Acetonitril

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Acetonitril
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van acetonitril
Structuurformule van acetonitril
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C2H3N
IUPAC-naam ethaannitril
Andere namen methylcyanide
Molmassa 41,052 g/mol
SMILES
C(#N)C
CAS-nummer 75-05-8
EG-nummer 200-835-2
PubChem 6342
Beschrijving Kleurloze vloeistof
Vergelijkbaar met azijnzuur, ethylamine
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Ontvlambaar Schadelijk
Gevaar
H-zinnen H225 - H302 - H312 - H319 - H332
EUH-zinnen geen
P-zinnen P210 - P280 - P305+P351+P338
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeibaar
Kleur kleurloos
Dichtheid 0,786 g/cm³
Smeltpunt -48 °C
Kookpunt 82 °C
Brekingsindex 1,34 (589 nm, 20 °C)
Thermodynamische eigenschappen
ΔfHol 73,67 kJ/mol
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Acetonitril is een organische verbinding, die vaak als oplosmiddel wordt gebruikt. Het is het meeste eenvoudige nitril (een organisch cyanide).

Bij kamertemperatuur is acetonitril een kleurloze vloeistof.

Toepassingen[bewerken]

De verbinding wordt gebruikt als extractieoplosmiddel voor 1,3-butadieen. Het wordt ook gebruikt als chemische component in pesticidenproductie en als algemeen oplosmiddel voor vele samenstellingen. Daarnaast wordt het gebruikt als basismateriaal voor het produceren van samenstellingen zoals acetofenon, thiamine enz. Tot slot kan het in de productie van acrylvezels, parfums, nitrilrubber en ABS harsen worden gebruikt.

In de analytische chemie is acetonitril een veelgebruikte mobiele fase voor HPLC.

Toxicologische eigenschappen[bewerken]

Acetonitril wordt geabsorbeerd door mondelinge, huid-, of inhalatieblootstelling. Het wordt gemetaboliseerd in waterstofcyanide en thiocyanaat, hetgeen een ernstige gezondheidsrisico voor mensen vormt. Acetonitrilvloeistof of -damp is een scherp irriterend middel, dat de huid, de ogen, en het ademhalingskanaal irriteert. Bij hoge dosissen kan de dood wegens ademhalingsmoeilijkheden voorkomen. Lagere dosissen hebben symptomen gelijkend op die van cyanidevergiftiging, waaronder kwijlen, misselijkheid, enzovoorts.

Schaarste[bewerken]

Acetonitril ontstaat als bijproduct bij de productie van plastics uit de monomeer acrylonitril.[1] Vanwege de Olympische Spelen in Peking in 2008 werden vele milieuvervuilende plasticfabrieken gesloten.[2] In combinatie met het feit dat door de kredietcrisis de vraag naar plastic is afgenomen en het feit dat in december 2008 een grote plasticfabriek door brand is verwoest, is de productie van acetonitril aan het eind van 2008 enorm afgenomen. Leveranciers van acetonitril kunnen hierdoor nauwelijks aan de vraag van analytische laboratoria voldoen.[3] Er worden vaak geen nieuwe klanten meer aangenomen, en bestaande klanten komen op rantsoen.[4]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Peter Pollak, Gérard Romeder, Ferdinand Hagedorn, Heinz-Peter Gelbke "Nitriles" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, 2002: Weinheim. DOI: 10.1002/14356007.a17_363
  2. http://pipeline.corante.com/archives/2009/01/22/the_great_acetonitrile_shortage.php (en)
  3. Nieuwsbericht van Boom, een leverancier van laboratoriumbenodigdheden
  4. (en) http://www.sigmaaldrich.com/etc/medialib/docs/Sigma-Aldrich/General_Information/acetonitrile_shortage.Par.0001.File.tmp/acetonitrile_shortage.pdf