Sofia (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Sofia
София
Stad in Bulgarije Vlag van Bulgarije
Vlag van Sofia Wapen van Sofia
Vlag Wapen
Sofia (Bulgarije)
Sofia
Расте, но не старее
Kaart van Sofia
Situering
Oblast Sofia
Coördinaten 42° 41′ NB, 23° 19′ OL
Algemeen
Oppervlakte 492 km²
Inwoners (31 december 2019) Gestegen 1.242.568[1]
(2.525,54 inw./km²)
Hoogte 595 m
Burgemeester Jordanka Fandakova (GERB)
Overig
Postcode 1000
Netnummer 02
Kenteken C, CA, CB
Website sofia.bg
Portaal  Portaalicoon   Bulgarije
Parlementsgebouw
Alexander Nevski-kathedraal
Nationaal Theater

Sofia (Bulgaars: София, Sofija) is de hoofdstad van Bulgarije en met 1.242.568[2] inwoners (2019) veruit de grootste stad van het land. De stad ligt in het westen van het land vlak bij de rivier de Iskar, aan de voet van het Vitosjagebergte. De stad heeft een internationale luchthaven. Naast een vliegveld kent de stad ook een metro.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

De stad dankt haar ontwikkeling als belangrijke nederzetting vooral aan de centrale ligging in de Balkan. Sofia ligt in het westen van Bulgarije, aan de noordelijke voet van de berg Vitosja, in het Sofiadal dat aan alle kanten omgeven is door gebergten. Drie bergpassen leiden naar de stad, die al sinds de oudheid fungeert als een belangrijke verbindingsplaats tussen de Adriatische Zee en Centraal-Europa met de Zwarte Zee en de Egeïsche Zee.

Door de stad stroomt een aantal rivieren, waaronder de Vladajska en de Perlovska. De Iskar stroomt in haar bovenloop vlak bij Oost-Sofia. De stad staat bekend om haar mineraal- en thermische bronnen. In de vorige eeuw werden er diverse stuwmeren gebouwd.

De stad ligt 150 km ten noordwesten van Plovdiv, de tweede stad van Bulgarije, 390 km ten westen van Boergas en 472 km ten westen van Varna, de twee belangrijkste havensteden van Bulgarije aan de Zwarte Zee.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie geschiedenis van Sofia voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De oudst bekende naam van Sofia is Serdica, naar de Serden, de Thracische stam die hier woonde. Het kwam in 29 v Chr. in Romeinse handen en kreeg de status van ‘’municipium’’.

De Hunnen verwoestten het Romeinse Serdica, waarna de Byzantijnse keizer Justinianus I de stad als Triaditsa herbouwde. De Slavische Bulgaren noemden haar Sredets (= Serdica) en doopten haar in 1376 om tot Sofia, naar de Sveti Sofiakerk. Zes jaar later kwam de stad toe aan het Ottomaanse Rijk. De Turken zouden er bijna vijf eeuwen blijven.

In 1878 namen de Russen tijdens de Russisch-Turkse Oorlog de stad in: Sofia werd na de Turkse nederlaag in 1879 de hoofdstad van het moderne Bulgarije. Het was toen de derde stad van het land: Roese en Varna waren allebei groter. Deze steden en ook Plovdiv, dat wat later tot Bulgarije ging behoren, zou het snel gaan overvleugelen. Tussen 1879 en 1939 nam het inwonertal toe van 20.000 tot 300.000. In de Tweede Wereldoorlog leed Sofia zware schade, waarna de stad in communistische stijl werd herbouwd en uitgebreid.

Stadsbeeld[bewerken | brontekst bewerken]

Het bekendste gebouw van de stad is de Alexander Nevski-kathedraal, die werd gebouwd als aanhankelijkheidsbetuiging aan de Russische bevrijders van 1878, een gebeurtenis die lang doorgewerkt heeft.

De kerk van Sint Joris dateert uit de vierde eeuw en wordt beschouwd als het oudste gebouw van de stad. De kerk van Boyana is versierd met 13e-eeuwse fresco's en staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

Economie[bewerken | brontekst bewerken]

Sofia is het belangrijkste centrum van de Bulgaarse economie. De verwerkingsindustrie vertegenwoordigt meer dan 800 grote fabrieken voor onder andere metaal, textiel, rubber, leer, drukkerij en elektronica. Sofia is ook het financiële centrum van het land en huisvest de Bulgaarse Nationale Bank, de Bulgaarse Beurs en de grootste commerciële banken van het land, zoals de HVB Bank, UniCredit Bulbank, DSK Bank en de Verenigde Bulgaarse Bank. Bouw, handel en transport zijn de belangrijkste sectoren van de lokale economie. De stad wordt steeds aantrekkelijker als een outsourcinglocatie voor West-Europese en Amerikaanse multinationals. In Sofia liggen ook de hoofdkwartieren van veel grote Bulgaarse en internationale bedrijven die werkzaam zijn in Bulgarije en Oost-Europa.

Het BBP per hoofd van de bevolking bedraagt 28465 Bulgaarse lev, ofwel ongeveer €14500. Dat is ruim twee keer hoger dan het Bulgaarse gemiddelde en is daarmee het hoogst in Bulgarije. De belangrijkste sectoren zijn de dienstensector (86%) en de industriële sector (14%). Het werkloosheidspercentage bedraagt 3,8% van de beroepsbevolking (anno 2016).

Bevolking[bewerken | brontekst bewerken]

De 'vrouwenmarkt' (zjenski pazar) van Sofia

Op 31 december 2019 telde de gemeente Sofia 1.328.790 inwoners, waarvan 1.242.568 in de stad Sofia zelf en de rest in de kleinere dorpen en voorsteden.[3] De bevolking van Sofia is de afgelopen decennia langzaam maar geleidelijk toegenomen, in tegenstelling tot de rest van het land (zie: onderstaand tabel). De bevolkingsgroei is het gevolg van de intensieve (binnenlandse) immigratie uit kleinere steden en het omringende platteland. In 2019 woonde bijna een vijfde deel van de Bulgaarse bevolking in of rondom de stad Sofia. Vanwege de binnenlandse immigratie heeft slechts een klein deel van de Sofioten familiewortels uit Sofia. De oorspronkelijke Sofioten worden ook wel 'Sjopi' genoemd in de volksmond en spreken van oudsher West-Bulgaarse dialecten.

Bevolkingsontwikkeling van Sofia (in duizenden):

De bevolkingsontwikkeling van de stad en de gemeente Sofia vergeleken met Bulgarije als geheel
Jaar 1880 1900 1920 1934 1946 1956 1965 1975 1985 1992 2001 2011 2019
stad Sofia Gestegen 20.501 Gestegen 67.953 Gestegen 154.025 Gestegen 287.095 Gestegen 435.000 Gestegen 639.900 Gestegen 802.400 Gestegen 965.700 Gestegen 1.121.800 Gedaald 1.114.900 Gedaald 1.091.772 Gestegen 1.202.761 Gestegen 1.242.568
gemeente Sofia - - - Gestegen 400.705 Gestegen 525.710 Gestegen 724.603 Gestegen 905.287 Gestegen 1.076.741 Gestegen 1.201.719 Gedaald 1.190.126 Gedaald 1.170.842 Gestegen 1.291.591 Gestegen 1.328.790
Bulgarije (totaal) Gestegen 2.007.919 Gestegen 3.744.283 Gestegen 4.846.971 Gestegen 6.077.939 Gestegen 7.029.349 Gestegen 7.629.254 Gestegen 8.227.966 Gestegen 8.727.771 Gestegen8.948.649 Gedaald 8.487.317 Gedaald 7.932.984 Gedaald 7.364.570 Gedaald 6.951.482

Sofia heeft een laag vruchtbaarheidscijfer van slechts 1,28 kinderen per vrouw.[4] Dit komt doordat de vrouwen in Sofia hoger opgeleid zijn en daarom ook op een latere leeftijd aan kinderen beginnen vergeleken met de rest van Bulgarije.

Het zigeuner-getto Filipovtsi in het district Ljoelin

Etniciteit[bewerken | brontekst bewerken]

Een kerk in Sofia

Eind negentiende eeuw bestond 56% van de bevolking uit etnische Bulgaren, 30% uit Joden, 7% uit Bulgaarse Turken en 6% uit zigeuners. Vanwege de onafhankelijkheid van Israël en de daarop volgende alia is de Joodse gemeenschap van Sofia nagenoeg compleet verdwenen.

Volgens de volkstelling van 2011 is het aandeel Bulgaren inmiddels tot 96% van de bevolking gegroeid. Verder leeft er een grote groep Roma (zigeuners), vooral in de getto’s Fakoelteta en Filipovtsi in de districten Krasna Poljana en Ljoelin. Volgens officiële cijfers woonden er 18.284 zigeuners in Sofia, terwijl het volgens schattingen om minimaal 40.000 personen gaat. Er leefden verder 6.526 Bulgaarse Turken, zo'n 3.100 Russen, 1.700 Armenen, 1.200 Grieken en enkele honderden etnische Macedoniërs in de stad. Daarnaast wonen er recentelijk kleinere aantallen Arabische, Aziatische en Afrikaanse immigranten.

Religie[bewerken | brontekst bewerken]

Een moskee in Sofia

In de volkstelling van 1 februari 2011 was het invullen van een geloofsovertuiging optioneel. Van de 1.291.591 mensen die werden geregistreerd bij de volkstelling van 2011 kozen 256.415 personen (20%) ervoor om hun religieuze overtuiging niet te specificeren. Het christendom is de grootste religie in Sofia, alhoewel er een sterke trend van secularisatie gaande is. Met name de Bulgaars-Orthodoxe Kerk heeft van oudsher veel aanhang (86% in 2011). Verder zijn er kleinere groepen protestanten, moslims, katholieken, joden, hindoes en boeddhisten. Tussen 2001 en 2011 is het aantal protestanten bijvoorbeeld verdrievoudigd, terwijl het aantal katholieken en mensen zonder religie verdubbeld is (zie: onderstaand tabel). Het aantal orthodoxen en moslims is daarentegen afgenomen.

Religieuze samenstelling (in 2001 en 2011)[5][6]
Religie [7] Aantal (2001) Percentage Aantal (2011) Percentage (%)
1.170.842 Totaal 1.291.591 Totaal Respondenten
Bulgaars-Orthodoxe Kerk 1.122.944 95,91 892.511 69,10 86,22
Katholieke Kerk in Bulgarije 2.574 0,22 5.572 0,43 0,54
Protestantisme 3.269 0,28 10.256 0,79 0,99
Islam 8.614 0,74 6.767 0,52 0,65
Overig 3.383 0,29 4.010 0,31 0,39
Onkerkelijk 25.674 2,19 51.026 3,95 4,93
Geen antwoord 4.383 0,37 65.034 5,04 6,28
Onbekend 256.415 19,85 -

Bestuur[bewerken | brontekst bewerken]

Districten van Sofia

De stad is een van de 28 oblasten van Bulgarije. Deze is te onderscheiden van de oblast Sofia, die om de stad heen ligt maar niet de stad zelf bevat. Naast de stad Sofia bevat de hoofdstedelijke oblast nog drie andere steden en 34 dorpen, die in totaal 24 gemeentes vormen. Sommige dorpsnamen zijn zo populair dat ze meerdere keren voorkomen. Een voorbeeld is Lozenets: aan de Zwarte Zee is er ook een mondaine badplaats die Lozenets heet.

  1. Sredets
  2. (stadsdistrict)
  3. Krasno Selo
  4. (stadsdistrict)
  5. Vazrazjdane
  6. (stadsdistrict)
  7. Oborisjte
  8. (stadsdistrict)
  9. Serdika
  10. (stadsdistrict)
  11. Podoejane
  12. (stadsdistrict)
  13. Slatina
  14. (stadsdistrict)
  15. Izgrev
  16. (stadsdistrict)
  1. Lozenets
  2. (stadsdistrict)
  3. Triaditsa
  4. (stadsdistrict)
  5. Krasna Poljana
  6. (stadsdistrict)
  7. Ilinden
  8. (stadsdistrict)
  9. Nadezjda
  10. (stadsdistrict)
  11. Iskar
  12. (gemeentelijk district)
  13. Mladost
  14. (stadsdistrict)
  15. Studentski Grad
  16. (stadsdistrict)
  1. Vitosja
  2. (gemeentelijk district)
  3. Ovtsja Koepel
  4. (gemeentelijk district)
  5. Ljoelin
  6. (stadsdistrict)
  7. Vrabnitsa
  8. (gemeentelijk district)
  9. Novi Iskar
  10. (speciale status)
  11. Kremikovtsi
  12. (gemeentelijk district)
  13. Pantsjarevo
  14. (speciale status)
  15. Bankja
  16. (speciale status)

Sport[bewerken | brontekst bewerken]

De meest succesvolle Bulgaarse voetbalclubs zijn afkomstig uit Sofia. CSKA Sofia is met meer dan 30 landstitels de Bulgaarse recordkampioen en speelt haar wedstrijden in het stadion Bulgarska Armiya. Aartsrivaal Levski Sofia is 26 keer landskampioen geworden en werkt haar wedstrijden af in het Georgi Asparuhov Stadion. In de schaduw van beide grootmachten, werd Slavia Sofia 7 keer landskampioen. Lokomotiv Sofia veroverde 4 landstitels, maar speelt al sinds 2015 niet meer in de Parva Liga.

Partnersteden[bewerken | brontekst bewerken]

Geboren[bewerken | brontekst bewerken]

1rightarrow blue.svg Lijst van Sofioten

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Sofia van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.