Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb
Majoor Kong valt met de atoombom op het doelwit
Majoor Kong valt met de atoombom op het doelwit
Tagline The hot-line suspense comedy.
Alternatieve titel How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb
Regie Stanley Kubrick
Producent Stanley Kubrick
Scenario Peter George
Stanley Kubrick
Hoofdrollen Peter Sellers
George C. Scott
Sterling Hayden
Keenan Wynn
Slim Pickens
Peter Bull
Muziek Laurie Johnson
Montage Anthony Harvey
Cinematografie Gilbert Taylor
Distributie Columbia Pictures
Première 29 januari 1964
Genre Thriller, Komedie, Sciencefiction
Speelduur 96 minuten
Taal Engels
Russisch
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Budget $ 1.800.000
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964) is een film van regisseur Stanley Kubrick. Het scenario is gebaseerd op de roman Red Alert die de ondergang van wereld beschrijft: de Amerikaanse president maakt een fout die een kernoorlog tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten uitlokt.

Kubrick was aanvankelijk van plan om er, net zoals in de roman, een ernstige politieke thriller van te maken. Gaandeweg bedacht hij dat het een satire moest worden; vol zwarte humor, waanzinnige personages en humoristische scènes.

Hiermee ging hij in tegen de toen heersende trend om politieke thrillers te maken die inspeelden op de angsten voor de Koude Oorlog zoals sommige James Bondfilms of films uit de Harry Palmer-reeks. Kubrick dacht dat een politiek standpunt hierover beter aankwam als hij humor gebruikte. Iets dergelijks had Charlie Chaplin gedaan, die met The Great Dictator een satire over Adolf Hitler maakte.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.
Schaalmodel van de War Room dat voor de film werd gemaakt
Peter Sellers als de Britse kapitein Lionel Mandrake
Peter Sellers als president Merklin Muffley
Peter Sellers als de Duitse geleerde Dr. Strangelove
De bemanning van de bommenwerper opent de omslag met de doelen voor hun atoombommen
Sterling Hayden als generaal Jack D. Ripper en kapitein Lionel Mandrake hebben zich verschanst
George C. Scott als generaal Buck Turgidson legt in de war room uit, hoe een laagvliegende bommenwerper door de luchtafweer glipt

Het verhaal begint met de Amerikaanse generaal Jack D. Ripper die denkt dat overal in de westerse samenleving communisten zijn geïnfiltreerd. Zijn eigen impotentie wijt hij aan de fluoridering van het water, volgens hem een complot om het Vrije Westen te beroven van zijn 'levenssappen'. Volgens hem kan er dan ook ieder moment een oorlog uitbreken en dus besluit hij de communisten een stapje voor te zijn: op eigen houtje en zonder toestemming van de president besluit hij de Sovjet-Unie aan te vallen.

Hij geeft 34 patrouillerende atoombommenwerpers onder zijn bevel het signaal dat zij hun doelen moeten bombarderen; het geïsoleerde wereldje van de goed getrainde bemanning van zo'n bommenwerper komt uitvoerig aan de orde. Vervolgens breekt op het Pentagon paniek uit: niemand anders dan Jack D. Ripper had de codes om de bommenwerpers terug te roepen, maar die heeft inmiddels zelfmoord gepleegd bij een poging hem te arresteren.

Hoe moet de president uitleggen aan de Sovjetleiders dat hun land per ongeluk wordt gebombardeerd? Daarbij krijgt hij te maken met generaals in zijn omgeving die, nu er eenmaal een deel van de kernmacht is ingezet, een preventieve totale aanval op de Russen eigenlijk wel een goed idee vinden en het verlies van miljoenen Amerikaanse levens, als de Sovjets hun overgebleven wapens afvuren, zien als een "aanvaardbaar risico".

De Russische ambassadeur verschijnt in het Pentagon met een verrassende mededeling, die eigenlijk pas op het volgende partijcongres gedaan had moeten worden: als het grondgebied van de Sovjet-Unie wordt aangevallen treedt automatisch en onomkeerbaar een doomsday device in werking. Deze machine, ontworpen om redenen van defensiebezuinigingen, zal binnen tien maanden al het leven van de aardbodem wegvagen. Het Pentagon geeft de posities van de bommenwerpers door aan de Sovjet-luchtmacht, zodat ze tijdig neergeschoten kunnen worden... op één na. De Russische luchtafweer heeft dit toestel bovendien zo beschadigd dat communicatie onmogelijk geworden is.

Dan wordt Dr. Strangelove om raad gevraagd en hij weet een positieve draai aan het drama te geven. Deze geleerde, die klaarblijkelijk van oorsprong een nazi is en eigenlijk Merkwürdigliebe heette, alvorens na de Tweede Wereldoorlog voor de Amerikanen te gaan werken, vindt het helemaal niet erg als de beide grootmachten met elkaar oorlog voeren. Hij voorziet het ontstaan van een nieuwe wereldorde als na 100 jaar de radioactieve fall-out is uitgewerkt en de nakomelingen van de overlevende elite de aarde weer gaan bevolken. Deze elite, waaronder natuurlijk alle aanwezigen in de War Room, moet zich dan wel terugtrekken in mijnschachten diep onder de grond om daar de komst van de Nieuwe Mens voor te bereiden. Elke man in de groep heeft in deze toekomstvisie de beschikking over tien jonge, knappe en vooral vruchtbare vrouwen.

Hij wordt echter onderbroken in zijn betoog, omdat de bemanning van de enige overgebleven bommenwerper, ondanks technische problemen en dankzij veel inventiviteit toch haar orders heeft kunnen uitvoeren en de bom op een doel gegooid heeft. Onder begeleiding van Vera Lynns We'll Meet Again gaan wereldwijd overal atoombommen af en gaat de aarde ten onder.

Rolverdeling[bewerken]

Acteur Personage
Sellers, Peter Peter Sellers Group Captain (G/C) Lionel Mandrake/President Merkin Muffley/Dr. Strangelove
Scott, George C. George C. Scott Gen. 'Buck' Turgidson
Hayden, Sterling Sterling Hayden Brig. Gen. Jack D. Ripper
Wynn, Keenan Keenan Wynn Col. 'Bat' Guano
Pickens, Slim Slim Pickens Maj. T.J. 'King' Kong
Bull, Peter Peter Bull Russische ambassadeur Alexi de Sadesky
Jones, James Earl James Earl Jones Lt. Lothar Zogg
Reed, Tracy Tracy Reed Miss Scott
Creley, Jack Jack Creley Mr. Staines
Berry, Frank Frank Berry Lt. H.R. Dietrich
O'Neil, Robert Robert O'Neil Adm. Randolph
Beck, Glenn Glenn Beck Lt. W.D. Kivel
Stephens, Roy Roy Stephens Frank
Rimmer, Shane Shane Rimmer Capt. G.A. 'Ace' Owens
Galili, Hal Hal Galili Burpelson AFB Defense teamlid
Tamarin, Paul Paul Tamarin Lt. B. Goldberg
Herder, Laurence Laurence Herder Burpelson AFB Defense teamlid
Tanner, Gordon Gordon Tanner Gen. Faceman
McCarthy, John John McCarthy Burpelson AFB Defense teamlid

Achtergrond[bewerken]

  • Peter Sellers was voor vier rollen geselecteerd maar had problemen met het Texaanse accent dat hij moest leren voor de rol van Maj. T.J. "King" Kong. Toen Sellers ook nog zijn enkel brak moest Kubrick een andere acteur vinden voor die rol. Eerst werd John Wayne gevraagd, maar die reageerde niet eens. Dan Blocker - bekend uit "Bonanza" (1959) - weigerde vanwege het politiek linkse scenario. Omdat Kubrick zich de acteur Slim Pickens herinnerde uit de western "One-Eyed Jacks" (1961) werd deze voor de rol gekozen. Pickens (aan wie van tevoren niets was verteld over de film, en die zelfs het scenario niet had gezien[bron?]) werd geïnstrueerd de rol zo rechttoe-rechtaan mogelijk te spelen, alsof het een serieus drama betrof. Dit zorgde voor een amusant effect.
  • In het scenario van Terry Southern had Muffley een ernstige verkoudheid. Dit werd zó grappig gespeeld door Peter Sellers dat de rest van de acteurs voortdurend in lachen uitbarstten. Daarop besloot Kubrick dat Sellers deze rol dan maar serieus moest spelen, daarmee de rest van de acteurs de kans gevend om volledig gestoorde rollen neer te zetten.
  • De fotografische wandversiering in het kantoor van General Ripper moet Burpelson Airforce Base voorstellen, maar het is feitelijk een luchtfoto van luchthaven Heathrow in Londen.
  • In de film struikelt en valt generaal Turgidson (gespeeld door George C. Scott). Deze val was echt, maar Kubrick vond het bij de rol passen dus liet hij het in de film.
  • Het idee voor het einde van de film (waar zangeres Vera Lynn "We'll Meet Again" zingt over een serie kernexplosies) is afkomstig van Spike Milligan, die samen met Peter Sellers onderdeel uitmaakte van de komische radio-serie The Goon Show.
  • Dr. Strangelove lijdt schijnbaar aan "ideatorische apraxie" (ook bekend onder de naam "alien-handsyndroom"), een bestaande neurologische aandoening die veroorzaakt kan worden door een herseninfarct of een andere vorm van hersenbeschadiging in het corpus callosum (hersenbalk). Onderzoekers aan de universiteit van Aberdeen die de aandoening identificeerden noemden het "Dr. Strangelove-syndroom." Volgens professor Sergio Della Sala gedragen patiënten zich precies zoals Dr. Strangelove, ze slaan met hun hand en merken op dat hun hand een eigen wil heeft. De arm van Strangelove is blijkbaar nog steeds 'geprogrammeerd' in het brengen van de Hitlergroet, hetgeen de kijkers meteen laat weten waar de krankzinnige Duitse geleerde (oorspronkelijke naam "Merkwürdigeliebe") zijn 'roots' heeft. Daarnaast spreekt de dokter de Amerikaanse president een paar keer abusievelijk aan met "Mein Führer".
  • De film is gebaseerd op de roman "Red Alert" van Peter George, een originele en spannende thriller over de mogelijkheid van een onopzettelijke kernoorlog. Stanley Kubrick vond een aantal scènes erg grappig terwijl hij bezig was met het scenario. Met behulp van Terry Southern boog hij het verhaal om tot een satire. Tot de veranderingen behoorden de toevoeging van Dr. Strangelove zelf. Ook gaf hij de overige karakters ironisch bedoelde namen als Turgidson ("turgid" = opgeblazen, opgezwollen), Kissoff, Guano (= vogelpoep), DeSadesky (Markies de Sade, waar de term "sadisme" vandaan komt) en Merkin Muffley.
  • In een eerdere versie van het scenario wordt Dr. Strangelove aangesproken als Von Klutz.[bron?]
  • De film is het debuut van acteur James Earl Jones (bekend als de stem van Darth Vader uit de Star Warsserie).
  • Tussen de opnames door speelde Stanley Kubrick schaak met George C. Scott. Omdat Kubrick won van Scott (die bekendstond als een goede schaker) steeg Kubrick in Scotts achting. Dit had tevens een positieve invloed op de samenwerking: Scott stond bekend als een moeilijk mens.
  • Acteur Peter Bull die de rol van serieuze Sovjet-ambassadeur speelt kon tijdens een bepaalde scène zijn lachen niet inhouden. Dit is te zien vlak voordat het shot ophoudt in de scène waarin hij samen met de anderen achter Dr. Strangelove staat.
  • De handschoen die Peter Sellers draagt in zijn rol van Strangelove is van Kubrick. Deze gebruikte de handschoen wanneer hij de hete filmlampen bediende. Sellers vond de handschoenen er wel sinister uit zien, daarom droeg Strangelove de handschoen aan zijn rechterhand - de hand die hij niet onder controle had.
  • Werktitels van de film waren "The Edge of Doom" en "The Delicate Balance of Terror".
  • In een versie van het scenario worden alle handelingen in de film gadegeslagen door buitenaardse wezens[bron?].
  • Omdat John F. Kennedy werd vermoord, werd de première die stond gepland voor december 1963 uitgesteld tot januari 1964.
  • De film kwam op de 14e plaats van Beste Film Aller Tijden (Entertainment Weekly) en op de derde plaats van favoriete komedies (American Film Institute)[bron?].
  • De film heeft slechts één vrouwelijk personage: Miss Scott (Tracy Reed).
  • De beroemde scène waarin majoor T.J. "King" Kong als een rodeo-rijder op de bom zit terwijl deze wordt afgeworpen is "geleend" van een aflevering van Tom Corbett, Space Cadet, een televisieserie uit de jaren 50.
  • Het door majoor Kong te bombarderen ICBM-complex bevindt zich in Laputa. In het boek Gullivers reizen (1726) van Jonathan Swift is Laputa (Spaans voor "de hoer") een plek waar karikaturale geleerden wonen.
  • De Amerikaanse luchtmacht stond niet toe dat productie-ontwerpers van de film één van hun B-52 bommenwerpers van binnen zouden zien. Dit betekende dat ze een inschatting van het interieur van het vliegtuig moesten maken puur gebaseerd op foto's van de buitenkant. Uiteindelijk bleek dat hun inschatting zó accuraat was, dat de luchtmacht ervan overtuigd was dat de filmontwerpers geheime informatie hadden gestolen[bron?].
  • Het decor voor de War Room in het Witte Huis is ontworpen door Ken Adam.
  • Stanley Kubrick wilde een groen tafellaken voor de War Room, zodat het zou lijken alsof de wereldleiders poker speelden met het lot van de wereld[bron?].
  • Het personage generaal Buck Turgidson (George C. Scott) is gemodelleerd naar de bevelhebber van de luchtmacht en lid van de Joint Chiefs of Staff, generaal Curtis LeMay die bekendstond om zijn rabiate anticommunistische houding. LeMay zei ooit dat hij bereid was een kernoorlog te beginnen tegen de Sovjet-Unie als hij ooit tot president werd verkozen.[bron?]

Citaten[bewerken]

  • "Gentlemen, you can't fight in here. This is the War Room!"
  • "Fluoridation is the most monstrously conceived and dangerous communist plot we have ever had to face."