Zichtas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De Champs-Élysées op een litho uit de 19e eeuw. In het midden de Place de la Concorde, in de verte de Arc de Triomphe.
Oprijlaan naar het barokke paleis van Rogalin, ten zuiden van de Poolse stad Poznań. Het is nu onderdeel van het Nationaal Museum in Poznan.

Zichtas is een begrip in architectuur, stedenbouwkunde, tuinarchitectuur en landschapsarchitectuur. Het geeft aan dat vanaf een bepaald standpunt langs een lijn vrij uitzicht wordt geboden naar een fraai of karakteristiek punt. Dit kan van alles zijn: een waterpartij, een gebouw, een prieel in de tuin, en zelfs een televisiemast, zoals bij de Nederlandse ambassade in Berlijn.

Veel oprijlanen naar kastelen fungeren als zichtas, evenals lanen in Franse tuinen en in parken uit de barok en de neobarok. Zo verwijst de benaming Torenlaan in het Tilburgse sterrenbos Oude Warande naar de toren van de Heikese kerk die destijds op twee kilometer afstand te zien was vanuit het hart van het park. Zoals de meeste eeuwenoude zichtassen in dichtbevolkte gebieden is deze verloren gegaan door bebouwing en boomgroei. In hoofdsteden zijn in het verleden hele wijken met de grond gelijk gemaakt om zichtassen te creëren.

Sterke arm[bewerken]

Behalve voor esthetiek konden zichtassen ook dienen voor militaire doeleinden en ordehandhaving. Toen het Spaanse gezag in 1633 de vestingwerken van Stevensweert ontwierp en bouwde, werd de hoofdwacht precies middenin het stervormige stratenpatroon geplaatst, zodat van daaruit de hele vesting te overzien was. Veel zichtassen zijn en waren bestraat, wat militair verkeer en machtsvertoon ten goede komt.

Zichtas op het neobarokke paleis van Kochcice in Silezië, uit 1909. Dit is de Franse tuin, op het zuiden. Aan de noordkant ligt een Engelse tuin.
Stevensweert omstreeks 1850. Vanuit de hoofdwacht op de Markt lopen de zichtassen als wielspaken, zodat een groot deel van de vesting te overzien is.
De zichtas van de Basilique Notre-Dame de la Paix in Yamoussoukro (Ivoorkust) loopt door tot in de kerk.
Duitse parade in 1941 met buitgemaakte Franse tanks op de Champs-Élysées.
Overwinningsmars in 1944 van de Amerikaanse 28ste infanteriedivisie op de Champs-Élysées.
Jardin des plantes, in de verte de Grande galerie de l'évolution.