Alternatieve geschiedenis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De wereld in 1964 zoals beschreven in de roman Fatherland van Robert Harris, waarin Adolf Hitler de Tweede Wereldoorlog heeft gewonnen

Alternatieve geschiedenis of alternatieve geschiedschrijving is een subgenre van speculatieve fictie (volgens sommigen van sciencefiction) dat zich afspeelt in een alternatieve wereld waarin de geschiedenis anders is verlopen dan de werkelijke geschiedenis zoals wij die in onze wereld kennen.

Omschrijving[bewerken]

De meeste verhalen in deze rubriek worden geplaatst in een feitelijke historische context, maar gaan over sociale, geopolitieke en industriële omstandigheden die zich anders of in een ander tempo hebben ontwikkeld dan in de wereld waarin wij leven. Hoewel in zekere mate alle fictie als alternatieve geschiedenis kan worden opgevat, bestaat dit genre uit fictie waarin een historische verandering ergens in het verleden heeft plaatsgevonden waardoor de verdere geschiedenis in het verhaal afwijkt van die van ons. Bekende voorbeelden van alternatieve geschiedenis zijn: hoe zou de wereld eruitzien als de nazi's de Tweede Wereldoorlog gewonnen hadden of wat als het Romeinse Rijk niet gevallen was.

Met name in Frankrijk worden alternatievegeschiedeniswerken uchronie genoemd. Dit neologisme is gebaseerd op het woord utopia (een plaats die niet bestaat) en het Griekse woord voor tijd, chronos. Een uchronie is dan 'een tijd die niet bestaat'.

Elementen in de alternatieve geschiedschrijving[bewerken]

Er zijn bepaalde elementen die alle alternatieve geschiedenissen gemeenschappelijk hebben, of zij die geschiedenis nu op microniveau (persoonlijke alternatieve geschiedenissen) of op macroniveau (wereldveranderende gebeurtenissen) laten afspelen. Deze elementen zijn onder andere:

  • Een divergentiepunt: een moment in de geschiedenis van onze wereld voorafgaand aan de tijd van de alternatieve geschiedenis
  • Een historische verandering die de geschiedenis zou laten afwijken van de geschiedenis zoals wij hem kennen
  • Uiteenzetting van de gevolgen van die verandering

Alternatieve geschiedenis hoeft echter niet:

  • In het verleden plaats te vinden
  • Het divergentiepunt zelf te tonen
  • Wereldveranderende gebeurtenissen te bevatten
  • Beroemdheden te bevatten

Tegenfeitelijke geschiedschrijving en virtuele geschiedenis[bewerken]

Historici speculeren ook op deze manier. Dit type speculatie is beter bekend als "tegenfeitelijke geschiedschrijving" of "virtuele geschiedenis". Er is een aanzienlijk debat binnen de historische gemeenschap over de geldigheid en het doel van zulke speculatie.

Voor alternatieve geschiedenissen waarvan beweerd wordt dat ze meer feitelijk zijn dan speculatief, zie samenzweringstheorie en historisch revisionisme.

Bekende alternatieve geschiedenis[bewerken]

Er zijn vele duizenden alternatieve geschiedenisverhalen en -romans gepubliceerd. Hier enkele voorbeelden:

Boeken[bewerken]

Strips[bewerken]

  • Zowel de strips van Marvel Comics als die van DC Comics spelen zich af in een multiversum, waarin de andere universa alternatieve versies van alle personages bevatten.
  • In de strip V for Vendetta heeft het Verenigd Koninkrijk eind jaren '80 ternauwernood een kernoorlog overleefd, waarna fascisten er met geweld de macht gegrepen hebben.
  • In de strip Watchmen zijn gemaskerde wrekers een dagelijkse realiteit geworden; tevens hebben de VS de Vietnam-oorlog gewonnen en is Nixon vijf termijnen lang president.

Film[bewerken]

Televisie[bewerken]

  • In de sciencefictiontelevisieserie Sliders maken de figuren alternatieve geschiedenissen mee via de door wetenschap geïnspireerde kwantumnavigatie in een multiversum. De alternatieve Amerika's die in de meeste afleveringen worden getoond zijn enge dystopiën, hoewel dit aan het begin van een aflevering niet altijd duidelijk is.
  • In de mockumentary Der 3. Weltkrieg (de) wordt er een staatsgreep tegen Gorbatsjov gepleegd door de Sovjet-politicus Sosjkin. Binnen een jaar leidde dat tot de Derde Wereldoorlog en totale vernietiging.

Spellen[bewerken]

De alternatieve geschiedenis bieden eindeloze mogelijkheden voor het genre van rollenspellen. Veel spellen gebruiken een alternatieve geschiedenis als achtergrond voor hun campagnes. In het bijzonder:

  • Deadlands speelt in 1876-77 waarin de Amerikaanse Burgeroorlog nog altijd niet beëindigd is, en mengt daar ook sciencefiction en magie bij.
  • GURPS (Generic Universal Role Playing System) gebruikt een omgeving met verschillende alternatieve geschiedenissen.
  • Command & Conquer: Red Alert opent met een scène waarin Albert Einstein door middel van een tijdmachine Hitler nooit geboren laat worden, wat leidt tot een grote oorlog tussen de VS en de Sovjet-Unie.
  • Fallout heeft vooral in het eerste spel een alternatieve geschiedenis. Dit speelt zich af in de jaren '50 van de 20e eeuw, waar inmiddels al een kernoorlog is uitgebroken, en loopt door tot 2077. De latere spellen spelen zich alleen af in de toekomst, deel twee speelt zich af in 2241, deel drie is weer 200 jaar daarna, en Fallout: New Vegas, een spin-off van de officiële serie, speelt zich af in 2281.

Online[bewerken]

In de online alternatieve geschiedschrijving wordt de tijdlijn meestal afgekort tot ATL (Alternatieve TijdLijn) als tegenhanger van de OTL (Onze TijdLijn) die verwijst naar de werkelijke geschiedenis.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]