengoed was. Daarna kwam zowel kasteel en dorp tot 1807 aan het Gewest Holland om daarna bij Brabant, later Noord-Brabant, gevoegd te worden. Tot 1811 hadden Nieuwkuijk en Onsenoort beide een eigen schepenbank. In 1811 werden beide gebieden samengevoegd tot een zelfstandige gemeente die op 1 mei 1935 door Vlijmen werd geannexeerd. Deze gemeente ging op haar beurt in 1997 op in de fusiegemeente Heusden.

In 1858 had de plaats 1.285 inwoners die vooral leefden van de verbouw van graan (tarwe en rogge) en aardappelen. Tot ongeveer 1900 werd ook veel hop verbouwd. Tegen het einde van de 19e eeuw kwam de schoenenindustrie op en in 1900 waren er 12 schoenmakerijen met 53 personeelsledem. In 1920 was dit aantal teruggelopen tot 10 met 21 personeelsleden De mandenvlechterij was toen echter erg toegenomen, er waren 22 mandenmakerijen met 90 man personeel.

In de nacht van 29 op 30 december 1880 werd Nieuwkuijk getroffen door een ernstige overstroming. Het gehele dorp stond onder water. Bij de doorbraak zijn twee inwoners verdronken. Verscheidene huizen (41) werden vernietigd of zwaar (50)tot zeer zwaar (18) beschadigd. Het water was in de periode tot 26 december gestegen naar 574 cm boven NAP. Velen zijn opgevangen in de nabijgelegen plaatsen Drunen (617) en Vlijmen (288) anderen vonden hun toevlucht op de Konijnsberg. Veel gevluchte bewoners werden ondergebracht in Tilburg (148) en Utrecht (146).

Ondanks het deels Hollandse verleden bleef het katholicisme in Nieuwkuijk dominant. Het sinds 1906 bestaande klooster werd een belangrijk religieus centrum.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Galerij[bewerken]


Natuur en landschap[bewerken]

  • Ten zuiden van Nieuwkuijk stroomde vroeger, in tijden van hoogwater, de Beerse Maas. De Heidijk moest het ten noorden ervan gelegen, hogere, gebied tegen het water beschermen. Dit lukte niet altijd afdoende. Vooral in 1880 was er een ernstige overstroming. De Nieuwkuijkse Wiel, een kolk, is ontstaan op de plaats van de dijkdoorbraak. De gemeente heeft hier na de Tweede Wereldoorlog een openluchtzwembad aangelegd dat echter in de jaren 70 van de 20e eeuw in onbruik raakte. De plas is ornithologisch van belang.
  • De stroomvlakte ten zuiden van de Heidijk omvat het natuurgebied Vlijmens Ven, dat beheerd wordt door Natuurmonumenten. In totaal zal dit gebied meer dan 500 ha gaan bedragen. Het kalkrijke kwelwater dat in dit laaggelegen gebied omhoog komt wordt afgevoerd door de Vlijmensvense Hoofdloop, maar het zal in de toekomst weer opgevangen blijven. Akkers worden, vanaf 2008, deels omgevormd tot bloemrijke graslanden. Onder de Nieuwkuijkse Weg werd een dassentunnel aangelegd. Het Vlijmens Ven met daaraan aansluitend de Vughtse Gement zal een verbindende schakel vormen tussen natuurgebieden als Moerputten, Bossche Broek en Loonse en Drunense Duinen.
  • Ten noorden van Nieuwkuijk liep eertijds het tracé van de Langstraatspoorlijn. Parallel daaraan loopt een autosnelweg.