Overleg:Opwarming van de Aarde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
  Kwaliteitsbeoordeling

Opmerkingen naar aanleiding van nominatie verwijdering uit etalage[brontekst bewerken]

Het is fijn dat over zo'n belangrijk onderwerp een lemma geschreven is. Er is ook duidelijk veel werk aan besteed. Toch heb ik een aantal opmerkingen die in de afgelopen volle maand dat het lemma genomineerd werd om uit de etalage te verwijderen, niet aan bod zijn gekomen:

  1. De aanhef begint met: “Onder opwarming van de Aarde, in België ook klimaatopwarming genoemd, wordt de stijging van de wereldtemperatuur sinds de 19e eeuw verstaan.” Ik denk dat het gaat om de stijging vanaf het pre-industriële tijdperk – zo lees ik het voortdurend in de IPCC-rapporten – en dan gaat het om vanaf omstreeks 1750. Wat die beginzin verder betreft. Er waren al eerder perioden van opwarming van de aarde. De Engelse Wikipedia beschrijft het wat mij betreft in de aanhef beter.
    Ik vind het Engelse artikel onnodig complex. Dit artikel gaat over de huidige opwarming en om meteen in de eerste zin over paleoklimaat te beginnen, maakt het artikel niet duidelijker. Er staat nu wel pre-industrieel. Sommige bronnen noemen begin 20ste eeuw of zelfs midden 20ste eeuw, omdat vanaf die periodes een duidelijk menselijk signaal kan worden gedetecteerd. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 15:35 (CET)
  2. In de aanhef worden cijfers gegeven over de jaren 1880 tot 2012. Inmiddels is het bijna 2019. Is er een update mogelijk? Zo lees ik in een IPCC-rapport van oktober 2018 over een geschatte temperatuurstijging van ‘circa 1.0°C’ tegenover ‘0,85°C’ in het lemma in de aanhef. En er wordt door het IPCC een “vermoedelijke” stijging verwacht naar 1.5°C tussen 2030 en 2052. (hier, p. 10).
    De 1.0°C gaat over de opwarming door broeikasgassen. Later geven ze aan dat de opwarming 0.87 graden gemeten is tot 2015. Het verschil zit hem erin dat er ook natuurlijke en menselijke processen zijn (volkanen, zonne-activiteit, interne variabiliteit en aerosolen) die de aarde doen afkoelen). Bewerking van Femkemilene, 29 dec. 2018
  3. Dan zou er wat mij betreft meteen bij moeten dat als de gemiddelde temperatuurstijging boven de 2°C stijgt, dat het dan volgens het IPCC heel lang duurt voordat de negatieve effecten teniet gedaan kunnen worden, want al die klimaatakkoorden zijn er juist op toegespitst om de temperstuurstijging onder die twee graden te houden, erboven zou de stijging niet meer hanteerbaar zijn. De lezer is dan meteen op de hoogte van het nut om de temperatuurstijging onder de 2°C te houden, volgens het IPCC dan. Er wordt wel iets gemeld over het gevaar als de extra temperatuur boven de 2°C komt, maar dat kan voor mij veel duidelijker.
    Ik denk dat dit per se in de inleiding gedaan moet worden, misschien wel verderop in het artikel. Ik zal kijken of ik dit bij gevolgen voor de mens beter kan beschrijven. Dat temperatuurstijging van boven de 2 graden niet hanteerbaar is, is redelijk subjectief en hier verschillen wetenschappelijke disciplines van mening. Sommige economen menen dat een opwarming van 2.5 'optimaal' is: de schade door klimaatverandering zou dan de kosten van mitigatie balanceren. Hierbij wordt wel even de distributie van deze kosten vergeten; arme landen en armere mensen in die landen worden harder geraakt. Rijkere landen en mensen vervuilen nu en moeten dus het meest betalen om hun vervuiling in te tomen. Ik zie dat bronnen over economische gevolgen uit 2006, 2009 en 2014 komen. Misschien zijn er intussen betere bronnen beschikbaar. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 15:43 (CET)
  4. Dan de zin: “Modelberekeningen, geëvalueerd in de rapporten van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), geven aan dat de temperatuur op Aarde in 2100 met 1,6 °C (0,9-2,3 °C) zal zijn gestegen ten opzichte van de temperatuur tussen 1850 en 1900 wanneer men broeikasgasuitstoot sterk vermindert.” Ook hier lijkt mij een update mogelijk, naar het rapport van oktober 2018, want de indruk wordt dan wel gegeven dat de opmerking betrekking heeft op de laatste ontwikkelingen, uit de geschiedenis van dit lemma blijkt dat niet meer het geval te zijn.
    Het tussenrapport van 2018 heeft zover ik weet geen berekeningen gedaan over de hogere emissiescenario's. Om vergelijkbaarheid te behouden zou ik ervoor pleiten de cijfers van het laatste hoofdrapport te behouden. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 10:17 (CET)
  5. Bij de zin: “De boomgrens in gebergten is verschoven naar grotere hoogten, leefgebieden van flora en fauna zijn verschoven naar hoger gelegen gebieden en gebieden op een hogere breedtegraad, dichter bij de polen.” Kan er een voorbeeld gegeven worden van zowel flora als fauna dat een hogere breedtegraad is gestegen? Ofwel, kan dat met een bron gestaafd worden?
    Ik ben geen groot voorstander van te veel voorbeelden in de text. Voorbeelden kunnen nu gevonden worden in de bron. Femkemilene (overleg) 29 dec 2018 21:44 (CET)
    Zie dat je zojuist een bron hebt toegevoegd. Dat zou inderdaad voldoende moeten zijn. Er staat echter iets anders in de bron: "... plants and animals have moved (...) to higher latitudes at a median rate of 10.5 miles (16.9 kilometers) per decade." Er is dus nog geen verplaatsing van soorten naar een verder van de evenaar afgelegen volgende breedtegraad. Daarvoor zijn de verplaatsingen - gelukkig maar - te kort in afstand. De voorbeelden gaan overigens om specifiek Noord-Amerikaanse soorten, dus over de USA en Canada. De USA is een van de allergrootste vervuilers. Er lijkt nu echter in het lemma te staan dat het voor de hele wereld zou gelden. Zou best kunnen, maar dat zou dan door een andere bron bevestigd moeten worden. HT (overleg) 30 dec 2018 06:02 (CET)
    Goed dat je kritisch meeleest met de bronnen! Ik interpreteer de zin in het hoofdartikel anders dan jij; voor mij is 55.5 een hogere breedtegraad dan 55.3 en komt deze zin dus overeen met de gegeven bron. Er zijn ook tal van voorbeelden waar een soort wel 110 km (een breedtegraad) richting de polen is gemigreerd. Dat de USA een grote vervuiler is, is niet relevant. Ik zal een andere bron vinden die het meer in een wereldwijd perspectief plaatst. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 10:23 (CET)
  6. Er staat in de aanhef: “In het akkoord van Parijs van december 2015 werd afgesproken de opwarming van de Aarde te beperken tot maximaal 2 °C.” Verderop staat: “In 2015 werd een bindend akkoord gesloten met alle leden van de VN met als doel klimaatverandering te beperken tot ver onder de twee graden.” In dagblad Trouw, iets verderop als bron genoemd, wordt geschreven over “maximaal 1,5 graad extra”. Het is eigenlijk niet te volgen. En 1,5 of 2°C tegenover wanneer? Dat volgens het lemma “bindend akkoord” zou pas bindend worden als 55 landen die verantwoordelijk zijn voor 55% van de uitstoot, het akkoord ratificeren, dus zo bindend was het op de dag van de gemaakte afspraak nog niet. (hier). Het werd pas bindend eind 2016. Van belang volgens mij is om te vermelden dat sancties niet mogelijk zijn, de vermelding 'bindend' suggereert dat namelijk van wel, voor mij althans.
    Artikel consistent gemaakt qua aantal raden en extra bron toegevoegd. De huidige zin klopt wel: er werd een bindend akkoord gesloten. Dit bindende akkoord werd trad pas in werking (dit is iets anders dan bindend zijn) na ratificatie van een voldoende grote meerderheid. Ik heb de maatregelen niet genoemd, maar in plaats doorvan een groter 'pijnpunt' van het akkoord: alleen de procedure is bindend, niet de emissievermindering. Of de procedure afdwingbaar is, is volgens mij te veel een detail. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 16:29 (CET)
  7. In de aanhef mis ik informatie over de gevolgen bij opwarming van de aarde voor de biodiversiteit. Volgens het IPCC kan bij een stijging van 2 of meer graden Celsius 20 tot 30% van de flora en fauna gaan uitsterven (berekend op basis van 80% van alle bekende flora en fauna). De cijfers die ik geef komen van het IPCC, maar zijn alweer van 2007, dus mogelijk is er een update.
    Uitgevoerd Uitgevoerd door Femkemilene op 1 jan 2019
  8. Over CO2 opname door de aarde, wordt in het lemma opgemerkt: “Het merendeel wordt binnen enkele honderden jaren opgenomen door de oceanen en de biosfeer, echter ruwweg een kwart kan slechts uit de atmosfeer verdwijnen door een aantal geologische processen, zoals verwering van gesteentes op Aarde en het begraven raken van sedimenten. Dit zijn processen die zich voltrekken op een tijdsschaal van tienduizenden jaren.” Aangezien dit een encyclopedie is, zou ik het preciezer vermelden. Volgens de tweede bron die gegeven wordt: bijna 60% wordt opgenomen binnen een eeuw, bijna 80% binnen duizend jaar. De rest wordt vanaf 1000 jaar en later opgenomen. Volgens de eerste bron die je geeft is de Co2 na 30.000 tot 35.000 jaar geheel opgenomen, in de tweede bron is dat tot honderdduizenden jaren. In de eerste bron staat om precies te zijn: "17– 33% of the fossil fuel carbon will still reside in the atmosphere 1 kyr from now, decreasing to 10– 15% at 10 kyr, and 7% at 100 kyr. The mean lifetime of fossil fuel CO2 is about 30– 35 kyr."
    Mijns inziens is het artikel voldoende precies. Het nadeel van te veel details is dat ze snel achterhaald raken en het mensen afleidt van de hoofdpunten. Dit kan hoort meer thuis in een artikel als koolstofcyclus. Femkemilene (overleg) 1 jan 2019 16:29 (CET)
  9. Bij: “Door het stijgen van de gemiddelde temperatuur wordt verwacht dat een deel van de gletsjers, het (land)ijs op de polen en op Groenland gaat smelten, waardoor het zeeniveau stijgt.” staat feitelijk dat dit allemaal nog niet het geval is. Eerder in het lemma wordt het tegendeel beweert, waar onder het kopje ‘Observaties’ staat: “Andere aanwijzingen zijn de (gedeeltelijke) afsmelting en terugtrekking van de meeste gletsjers,[7][13] het afsmelten van landijs bij de Zuidpool,[14] het zee-ijs rond de Noordpool en van de ijskap op Groenland en de stijging van de zeespiegel.”
    Ik heb de overmatig voorzichtig (en daardoor incorrecte) verwoording verbeterd. Femkemilene (overleg) 29 dec 2018 22:03 (CET)
  10. Over de temperaturen van de oceanen staat: “De temperatuur in de eerste 75 meter …” zou ik zelf voor de duidelijkheid schrijven: “De temperatuur van de bovenste 75 meter …”
    Uitgevoerd Uitgevoerd door Femkemilene op 29 dec. 2018
  11. Bij: “Er is opwarming waargenomen van de eerste 700 meter van de oceaan en van de diepe oceaan”, zou ik van twee keer ‘oceaan’ ‘oceanen’ maken. De zin komt wat raar bij mij over. Ook hier weer zou ik schrijven over de ‘bovenste 700 meter’. Het ‘van de diepe oceaan’ zou ik anders omschrijven.
  12. Onder het kopje ‘Oorzaken’ zou ik het Engelstalige citaat – als men het al wilt aanhouden - gewoon vervangen door een Nederlandse vertaling, aangezien dit een Nederlandstalige website is, maar ik acht het citaat niet noodzakelijk, zeker ook omdat er voor de lezer het onduidelijke AR4 in genoemd wordt. Het citaat komt al deels overeen met wat elders in het lemma staat.
  13. Het: “Het idee van het broeikaseffect werd voor het eerst voorgesteld aan het begin van de 19e eeuw en vijftig jaar later werd het inderdaad ontdekt." etc. Hoort naar mijn mening eerder onder het kopje ‘Historisch’. Nu staat het onder het kopje ‘Versterkt broeikaseffect’, maar heeft daar volgens mij niets te zoeken.
    Het kopje historisch gaat over natuurlijke klimaatveranderingen. De ontdekking van het broeikaseffect heeft daar dus niets te zoeken. Ik heb het kopje nu gewijzigd zodat dit duidelijker is. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 16:47 (CET)
  14. Bij: “De onzekerheid over beide effecten is substantieel zoals ook kan worden gezien in de volgende grafiek”, is het zoeken naar de grafiek.
    Het woord grafiek was een link naar een figuur in het artikel. Ik heb het label van de link nu veranderd naar de 'grafiek over stralingsforcering'. Het woord bovenstaande zou het duidelijker maken, maar kan me voorstellen dat andere computerresoluties de grafiek niet per se boven deze tekst zetten. Is dit voldoende duidelijk? Femkemilene (overleg) 29 dec 2018 22:22 (CET)
    Op de pc is het duidelijker, al helemaal op het mobieltje, maar op mijn mobieltje kan ik niet terugschakelen naar de tekst, dan moet ik scrollen, maar het is al beter. HT (overleg) 30 dec 2018 10:32 (CET)
  15. Er staat: “Verwacht wordt dat het na 2030 onmogelijk zal zijn geworden om de opwarming onder de 2,0 °C te houden.” Wie verwacht dat? En waarom? Dit mag wel een bron hebben.
    Uitgevoerd Uitgevoerd door Femkemilene op 30 dec. 2018 Ik heb verduidelijkt wat er in de bron staat en wie deze waarschuwing uitte.
  16. Er staat: “De Europese Unie heeft afgesproken de uitstoot met 20% te verminderen in 2020 ten opzichte van 1990, en vervolgens tot 40% in 2030.” Wanneer werd dat afgesproken? Bij die uitspraak mag een bron worden toegevoegd. Het is overigens nog maar één jaar tot 2020. Kan er iets over de voortgang vermeld worden?
    Er is al een bron; beide doelen worden beschreven in de gegeven bron. Ik heb de Europese data toegevoegd. Het 20% doel was een supergemakkelijk doel en werd in 2014 al gehaald (het beleid was semi-ambitieus op andere vlakken). Mijn inziens irrelevant wanneer dit werd afgesproken.Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 22:03 (CET)
  17. De kop: “Beleid op continentaal en nationaal niveau” is behoorlijk nietszeggend. Het vreemde is dat een van de bronnen die in de tekst eronder gebruikt is, het juist heeft over hulp aan ‘eilanden’. Uit niets in de tekst onder het kopje wordt iets specifieks gemeld over enig beleid op puur continentaal en nationaal niveau.
    Ik ben het ermee eens dat dit kopje suboptimaal is. De intentie van dit kopje is om over beleid te praten dat niet valt onder het Klimaatverdrag van Rio. Ook wil in andere bewerkers niet aanmoedigen om landelijk beleid in dit kopje te plaatsen (behalve misschien China/VS). Heb jij een beter voorstel? Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 16:56 (CET)
  18. In de tekst staat: “Ook werd opnieuw vastgesteld dat er schadevergoeding aan ontwikkelingslanden moet worden betaald.” Daarachter staat als bron een artikel uit dagblad ‘’Trouw’’. Die opmerking komt daarin niet voor. Wel wordt er gesteld: “Ook hebben zij [de arme landen], met name de kleine eilandstaten die gevaar lopen door klimaatverandering, voor elkaar gekregen dat ze worden geholpen bij het bestrijden van de acute symptomen.” Dat ‘helpen’ kan van alles inhouden (adviezen, leningen), maar in elk geval wordt over een “schadevergoeding” niet gerept.
    Ik heb een betere bron toegevoegd die wel specificeert hoe dat helpen moet gaan: "To enable and help developing countries to meet their commitments, the Agreement mandates that developed countries provide financial resources (Art.9), notes the importance of technology transfer (Art. 10), and calls for Parties to cooperate and enhance capacities (Art. 11)". (De memo van Climate Focus, volledige referentie in hoofdtext). Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 17:49 (CET)
  19. Het: “Hevige vulkaanuitbarstingen kunnen voor een afkoeling van de Aarde zorgen doordat aerosolen in de stratosfeer terechtkomen en zonlicht blokkeren”, is een verhandeling, maar doet niet ter zake en kan weg. Het zou wel nog achter de laatste zin kunnen van de eerste alinea onder het kopje ‘Klimaatmodellen’, maar dan als noot. En hoe hevig moet zo’n vulkaanuitbarsting dan wel niet zijn? Het lijkt mij meer een theoretische mogelijkheid waar de mens geen vat op heeft.
    Vulkaanuitbarstingen zijn wel degelijk belangrijk voor de wereldwijde temperatuur. In de 20ste eeuw zijn er zo'n 4 vulkaanuitbarstingen geweest die een wereldwijde impact hadden. In 1816 zorgde een vulkaanuitbarsting voor een jaar zonder zomer, waarbij er in juni/juli hevige sneeuwval plaatsvond in Europa en de VS. Bij de vaststelling van klimaatgevoeligheid zijn vulkaanuitbarstingen dus zeker van belang. Ook wordt een afname in vulkanische activiteit als een van de redenen van een vertraagde opwarming tussen 2000-2012 genoemd. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 17:30 (CET)
  20. Er staat: “Natuurlijke fluctuaties in temperaturen kunnen de achtergrondopwarming versterken of juist maskeren. De vertraagde opwarming tussen 2000 en 2012 is hier mogelijk een voorbeeld van”. Enkele kopjes verderop wordt die ‘vertraagde opname’ echter ontkend: “De conclusie van het IPCC dat de wereldwijde opwarming sinds 1998 zou zijn afgenomen werd in 2015 weersproken door nieuw onderzoek van Amerikaanse klimaatwetenschappers, …” Zie ook de toegevoegde bron: (hier). Kortom, de tekst is niet te volgen.
  21. Het ‘Akkoord van Parijs’ wordt ook de ‘Overeenkomst van Parijs’ genoemd. Ik zou voor de duidelijkheid één en dezelfde titel aanhouden en dan kiezen voor de eerste.
    Uitgevoerd Uitgevoerd door Femkemilene op 29 dec. 2018
  22. In de zin: “De doelstelling hiervan is: "het stabiliseren van de concentratie broeikasgassen in de dampkring op een zodanig niveau, dat een gevaarlijke menselijke invloed op het klimaat wordt voorkomen." staat een citaat. De bron is vergeten. Conform wetgeving dient er bij een citaat namelijk een bron bij te staan.
    Uitgevoerd Uitgevoerd door Femkemilene op 01 jan 2019
  23. In de zin: “Nederland is een van de 177 landen die het Klimaatverdrag hebben ondertekend”. Waarom alleen Nederland genoemd? Hoe stemden de andere Nederlandstalige landen, incl. België? Maar de tekst vanaf Nederland mag van mij in een noot.
    Welke tekst bedoel je precies die in een noot mag? Ik heb de zin gecorrigeerd, maar qua stijl is het een lelijk ding. Kan jij met je taalgevoel hier iets beters van maken? Femkemilene (overleg) 29 dec 2018 22:14 (CET)
    Het is niet slecht hoor, maar niet iedereen zal de zin begrijpen. Je kan er ook 'Het Klimaatverdrag is door bijna alle landen ter wereld geratificeerd' van maken, dan hoef je het niet steeds te updaten, als tenminste nog iemand dat gaat doen. Ik mis wel een interne link naar het betreffende lemma. Misschien kan je ook de dag vermelden dat het werd aangenomen en de dag dat het officieel werd. Bij het Protocol van Kyoto worden die data namelijk wel genoemd. Dan oogt het consequenter, lijkt mij dan. Kijk maar!! mvg. HT (overleg) 31 dec 2018 13:22 (CET)
  24. Bij de zin: “Een temperatuurstijging van 2 °C heeft veel verstrekkende gevolgen dan een stijging van 1,5 °C.” moet ‘verstrekkende’ 'verstrekkendere' zijn, maar de opmerking is natuurlijk sowieso een open deur en kan in zijn geheel weg.
    Ik ben het ermee oneens dat dit een open deur is. Het hele nieuwe rapport van het IPCC is er om te kijken of deze bewering klopt. Femkemilene (overleg) 29 dec 2018 22:14 (CET)
  25. Achter: “hoeveel verandert de temperatuur op Aarde door een verandering in de concentraties broeikasgassen”, moet volgens mij een vraagteken.
    Uitgevoerd Uitgevoerd, door Femkemilene op 29 dec. 2018
  26. In de zin: “Het Protocol van Kyoto werd in 1997 aangenomen als protocol bij het Klimaatverdrag’. Het tweede ‘protocol’ zou ik anders brengen. Hier wordt ‘Klimaatverdrag’ met een hoofdletter geschreven, onder het kopje ‘Overeenkomst van Parijs’ is het zonder hoofdletter.
    Uitgevoerd Uitgevoerd Klimaatverdrag nu overal met hoofdletter, door Femkemilene op 29 dec. 2018
  27. De zin: “Daarnaast zijn er een themadagen zijn geweid aan (de gevolgen van) klimaatverandering”, loopt niet.
    Uitgevoerd Uitgevoerd door Femkemilene op 29 dec. 2018
  28. Wat ik mis in het lemma is iets hoe het zo ver heeft kunnen komen. Het probleem van de ongebreidelde bevolkingstoename en de drang om jaarlijks een zo hoog mogelijke stijging van de economie te bewerkstelligen worden niet genoemd in het lemma, maar dat zijn wel twee van de hoofdredenen voor de toename van de broeikasgassen. De derde is het consumptiegedrag. Daarover wordt alleen opgemerkt dat als die daalt, dit gunstig is voor de broeikasuitstoot. Een vierde is de politieke onwil.
    Waar zou je dit willen neerzetten qua structuur? Bewerking van Femkemilene op 29 dec 2018
    Moeilijke vraag. Boven de kop van 'Internationale afspraken'? Met een nieuwe kop, net zo groot als die ik net noem. De kop kan dan mogelijk worden: 'Menselijke populatie en consumptie', maar mogelijk heb je een beter idee. HT (overleg) 31 dec 2018 13:17 (CET)

Ik heb nog wel wat opmerkingen, onder meer moeten er een aantal komma’s bij, maar denk dat mijn commentaar al lang genoeg is. Succes verder met het lemma! mvg. HT (overleg) 29 dec 2018 07:58 (CET)

Hartelijk dank voor de vele opmerkingen. Dit draagt zeker bij aan een verdere verbetering van het artikel. Ik zal zo vrij zijn om opmerkingen die afgewerkt zijn door te strepen, en commentaar te leveren/vragen te stellen bij punten waarbij ik niet meteen een oplossing kan vinden. Meer opmerkingen zijn altijd welkom! Voel je vrij de tekst beter te orderenen als je het verwarrend vind dat ik direct onder de opmerkingen mijn reactie geef waardoor onze bijdragen op deze overlegpagina een beetje door elkaar gaan lopen. Femkemilene (overleg) 29 dec 2018 21:30 (CET)
Dank voor je reactie en je al gedane aanpassingen. Het is geen enkel probleem voor mij - en ik weet zeker ook voor anderen - om je commentaar direct onder mijn opmerkingen te plaatsen. Ik heb wel de doorstreping ongedaan gemaakt, aangezien dit het herlezen bemoeilijkt, althans voor mij. Als alternatief heb ik het sjabloon 'Uitgevoerd' geplaatst. Hoop dat je je hierin kunt vinden, maar andere suggesties zijn welkom! mvg. HT (overleg) 30 dec 2018 06:02 (CET)

Nieuwe opmerkingen naar aanleiding van nominatie verwijdering uit etalage[brontekst bewerken]

29. Bij de weergave op mijn mobieltje zie ik dat de eerste zin begint met "ming van de Aarde". Het 'Onder opwar' ontbreekt. Ik kan dat zelf niet toevoegen, aangezien de Arbcom mij verboden heeft etalageartikelen te bewerken. Op de pc is de weergave wel volledig.
Ik kan dit niet reproduceren, maar heb iets vergelijkbaars gehad met andere artikelen. De letters komen bij mij dan links verticaal naast de beginafbeeldingen te staan. Oplossing lijkt hier dus bug melding te zijn. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 09:58 (CET)
Ik heb de ontbrekende letters teruggevonden. Ze staan verticaal, letter voor letter, links van de bovenste grafiek. Zie ook bij punt 31. Zou inderdaad een bug kunnen zijn. mvg. HT (overleg) 30 dec 2018 10:35 (CET)
30. De mobiele weergave begint met drie grafieken, daarna komt pas de eerste zin uit de lopende tekst. Drie grafieken vind ik zelf wat veel. mvg. HT (overleg) 30 dec 2018 06:02 (CET)
Aangezien het relatief kleine afbeeldingen zijn, heb ik er zelf geen probleem mee. Bovendien zijn alle drie de afbeelding mijns inziens relevant en is er weinig plaats voor deze afbeeldingen in de hoofdtext. Minder dan drie afbeeldingen is dan weer te leeg voor computerweergave denk ik. Femkemilene (overleg) 30 dec 2018 09:58 (CET)
31. Op mijn mobieltje zie ik onder het kopje 'Oorzaken' helemaal links verticaal per letter weergegeven de tekst: "Het IPCC concludeerde in zijn vierde rapp", alleen bij 'zi' en 'vi' staan twee letters naast elkaar. Vervolgens gaat de tekst horizontaal verder. Onder het kopje 'Observaties' is precies hetzelfde aan de hand. De tekst van de eerste alinea wordt per letter verticaal weergegeven tot 'lijke observaties'. HT (overleg) 30 dec 2018 10:32 (CET)
Ik heb een vraag gesteld op de helpdesk of we hier iets tegen kunnen doen. Ik vermoed van niet. Femkemilene (overleg) 1 jan 2019 17:42 (CET)
Dank je! HT (overleg) 2 jan 2019 15:33 (CET)
32. Nog wat kleine dingen. Tekst zou tijdloos moeten zijn, maar er staat "Op het moment" en "voor de komende twee decennia" (het is onduidelijk wat de aanvangstijd is). Dan staat er "2.4" i.p.v. 2,4 en bij "2,8 en 4,7" ontbreekt het Celsiusteken. HT (overleg) 2 jan 2019 15:33 (CET)
  1. De zin van "Op het moment" blijft nog wel een jaar of 20 geldig, dus daar maak ik me weinig zorgen over. Voor de komende twee decennia is een groter probleem. In het NCA4 werd er een vergelijkbare, maar recentelijkere opmerking gemaakt. Die zal ik volgend weekend incorpereren met preciezere bewoording. 2,4 en Celciusteken zijn opgelost. Femkemilene (overleg) 2 jan 2019 17:42 (CET)
33. Er staat: "antropogene factor". een blauwe interne link voor 'antropegene' (antropogeen) ontbreekt. Veel later wordt er een uitleg gegeven over wat antropogeen is, maar dat kan dan misschien weg, want het woord wordt al veel eerder voor het eerst gebruikt. HT (overleg) 2 jan 2019 15:43 (CET)
  1. Uitgevoerd Uitgevoerd door Femkemilene op 2 jan 2019
34. Het "slechts indien je uitgaat van" zou ik aanpassen naar "slechts indien uitgegaan wordt van", ik zou de lezer niet aanspreken. HT (overleg) 2 jan 2019 15:43 (CET)
35. Ik zou het verder niet over 'we' hebben bij "als we de temperatuurstijging tot 1,5 °C beperkt houden" maar schrijven "als de temperatuurstijging beperkt blijft tot 1,5 °C". HT (overleg) 2 jan 2019 15:53 (CET)

Geeft seizoensvariatie minder opwarming?[brontekst bewerken]

Onder het kopje Gevolgen voor de mens lees ik:

[...] dat de ecologische en sociale gevolgen het grootst zullen zijn in de tropen. Deze gebieden kennen van nature namelijk weinig klimaatvariatie tussen de seizoenen onderling, en kennen daardoor een relatief grote temperatuurstijging.

— (cursivering en onderstreping van mij)

Dat kan best waar zijn, maar heeft toelichting en/of een bron nodig: waardoor zou geringe seizoensvariatie meer opwarming opleveren? — bertux 1 jan 2019 20:10 (CET)

Sleutel is het woord relatief: relatief tot de soezoensvariatie is er een grote temperatuurstijging. De absolutie temperatuurstijging is juist kleiner dan in de tropen dan op de polen. Ik begin wel een beetje te twijfelen over het waarheidsgehalte van deze zin, maar ik heb de komende tijd weinig tijd meer om het artikel verder te verbeteren..
(Een niet relevant feitje: als je klimaatmodellen zonder seizoensvariatie draait, warmen ze meer op dan wanneer je wel seizoensvariatie hebt). Femkemilene (overleg) 2 jan 2019 10:22 (CET)

Vostok grafiek[brontekst bewerken]

Beste BoH, de Vostok meting heeft aangetoond dat iedere 100.000 jaar een warme periode afwisselt met een koude periode. De warme periode duurt ruwweg 10.000 jaar en de koude periode 90.000 jaar. Vergeleken bij de vorige warme periodes is de huidige temperatuur niet buitengewoon. Hij was destijds in ieder geval hoger. Dat kan je gewoon uit de grafiek aflezen. De ontwrichtende gevolgen waren in de koude periodes net zo groot als in de warme periodes. Dat je het idee hebt dat de ontwrichtende gevolgen alleen bij opwarming optreden geeft aan dat je een vooroordeel in die richting hebt. Dat de snelheid van de stijging groter is dan in het verleden kan je uit deze grafiek niet aflezen. Suggestief, het woord dat jij gebruikt om mijn bijdrage te diskwalificeren, geldt dus voornamelijk voor jouw bijdrage. Jan Arkesteijn (overleg) 17 jul 2019 14:18 (CEST)

Je mist een aantal zaken daarbij. Het temperatuurverschil is inderdaad niet opmerkelijk. Wat wel opmerkelijk is, is de snelheid, de menselijke oorzaak en de gevolgen. Die gevolgen verschillen wel degelijk: het maakt nogal wat uit of een stuk drasland onder water loopt, of een stad met miljoenen inwoners. De economische schade en het effect op moderne samenlevingen is nieuw en ongekend. Jouw tekst is niet onjuist, maar wel suggestief door dat alles niet te noemen. BoH (overleg) 17 jul 2019 23:58 (CEST)
Waarom ga je er dan zo hard in, als je nu zegt "Jouw tekst in niet onjuist" Ik noemde de relatie tussen de huidige en historische temperatuur, niet meer. Suggestief noem je dat, maar ik vind jouw tekst suggestief. Ik vraag me af waar je op baseert dat de snelheid van temperatuurstijging in het verleden kleiner was. Alsof de snelheid van verandering op jaarbasis uit de ijskern nog traceerbaar is. Daarvoor is dat allemaal te lang geleden en dus te veel afgevlakt. Je sleept nu ineens de menselijke oorzaak en de gevolgen voor de mens erbij, maar daar ging mijn bijdrage en jouw kritiek helemaal niet over. Het enige wat de grafiek toont is dat de huidige temperatuur niet buitengewoon anders is op geologische schaal. Jan Arkesteijn (overleg) 18 jul 2019 10:45 (CEST)
Die bronnen zijn niet zo moeilijk, die zal ik later toevoegen.
Het probleem van jouw toevoeging is dat deze voor de argeloze lezer lijkt te stellen dat er niet zoveel aan de hand is: temperatuurstijgingen en -dalingen zijn van alle tijden, niets bijzonders. Door dat niet verder toe te lichten, krijg je een beeld van een nauwelijks opmerkelijke situatie. Vergelijk het met een sloopbedrijf dat elk jaar 100 gebouwen opblaast. Dan kun je de nadruk leggen op de relatief kleine explosie in gebouw 101 waardoor het lijkt alsof er niets aan de hand is. Tot je erbij vertelt dat er zich daar nog mensen in het huis bevonden. BoH (overleg) 18 jul 2019 18:08 (CEST)
Die vergelijking lijkt nergens op. Temperatuurvariaties zijn inderdaad van alle tijden, en op geologische schaal is de huidige temperatuurstijging niet buitengewoon. Dat schreef ik inderdaad. Moet ik dan wat anders suggereren? Jan Arkesteijn (overleg) 18 jul 2019 21:14 (CEST)
Het lijkt mij evident dat er iets anders moet gesuggereerd worden, nl. dat ondanks het "niet buitengewone" karakter van een verandering in het klimaat deze wel een menselijke oorsprong heeft en dus wel wat anders is. Die nuance weglaten komt over als "het is normaal dat zoiets gebeurt", terwijl het punt net is dat het niet normaal is hoe dit nu plaatsvindt, dat "wij" er een potje van maken. Dat het geen feit is waar we ons bij neer moeten leggen omdat het "niet buitengewoon" is. Ik zeg niet dat je dat beweert, maar wel dat het niet die indruk mag wekken door die nuance niet te vermelden. MichielDMN 🐘 (overleg) 18 jul 2019 22:09 (CEST)
Rare woordkeus, Michiel. Er moet volgens jouw een ander denkbeeld worden opgedrongen. (Betekenis van suggereren). Een temperatuurverloop op geologische schaal moet een onderschrift krijgen van iets dat op geologische schaal niet zo is. Tjonge jonge. Niet erg Wikipediaans, hoor. Ik zal nog een poging doen. Jan Arkesteijn (overleg) 19 jul 2019 12:03 (CEST)
Het staat in een artikel over de opwarming, het lijkt me logisch dat de tekst van een onderschrift daar dan ook aan gelinkt wordt en er niet iets wordt geplaatst dat de schijn kan wekken dat het artikel gaat over iets dat "niet buitengewoon" is. De woordkeuze was natuurlijk polemisch van opzet. Ik wil geen denkbeeld opdringen, maar de feiten genuanceerd vermeld zien. Het zou vooral niet erg Wikipediaans zijn om pseudowetenschappers argumenten te geven die er eigenlijk geen zijn, terwijl met een woordje meer de juiste context geschetst wordt. MichielDMN 🐘 (overleg) 19 jul 2019 14:15 (CEST)
Merk op dat de Vostok ijskern voor maar één specifieke locatie op aarde de temperatuur weergeeft. Nu is dit op deze schalen niet al te belangrijk, maar als je het gaat hebben over hoe de huidige temperatuur zich verhoud tot warme periodes in het verleden heb je toch echt onvoldoende aan een enkele locatie. Je moet dan met wereldwijde gemiddeldes gaan werken. Ik heb nog wat verdere vraagjes over deze grafiek (waarom stopt temperatuur in 2000 terwijl CO2 doorloopt tot in 2003 bijvoorbeeld.), maar dit lijkt mij toch wel het belangrijkste. Iets anders wat misschien handig kan zijn is data van de afgelopen ~ twintig jaar toevoegen, het is niet alsof de temperatuur in die tijd niet veranderd is. Licks-rocks (overleg) 24 nov 2019 17:51 (CET)
Naast die inhoudelijke mankementen, is de grafiek ook gewoon van erg lage kwaliteit. Ik zie de toegevoegde waarde niet echt. Femkemilene (overleg) 25 nov 2019 09:26 (CET)

Ik verwijder de grafiek hierbij, mocht ik daarmee een faux pas begaan dan zeggen jullie het maar. Licks-rocks (overleg) 10 dec 2019 14:24 (CET)