Tramlijn Drachten - Groningen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Philipslijn
Tramlijn Drachten - Groningen
Tramlijn Drachten - Groningen op de kaart
Totale lengte 41,5 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door NTM
Geopend 1913
Gesloten 1985
Geëlektrificeerd nee
Aantal sporen 1
Traject
BSicon .svgexENDEa Havenspoor
exKBSTlexABZlg Philips Drachten
uexSTRlgexSTR tramlijn uit Heerenveen opgebroken
uexBHFexSTR 0,0 Drachten
BSicon uexSTRlf.svg
uexSTRlf +
BSicon uexSTRlg.svg
uexSTRlg + exmKRZ
tramlijn naar Veenwouden opgebroken
BSicon .svgexHST 1,0 Folgeren
BSicon .svgxAKRZu N31
BSicon .svgexDST 4,5 Drachtstercompagnie
BSicon .svgexDST 5,8 Luchtenveld
BSicon .svgexSTR+GRZq 7,8 provinciegrens Friesland - Groningen
BSicon .svgexDST 10,3 Nieuw-Trimunt
BSicon .svgxAKRZu A7E22
BSicon .svgexDST 12,9 Marum-West
BSicon .svgexDST 14,6 Marum-Oost
exENDEaqexABZrf Coöperatie Centrale Groningen
BSicon .svgexDST 16,4 Nuis
exENDEaqexABZlg CLV
BSicon .svgexDST 21,2 Tolbert
BSicon .svgexDST 23,3 Leek
BSicon .svgexWBRÜCKE1 Leekster Hoofddiep gedempt
BSicon .svgexSTR+GRZq 23,7 provinciegrens Groningen - Drenthe
BSicon .svgexDST 27,4 Roden
BSicon .svgexWBRÜCKE1 Peizerdiep
BSicon .svgexDST 31,8 Peize
BSicon .svgexWBRÜCKE1 Eelderdiep
BSicon .svgexSTR+GRZq 37,5 provinciegrens Drenthe - Groningen
BSicon .svgxAKRZu A7E22
BSicon .svgexDST Veiling Eendracht
BSicon .svgENDExa
BSicon .svgeDST 40,5 Groningen NTM
BSicon .svgeBST goederenemplacement buiten gebruik
BSicon .svgABZrg van Leeuwarden
BSicon .svgABZrg van Delfzijl
BSicon .svgWBRÜCKE Noord-Willemskanaal
BSicon .svgBHF 41,5 Groningen
BSicon .svgABZlf naar Nieuweschans
BSicon .svgSTR naar Meppel en Zwolle

De tramlijn Drachten - Groningen, in Groningen bekend als de Drachtster tramlijn, later ook wel de Philipslijn genoemd, was een in 1913 door de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM) aangelegde tramlijn. De 43 kilometer lange tramlijn verbond Groningen via Peize, Roden, Leek en Marum met Drachten. De lijn ging daarbij dwars door de centra van Leek (winkelstraat), Tolbert, Marum, Nuis, Niebert, Roden en Peize.

In Drachten sloot de lijn aan op de tramlijnen naar Veenwouden en Heerenveen. In 1947 nam NS de tramweg over van de NTM, en in 1948 de exploitatie, waarbij tevens het personenvervoer gestaakt werd. In 1949 nam NTM de lijn over van NS, in 1956 nam NS de lijn weer over. Toen werd de kilometeraanduiding omgedraaid en werd het nulpunt in Groningen gelegd.

De Philipsfabriek in Drachten toonde interesse in de tramlijn als transportroute voor de levering van goederen (de Philipsfabriek werd in 1951 in het kader van de werkgelegenheid in Drachten opgericht). Er werd ten noorden van Drachten een verbindingsspoor aangelegd dat aansloot op de tramlijn. Philips was op het laatst de enige klant van NS op deze verbinding.

Dreigende sluiting[bewerken]

Al vanaf begin jaren 80 liet de NS weten van de spoorlijn af te willen. Men leed een verlies van één miljoen gulden per jaar op de spoorlijn. Onmiddellijk kwamen aan de spoorlijn gelegen gemeenten in het geweer, gesteund door de provincies Friesland en Groningen. Om de spoorlijn rendabel (en dus open) te houden, verlangde de NS meer vervoer op de lijn. De gemeenten probeerden lokale bedrijven over te halen hun producten per spoor te vervoeren. Dit werd echter niet op tijd gerealiseerd en in 1984 kondigde de NS de definitieve sluiting van de lijn aan. Dit tot grote woede van met name de gemeente Smallingerland (waar Drachten onder valt), die zich tot op het laatst verzet heeft tegen de sluiting.

Opheffing van de lijn[bewerken]

  • Het goederenvervoer vond plaats tot 1985. Daarna is de lijn buiten gebruik gesteld en vervolgens in 1988 volledig opgebroken.
  • 1985: Op 27 april en 30 april, Koninginnedag, werd een afscheidsrit met als bijnaam Smallingerland Express gehouden door de Nederlandse Vereniging van Belangstellenden in het Spoor- en Tramwegwezen (NVBS). Er werd gereden met twee Wadlopers (type 3200). Dit waren de laatste ritten over de hele lijn naar en van Drachten. De lijn werd op 2 juni officieel gesloten.
  • 1985: Op 7 juni maakte een Wadloper de allerlaatste rit over de tramlijn, nu echter tot Roden. In de trein zaten schoolkinderen die het reisje lang voor de sluitingsdatum hadden geboekt: de NS wilde de kinderen niet teleurstellen.
  • Het was de laatste nog in gebruik zijnde NTM-lijn van Nederland die gesloten is.
  • Er zijn plannen om de lijn te reactiveren, tussen Groningen en Leek via Roden, als lightrailverbinding, of via een ander traject als onderdeel van een spoorlijn Groningen - Heerenveen.
  • Het fietspad van de Noorderringweg in Marum tot de Parkweg in Opende ligt op de voormalige trambaan.
  • In Groningen aan de Drentselaan is de trambrug over het Omgelegde Eelderdiep in 2010 omgebouwd tot een fietsbrug.
  • Tijdens een reconstructie van de Folgeren in Drachten (2008) zijn vier speciaal ontworpen spoorweglampen geplaatst om zo het verleden te laten zien.
  • In 2013 vernieuwde Prorail een gedeelte van het nog bestaande spoor in Groningen, zonder dat er plannen zijn om weer treinen of trams op het spoor te laten rijden.[1]
  • Op 20 juni 2013 is de diesellocomotief NS 662 geplaatst nabij de vroegere spoorlijn aan de Lange West in Drachten. De loc is eigendom van de Stichting Spoorverleden Drachten.

Externe links[bewerken]

Zie ook[bewerken]