Anna Achmatova

Anna Achmatova. Portret door Koezma Petrov-Vodkin.

Anna Andrejevna Achmatova (Russisch: Анна Андреевна Ахматова), geboren Gorenko (Russisch: Горенко) (Bolsjoj Fontan bij Odessa, 23 juni 1889 - Domodedovo bij Moskou, 5 maart 1966) is een Russische dichteres.

Leven en werk

Achmatova studeerde eerst rechten. Later stapte ze over naar de studie taal- en letterkunde. Van 1910 tot 1918 was ze gehuwd met de dichter Nikolaj Goemiljov die in 1921 door de communisten werd geëxecuteerd.

Achmatova 1914

Samen met hem en met de dichter Osip Mandelstam heeft ze in 1911 een literaire groep onder de naam Acmeïsten opgericht, vernoemd naar het Griekse woord 'akmé', top, hoogtepunt. Deze stroming verzette zich vooral tegen de symbolisten.

De belangrijkste thema's van haar werk zijn de liefde en het dichterschap. Haar werk wordt bovendien gekenmerkt door melancholie en teleurstelling, bijvoorbeeld over de tragedie die de revolutie van 1917 in haar land heeft veroorzaakt.

Tussen 1922 en 1940 publiceerde Achmatova geen eigen gedichten meer. Wel hield zij zich intensief bezig met de bestudering van het werk van Poesjkin. Met de dichtbundel 'Uit Zes Boeken' keerde ze in 1940, zij het voor korte tijd, terug in de literatuur van de toenmalige Sovjet-Unie.

Na de Tweede Wereldoorlog ondervond Achmatova veel hinder van de officiële communistische kritiek. Ze werd zelfs uit de Unie van Schrijvers gezet. Door vertaalwerk te verrichten kon zij zich in leven houden.
Pas na het XXe partijcongres in 1956 kreeg ze de mogelijkheid om weer te publiceren. Aan het einde van haar leven mocht ze ook enkele reizen maken naar het Westen, onder ander om het eredoctoraat van de Universiteit van Oxford in ontvangst te nemen. In die tijd verscheen ook haar laatste grote werk 'Epos zonder held'.

Poëtisch oeuvre

Modigliani: Achmatova, 1911

Van Achmatova verschenen de volgende gedichtenbundels:

• 1912 De Avond
• 1913 De Rozenkrans
• 1917 De Witte Zwerm
• 1922 Anno Domini MCMXXI
• 1940 Uit Zes Boeken
• 1962 Epos zonder held.

Tussen 1935 en 1940 schreef Achmatova 'Requiem' een reeks van twaalf gedichten over haar zoon Lev die in die tijd in een concentratiekamp verbleef. Dat werk kon pas in 1961 in zijn geheel gepubliceerd worden.

In Nederland werd het grootste deel van haar poëtisch oeuvre vertaald en gepubliceerd als onderdeel van de Russische Bibliotheek van uitgeverij Van Oorschot.

Memoires

Autobiografisch werk van Achmatova verscheen in Nederland in de Privé-domein reeks, onder de titel De echte twintigste eeuw. In dit boek schetst ze een weergaloos beeld van een hardvochtige eeuw vol oorlog, revolutie en onderdrukking. In een kristalheldere stijl schrijft Achmatova over haar jeugd in de omgeving van Odessa, en over Sint-Petersburg en de personen die ermee verknoopt zijn, zoals Peter de Grote, Poesjkin en Dostojevski. Voorts schrijft ze over de schilder Modigliani, de dichters Aleksandr Blok en Marina Tsvetajeva, en over haar vriendschap met Osip en Nadezjda Mandelstam.

Een uniek beeld van leven en denken van Achmatova ten tijde van de Stalin-terreur eind jaren dertig en begin jaren veertig, wordt verder geschetst in het boek Ontmoetingen met Anna Achmatova door haar vriendin Lidija Tsjoekovskaja (1987, eveneens verschenen in de Privé-domein reeks).

Gedicht (fragment uit Requiem)

Stille Don - die stil vervliedt,
Gele maan - komt binnen, ziet

Gele scheefgemutste maan
Binnen deze schaduw staan -

Van een vrouw, die kwijnt en lijdt,
Van een vrouw in eenzaamheid.

Zoon gevangen, man gedood,
Bidt om bijstand in mijn nood.

(vertaling Hans Boland)

Publicaties van Achmatova in Nederlandse vertaling

• Anna Achmatova: Werken (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes). Amsterdam, Uitg. Van Oorschot, 2007. ISBN 978-90-282-4085-8
• Anna Achmatova: Sneeuwstorm, noodlot, lied : gedichten 1909-1966. (vert.: Hans Boland). Amsterdam, Meulenhoff, 2007. ISBN 978-90-290-7900-6
• Anna Achmatova: Data om nooit te vergeten (vert. Hans Boland). Amsterdam, Meulenhoff, 2006. ISBN 90-290-7748-4
• Anna Achmatova: De echte twintigste eeuw (autobiografisch proza). (vert.: Alissa Leigh en Silvana Wedemann). Amsterdam, Arbeiderspers, 2006. ISBN 90-295-0051-4
• Anna Achmatova: Teksten uit Requiem. (vert.: Johannes G. van der Tak). Oldenzaal, Zonder Dak, 2002. Geen ISBN.
• Anna Achmatova: Maar mijn liefde voor jou maakt me machteloos. (vert.: Hans Boland). Amsterdam, Uitg. Bert Bakker, 2002. ISBN 90-351-2076-0
• Anna Achmatova: Vlucht van de tijd (gedichten en herinneringen). (vert.: Hans Boland). Amsterdam, Meulenhoff, 1989. ISBN 90-290-3970-1
• Anna Achmatova: Het zevende boek. (vert.: Frans-Joseph van Agt). Oosterbeek, Ravenberg Pers, 1988. ISBN 90-70399-35-0
• Anna Achmatova: Noordelijke elegie drie. (vert.: Kees Verheul). Woubrugge, Avalon Pers, 1985. Geen ISBN.
• Anna Achmatova: Epos zonder held (vert.: Hans Boland). Amsterdam, Meulenhoff, 1984. ISBN 90-290-1584-5
• Anna Achmatova: Gedicht zonder held (triptiek 1940-1962). (vert.: Frans-Joseph van Agt). Leiden, Stichting De Lantaarn, 1984. Herdruk: Oosterbeek: Ravenberg Pers, 1986. ISBN 90-70399-24-5
• Anna Achmatova: Gedichten. (vert.: Frans-Joseph van Agt). Leiden, De Lantaarn, 1983. Geen ISBN.
• Anna Achmatova: De laatste roos (vert.: Kristien Warmenhoven). Amsterdam, De Arbeiderspers, 1983. ISBN 90-295-0035-2 (herdr.: 1998, Apeldoorn)
• Kwartet: Osip Mandelstam, Anna Achmatova, Marina Tsvetajeva en Boris Pasternak. (vert. Charles B. Timmer. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1982. ISBN 90-295-4870-3
• Anna Achmatova: In andermans handen. (vert.: Hans Boland). 1e en 2e druk: Amsterdam, Meulenhoff, 1981. ISBN 90-290-1125-4
• Anna Achmatova: En de nacht belooft geen dageraad. (vert.: Miriam Van Hee). Gent, Masereelfonds, 1981. ISBN 90-6417-058-4 (2e verm. druk, 1982, ISBN 90-6417-070-3; 3e druk: Antwerpen, De Vries, Brouwers, 1986, ISBN 90-6174-453-9

Externe links

• (de) Linkpagina
• Het gedicht De muze van Achmatova op een Leidse muur

Mediabestanden

Zie de categorie Anna Akhmatova van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.