Tramlijn Drachten - Groningen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Philipslijn
Tramlijn Drachten - Groningen
Tramlijn Drachten - Groningen op de kaart
Totale lengte41,5 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorNTM
Geopend1913
Gesloten2 juni 1985
Geëlektrificeerdnee
Aantal sporen1
Traject
uexvSTR- tramlijn van Drachten opgebroken
uexdSTRuexdKBSTa Philips
duexdSTRuexdSTRuexdENDEa havenspoor
uexdKDSTauexdBHFuexSPLe 0,0 Drachten vanaf 1913
uexv-SHI2g+ruexSTR
duexdABZgluexKRZ tramlijn naar Veenwouden opgebroken
uexv-SHI3g+luexSHI3r
uexHSTd 1,0 Folgeren
uexSKRZ-Aud N31
uexHSTd 4,5 Drachtstercompagnie
uexHSTd 5,8 Luchtenveld
uexSTR+GRZqd 7,8 grens Friesland - Groningen
uexHSTd 10,3 Nieuw-Trimunt
uexSKRZ-Aud A7E22
uexHSTd 12,9 Marum-West
uexHSTd 14,6 Kruisweg Marum
uexv-SHI2grBSicon .svg
uexdENDEeuexdSTRBSicon .svg Coöperatie Centrale Groningen
uexHSTd Klaassen Nuis
uexHSTd 16,4 Nuis
uexdENDEauexdSTRBSicon .svg CLV
uexv-SHI2g+rBSicon .svg
uexHSTd Niebert
uexHSTd 21,2 Tolbert
uexHSTd 23,3 Leek vanaf 1965
uexHSTd Leek tot 1965
uexWBRÜCKE1d Leekster Hoofddiep gedempt
uexSTR+GRZqd 23,7 grens Groningen - Drenthe
uexHSTd Café Bulthuis Nietap
uexHSTd 27,4 Roden
uexWBRÜCKE1d Peizerdiep
uexHSTd 31,8 Peize
uexHSTd Peizerwold
uexWBRÜCKE1d Eelderdiep
uexSTR+GRZqd 37,5 grens Drenthe - Groningen
uexHSTd Groninger grens
uexSKRZ-Aud A7E22
uexHSTd Weg naar Hoogkerk
uexBSTd Veiling Eendracht
uexSKRZ-Aud N370 Laan 1940-1945
uexdSTRdSTR+l lijn van Harlingen Haven
uexdSTRdABZg+l lijn van Delfzijl
uexdSHI2gledSHI2g+r
uexdBHFdSTR 40,5 Groningen NTM
uexdENDEedSTR
dWBRÜCKE1 Noord-Willemskanaal
dSTRc2dABZg3
eSPL+1dSTR+c4d
exdDSTvBHFd 41,5 Groningen
ev-SHI2g+rvSTR-
vÜST lijn naar Meppel
v-STR lijn naar Bad Nieuweschans

De tramlijn Drachten - Groningen, in Groningen bekend als de 'Drachtster tramlijn', later ook wel de Philipslijn genoemd, was een in 1913 door de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM) aangelegde tramlijn. De 43 kilometer lange tramlijn verbond Groningen via Peize, Roden, Leek en Marum met Drachten. De lijn ging daarbij dwars door de centra van Leek (winkelstraat), Tolbert, Marum, Nuis, Niebert, Roden en Peize.

In Drachten sloot de lijn aan op de tramlijnen naar Veenwouden en Heerenveen. In 1947 nam NS de tramweg over van de NTM, en in 1948 de exploitatie, waarbij tevens het personenvervoer gestaakt werd. Deze tramlijn was de laatste waar de NTM (met motortrams) passagiers vervoerde. In 1949 nam NTM de lijn over van NS, in 1956 nam NS de lijn weer over. Toen werd de kilometeraanduiding omgedraaid en werd het nulpunt in Groningen gelegd.

De Philipsfabriek in Drachten toonde interesse in de tramlijn als transportroute voor de levering van goederen (de Philipsfabriek werd in 1951 in het kader van de werkgelegenheid in Drachten opgericht). Er werd ten noorden van Drachten een verbindingsspoor aangelegd dat aansloot op de tramlijn. Philips was op het laatst de enige klant van NS op deze verbinding.

Dreigende sluiting[bewerken | brontekst bewerken]

Al vanaf begin jaren 80 liet de NS weten van de tramlijn af te willen. Men leed een verlies van één miljoen gulden per jaar op de tramlijn. Onmiddellijk kwamen aan de tramlijn gelegen gemeenten in het geweer, gesteund door de provincies Friesland en Groningen. Om de tramlijn rendabel (en dus open) te houden, verlangde de NS meer vervoer op de lijn. De gemeenten probeerden lokale bedrijven over te halen hun producten per spoor te vervoeren. Dit werd echter niet op tijd gerealiseerd en in 1984 kondigde de NS de definitieve sluiting van de lijn aan. Dit tot ontevredenheid van met name de gemeente Smallingerland (waar Drachten onder valt), die zich tot op het laatst verzet heeft tegen de sluiting.

Opheffing van de lijn[bewerken | brontekst bewerken]

Het goederenvervoer vond plaats tot 1985. Daarna is de lijn buiten gebruik gesteld en vervolgens in 1988 volledig opgebroken.

  • 1985: Op 27 april en 30 april, Koninginnedag, werd een afscheidsrit met als bijnaam Smallingerland Express gehouden door de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en tramwegwezen (NVBS). Er werd gereden met twee Wadlopers (type 3200). Dit waren de laatste ritten over de hele lijn naar en van Drachten. De lijn werd op 2 juni officieel gesloten.
  • 1985: Op 7 juni maakte een Wadloper de allerlaatste rit over de tramlijn, nu echter tot Roden. In de trein zaten schoolkinderen die het reisje lang voor de sluitingsdatum hadden geboekt: de NS wilde de kinderen niet teleurstellen.
  • Het was de laatste nog in gebruik zijnde NTM-lijn die gesloten is.
  • Er zijn plannen om de lijn te reactiveren, tussen Groningen en Leek via Roden, als lightrailverbinding, of via een ander traject als onderdeel van een spoorlijn Groningen - Heerenveen.
  • Het fietspad van de Noorderringweg in Marum tot de Parkweg in Opende ligt op de voormalige trambaan.
  • In Groningen aan de Peizerweg is de trambrug over het Omgelegde Eelderdiep (bij P+R Hoogkerk) in 2010 verbouwd tot fietsbrug.
  • Tijdens een reconstructie van de Folgeren in Drachten (2008) zijn vier speciaal ontworpen spoorweglampen geplaatst om zo het verleden te laten zien.
  • In 2013 vernieuwde Prorail een gedeelte van het nog bestaande spoor in Groningen, zonder dat er plannen zijn om weer treinen of trams op het spoor te laten rijden.[1]
  • Op 20 juni 2013 is de diesellocomotief NS 662 geplaatst nabij de vroegere tramlijn aan de Lange West in Drachten. De loc is eigendom van de Stichting Spoorverleden Drachten.
  • Op 11 en 12 september 2018 zijn alle ongebruikte spoortjes ten westen van de overweg Paterswoldseweg (oftewel de laatste NTM-restanten) allemaal opgebroken.

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Philipslijn van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.