Berlagebrug (Amsterdam)

Berlagebrug
Berlagebrug anno 2007, met de Rembrandttoren op de achtergrond.
Algemene gegevens
Locatie	Amsterdam
Coördinaten	52°20′50″N 4°54′45″E
Overspant	Amstel
Brugnummer	423
Bouw
Ingebruikname	1932
Gebruik
Weg	Vrijheidslaan
Architectuur
Type	basculebrug
Portaal    Verkeer & Vervoer

Berlagebrug anno 2005

De Berlagebrug (vroeger Amstelbrug; brug nr. 423) is een Amsterdamse brug over de Amstel ontworpen door architect H.P. Berlage. Hij vormt de verbinding tussen de Rivierenbuurt (Amsterdam-Zuid) en de Weesperzijde (Watergraafsmeer).

Historie

In 1925 werd de Amstellaan (nu Vrijheidslaan) voltooid. Deze brede laan was de trots van vele Amsterdammers. Hiermee was Plan Zuid echter nog niet aangesloten op de rest van Nederland. De barrière was de Amstel. In zijn bouwplannen had Hendrik Petrus Berlage (1856-1934) echter wel rekening met de ontsluiting van Plan Zuid gehouden.

Snelle verbetering van de infrastructuur was noodzaak omdat aan de andere zijde van de Amstel ook de Transvaalbuurt en Betondorp werden gesticht. In die tijd was de Nieuwe Amstelbrug (Ceintuurbaanbrug) de dichtstbijzijnde vaste oeververbinding en werd de oeververbinding ter hoogte van de Amstellaan onderhouden door een pontje.

Toen werd besloten om voor een vaste oeververbinding te zorgen werd Berlage de eer gegund het ontwerp te maken. Ir. Cornelis Biemond, hoofd directie bruggen van de gemeentelijke Dienst Publieke Werken was verantwoordelijk voor het technische gedeelte en Berlage voor het architectonische. In 1928 was het ontwerp gereed. De brug zou worden voorzien van een basculeklap. Voor de kosten waren 1.600.000 guldens gereserveerd. Zoals men van Berlage gewend was, had hij ook nu weer veel aandacht voor details en verborgen betekenissen. De brug was in die tijd de grootste van Amsterdam (80 meter lang en 24 meter breed).

Op 28 mei 1932 werd de Berlagebrug, onder belangstelling van duizenden Amsterdammers, feestelijk geopend. Vanaf die dag trok een ongekende verkeersstroom door de lanen van Plan Zuid.

Tijdens de openingsceremonie sprak Burgemeester W. de Vlugt van de gemeente Amsterdam onder andere het volgende:

"Zij is voltooid in een periode van depressie; maar zij staat daar als een teeken, dat Amsterdam ook in moeilijke oogenblikken niet versaagt en getrouw aan de nobele traditie van ons volk den plicht verstaat een eens begonnen werk te voltooien."

Architectuur

Berlagebrug geopend

De centrumzijde van de brug symboliseert de afsluiting van de stad Amsterdam. Deze zijde is monumentaal en karaktervol, vooral vanwege de prominente toren, waarop een vier meter hoge keramische plaat is bevestigd. Deze werd door Hildo Krop ontworpen. Op de plaat is de Genius van Amsterdam afgebeeld, zoals zij uit het water oprijst. Zij is getooid met de gouden keizerskroon en wordt beschenen door een stralende zon. De andere kant van de brug symboliseert het landelijke en de rust van de rivier de Amstel, zoals deze uit zuidelijke richting stroomt. Oorspronkelijk had de brug de kleuren van een donkere regenboog; het rood en zwart, grijs natuursteen, gelig Beiers graniet, rode klinkers en groene tegels.

Mei 1945

Vlak voor de aankomst van de geallieerde troepen in Amsterdam, speelde het lokale verzet (lees: Knokploegen Amsterdam) met het plan om de Berlagebrug op te blazen. Dit ter voorkoming van de vlucht van Duitse militairen en gezagdragers richting Duitsland. Dit plan is nooit ten uitvoer gebracht. Wel slaagde de KP Linie Oost er in de aftocht van de Duitsers te bemoeilijken door een aantal bruggen, waaronder de Berlagebrug open te draaien.

De Berlagebrug vormde op 7 en 8 mei 1945 het decor van de bevrijding van Amsterdam. Op 7 mei trok een verkenningseenheid van de Britse 49e Infanteriedivisie bestaande uit 32 man, waaronder twee oorlogscorrespondenten, in vier lichte pantserwagens en zes brencarriers, vanaf de frontlijn naar het westen. Deze bereikte rond 13.00 uur de grens van Amsterdam. Op dinsdag 8 mei kwam een grote legermacht van Canadezen de stad via de Berlagebrug binnen.

Tram

Sinds de opening van het Amstelstation op 15 oktober 1939 rijdt ook de Amsterdamse tram over de Berlagebrug. Tot 1944 was dit lijn 25. Na de oorlog werden de tramsporen op de brug van 1948 tot 1949 bereden door lijn S. Daarna waren zij jarenlang uitsluitend voor remiseritten en omleidingen in gebruik. In 1971 verliet lijn 7 zijn route door de Wibautstraat en ging via de Vrijheidslaan en Berlagebrug naar het Amstelstation rijden. Sinds 1977 gaat lijn 12 via deze route.

Zie ook

• Bruggen van Amsterdam

Externe links

• De Berlagebrug
• Roeicentrum Berlagebrug
• Canadezen op de Berlagebrug

Bronnen, noten en/of referenties Bovenstaande artikelen, of een eerdere versies daarvan, zijn afkomstig van de website Zuidelijke Wandelweg, met toestemming van de webmaster Jos Wiersema

Mediabestanden

Zie de categorie Bruggen in Amsterdam van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

52° 21' NB, 4° 55' OL