Piramide van Chefren
| Piramide van Chefren | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||||
Piramide van Chefren, met de Sfinx van Gizeh op de voorgrond | ||||||||||||||
| Egyptische naam | ||||||||||||||
| Hiërogliefen |
| |||||||||||||
| Transliteratie | Wr Ḫa-f-re | |||||||||||||
| Vertaling | Groot is Khafre | |||||||||||||
| Details | ||||||||||||||
| Locatie | Gizeh | |||||||||||||
| Voltooid | 4e dynastie van Egypte | |||||||||||||
| Opdrachtgever | Farao Chefren | |||||||||||||
| Soort piramide | Echte piramide | |||||||||||||
| Bouwmateriaal | Kalksteen en graniet | |||||||||||||
| Breedte | circa 215 × 215 meter | |||||||||||||
| Oorspr. hoogte | circa 143,5 meter (oorspronkelijk) circa 136 meter (huidig) | |||||||||||||
| Egyptische piramide | ||||||||||||||
| ||||||||||||||
De Piramide van Chefren is de op een na grootste van de Piramiden van Gizeh en werd gebouwd als grafmonument voor farao Chefren (ook Chafra of Khafre genoemd), uit de 4e dynastie van Egypte.[1] De Oudegyptische naam van de piramide wordt vertaald als ‘Groot is Chafra’.[2]
Ligging en grafcomplex
[bewerken | brontekst bewerken]_nl.svg)
De piramide maakt deel uit van een groter grafcomplex op het plateau van Gizeh. Aan de oostzijde stond de dodentempel, die via een verhoogde verbindingsweg met de daltempel was verbonden. Naast de daltempel liggen de Sfinx van Gizeh en de afzonderlijke Tempel van de Sfinx. Ten zuiden van de piramide bevinden zich resten van een kleine bijpiramide.[1][3]
Bouw en uiterlijk
[bewerken | brontekst bewerken]Afmetingen
[bewerken | brontekst bewerken]De Piramide van Chefren heeft een vrijwel vierkante basis met zijden van ongeveer 215 meter. De oorspronkelijke hoogte bedroeg circa 143,5 meter; tegenwoordig is de piramide ongeveer 136 meter hoog. De hellingshoek bedraagt ongeveer 53° en is daarmee groter dan die van de Piramide van Cheops.[4][1]
De piramide is gebouwd op een hoger gelegen deel van het kalksteenplateau van Gizeh. Daardoor lijkt zij vanuit veel gezichtspunten ongeveer even hoog als de Piramide van Cheops, hoewel haar oorspronkelijke hoogte kleiner was.[1]
Bouwmateriaal en buitenzijde
[bewerken | brontekst bewerken]De kern van de piramide bestaat uit lokale kalksteen. De buitenzijde was oorspronkelijk grotendeels bekleed met fijn wit kalksteen uit Toera; de onderste bekledingslaag was van roze graniet. Vooral aan de bovenkant is nog een deel van de kalkstenen bekleding bewaard. Het pyramidion ontbreekt.[1][5]
Ingangen en interieur
[bewerken | brontekst bewerken]De Piramide van Chefren heeft een betrekkelijk eenvoudig interieur. In de noordzijde bevinden zich twee ingangen, boven elkaar geplaatst. De onderste ingang ligt op grondniveau en leidt via een dalende gang, die grotendeels in de onderliggende rots is uitgehouwen, naar een horizontale gang. De hogere ingang ligt ongeveer 11,5 meter boven de grond en geeft toegang tot een dalende, gedeeltelijk met graniet beklede gang. Beide gangen komen samen vóór de grafkamer.[5]
Vanuit de onderste gang is ook een kleine zijkamer bereikbaar. De functie daarvan is niet zeker; zij is wel als opslagruimte of als serdab geïnterpreteerd.[5] De grafkamer is grotendeels in de onderliggende rots uitgehouwen. Het plafond bestaat uit grote kalkstenen blokken die samen een zadeldakvormig gewelf vormen. In de vloer staat een granieten sarcofaag, die gedeeltelijk in een uitsparing is verzonken. Een tweede uitsparing in de vloer wordt geïnterpreteerd als mogelijke plaats van een kist voor canopenvaten.[5]
De binnenruimten hebben geen bekende Oudegyptische decoratieve inscripties. Wel zijn er latere opschriften aanwezig, waaronder Arabische graffiti en de inscriptie die Giovanni Belzoni in 1818 achterliet.[5]
De grafkamer. Op de wand staan onder meer de inscriptie die Giovanni Belzoni in 1818 achterliet en Arabische graffiti uit een eerdere periode.
Plattegrond van de doorgangen en kamers in de Piramide van Chefren. Giovanni Belzoni bereikte de grafkamer op 2 maart 1818 via de oorspronkelijke, hoger gelegen ingang aan de noordzijde.
De granieten sarcofaag in de grafkamer; het deksel lag los toen Belzoni de kamer in 1818 betrad.
Bouwwerken van het complex
[bewerken | brontekst bewerken]Dodentempel en verbindingsweg
[bewerken | brontekst bewerken]De dodentempel stond direct ten oosten van de piramide. In deze tempel werden offers gebracht als onderdeel van de dodencultus voor Chefren. Het gebouw had onder meer een zuilenhof, ruimten voor beelden van de koning en vertrekken die bij de offercultus hoorden. Van de tempel zijn tegenwoordig voornamelijk de funderingen en delen van het muurwerk over. De opzet ervan werd van invloed op die van latere dodentempels uit het Oude Rijk.[1][6]
Een ongeveer 500 meter lange verhoogde verbindingsweg liep van de dodentempel in zuidoostelijke richting naar de daltempel. De sfinx ligt ten noorden van het oostelijke deel van deze weg.[3][6]
Daltempel
[bewerken | brontekst bewerken]
De daltempel staat aan de oostkant van de verbindingsweg, aan de rand van het plateau van Gizeh. Hij is gebouwd met grote kalksteenblokken die met graniet zijn bekleed. De vloeren waren van lichte calciet en de centrale hal heeft monolithische granieten pilaren. In de hal bevonden zich plaatsen voor beelden van de koning; op basis van de bewaarde voetstukken wordt uitgegaan van ongeveer 23 beelden.[1][6]
Bij de opgravingen door Auguste Mariette werden in en bij de daltempel meerdere beelden en beeldfragmenten van Chefren gevonden. Daaronder bevindt zich het bekende zittende beeld van de koning, met de valk Horus achter zijn hoofd.[7][8]
Sfinx en Tempel van de Sfinx
[bewerken | brontekst bewerken]
De Sfinx van Gizeh is uit de kalksteenrots van het plateau gehouwen. Het beeld heeft het lichaam van een liggende leeuw en het hoofd van een koning. Het ligt bij de daltempel, direct ten noorden van het oostelijke deel van de verbindingsweg naar de piramide.[3][6]
Ten oosten van de sfinx en ten noorden van de daltempel liggen de resten van de Tempel van de Sfinx. Het gebouw heeft een binnenhof en twee heiligdommen, aan de oost- en westzijde. De opzet vertoont overeenkomsten met die van de dodentempel van Chefren. Onderzoek naar de bouwvolgorde en de herkomst van de gebruikte kalksteenblokken wijst erop dat de sfinx en zijn tempel deel uitmaakten van hetzelfde bouwprogramma als de andere monumenten van Chefren. De tempel lijkt in de oudheid niet te zijn voltooid.[3][6]
Onderzoek en behoud
[bewerken | brontekst bewerken]Toegang en onderzoek
[bewerken | brontekst bewerken]
De piramide was al vóór de negentiende eeuw betreden. Toen Giovanni Belzoni op 2 maart 1818 via de noordelijke ingang de grafkamer bereikte, trof hij een lege, geopende sarcofaag aan. In de grafkamer bevond zich ook een Arabisch opschrift, waaruit blijkt dat Belzoni niet de eerste bezoeker was. Hij liet er zelf een inscriptie met zijn naam en de datum van zijn bezoek achter.[9]
John Shae Perring onderzocht en documenteerde de piramide in de jaren 1830. Zijn opmetingen van de tweede en derde piramide van Gizeh verschenen in 1839 in The Pyramids of Gizeh.[10]
Auguste Mariette onderzocht in de negentiende eeuw de daltempel. Daar vond hij in 1860 het bekende zittende beeld van Chefren, waarop achter het hoofd van de koning een valk als voorstelling van Horus is afgebeeld. In de daltempel zijn ook andere beelden en beeldfragmenten van Chefren aangetroffen.[8][7]
Moderne conservering
[bewerken | brontekst bewerken]De Piramide van Chefren werd in januari 1999 voor bezoekers gesloten wegens conserveringswerkzaamheden. Door de hoge luchtvochtigheid in de binnenruimten hadden zich zoutafzettingen op de wanden gevormd. Tijdens de werkzaamheden werden moderne graffiti en zoutafzettingen verwijderd en werden onder meer de vloer bij de sarcofaag, de trappen, het losgeraakte voegwerk en de verlichting aangepakt. De sluiting maakte deel uit van een beheersplan waarbij de grote piramiden van Gizeh beurtelings voor conservering werden gesloten.[11]
Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 3 4 5 6 7 (en) “Pyramid Complex of Khafre (Khefren)”, Egypt Ministry of Tourism and Antiquities, geraadpleegd op 29 september 2026.
- ↑ (en) “Everything Worth Knowing About the Giza Pyramids”, Discover Magazine, geraadpleegd op 29 september 2026.
- 1 2 3 4 (en) “Khafre’s Monuments as a Unit”, Ancient Egypt Research Associates, geraadpleegd op 29 september 2026.
- ↑ (en) “Khafre's Inside Story”, NOVA, PBS, geraadpleegd op 29 september 2026.
- 1 2 3 4 5 (en) “Pyramid of Khafre at Giza”, Ancient Egypt Online, geraadpleegd op 29 september 2026.
- 1 2 3 4 5 (en) “Pyramid of Khafre and the Great Sphinx”, Smarthistory, geraadpleegd op 29 september 2026.
- 1 2 (en) “Khafre Valley Temple”, Digital Giza, Harvard University, geraadpleegd op 29 september 2026.
- 1 2 3 (en) “Statue of Khafre”, Egyptian Museum Cairo, geraadpleegd op 29 september 2026.
- ↑ (en) “Khafre's Burial Chamber Revealed”, NILE Magazine, 3 maart 2015, geraadpleegd op 29 september 2026.
- ↑ (en) John Shae Perring, The Pyramids of Gizeh, deel 2, Londen, 1839; exemplaar in de New York Public Library Digital Collections, geraadpleegd op 29 september 2026.
- ↑ (en) Zahi Hawass, “The Reopening of the Pyramid of Khafre and Three New Tombs”, The Plateau, geraadpleegd op 29 september 2026.
Literatuur
[bewerken | brontekst bewerken]- (en) Mark Lehner, The Complete Pyramids, Thames & Hudson, Londen, 1997. ISBN 9780500050842
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken] |
Portaal Egyptologie |  |
· 
· 