Berlagebrug (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Berlagebrug
Berlagebrug anno 2007, met de Rembrandttoren op de achtergrond
Berlagebrug anno 2007, met de Rembrandttoren op de achtergrond
Algemene gegevens
Locatie Amsterdam
Coördinaten 52° 21′ NB, 4° 55′ OL
Overspant Amstel
Monumentale status rijksmonument
Monumentnummer 530055
Brugnummer 423
Bouw
Bouwperiode 1932
Gebruik
Weg Vrijheidslaan
Architectuur
Type basculebrug
Berlagebrug (Amsterdam)
Berlagebrug (Amsterdam)
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer
Berlagebrug anno 2005

De Berlagebrug (vroeger Amstelbrug; brug nr. 423) is een Amsterdamse brug over de Amstel ontworpen door architect H.P. Berlage. Hij vormt de verbinding tussen de Rivierenbuurt (Amsterdam-Zuid) en de Weesperzijde (Watergraafsmeer).

De brug is aangewezen als rijksmonument.[1]

Geschiedenis[bewerken]

In 1925 werd de Amstellaan (nu Vrijheidslaan) voltooid. Het door Berlage ontworpen nieuwe stadsdeel Plan Zuid had echter nog geen directe verbinding met de rest van de stad. De barrière was de Amstel. In zijn ontwerp had architect Berlage wel rekening met de ontsluiting van Plan Zuid gehouden. Snelle verbetering van de infrastructuur werd noodzaak omdat aan de andere zijde van de Amstel ook de Transvaalbuurt en Betondorp waren gesticht. De Nieuwe Amstelbrug (Ceintuurbaanbrug) was aanvankelijk de dichtstbijzijnde vaste oeververbinding en ter hoogte van de Amstellaan was een een pontje. Besloten werd ook daar een brug aan te leggen, Berlage kreeg de opdracht een ontwerp te maken. Ir. Cornelis Biemond, hoofd directie bruggen van de gemeentelijke Dienst Publieke Werken was verantwoordelijk voor het technische gedeelte en Berlage voor het architectonische. In 1928 was het ontwerp gereed. De brug zou worden voorzien van een basculeklap. Voor de kosten was 1.600.000 gulden gereserveerd. Zoals men van Berlage gewend was, had hij ook nu weer veel aandacht voor detail en symboliek. De brug was toen hij gereed kwam met 80 meter lang en 24 meter breed de grootste van Amsterdam.

Op 28 mei 1932 werd de Berlagebrug, onder belangstelling van duizenden Amsterdammers, feestelijk geopend. Tijdens de openingsceremonie sprak Burgemeester W. de Vlugt van de gemeente Amsterdam onder andere het volgende:

"Zij is voltooid in een periode van depressie; maar zij staat daar als een teeken, dat Amsterdam ook in moeilijke oogenblikken niet versaagt en getrouw aan de nobele traditie van ons volk den plicht verstaat een eens begonnen werk te voltooien."

Mei 1945[bewerken]

Vlak voor de aankomst van de geallieerde troepen in Amsterdam, speelde het lokale verzet (lees: Knokploegen Amsterdam) met het plan om de Berlagebrug op te blazen. Dit ter voorkoming van de vlucht van Duitse militairen en gezagdragers richting Duitsland. Dit plan is nooit ten uitvoer gebracht. Wel slaagde de KP Linie Oost er in de aftocht van de Duitsers te bemoeilijken door een aantal bruggen, waaronder de Berlagebrug open te draaien.

De Berlagebrug vormde op 7 en 8 mei 1945 het decor van de bevrijding van Amsterdam. Op 7 mei trok een verkenningseenheid van de Britse 49e Infanteriedivisie bestaande uit 32 man, waaronder twee oorlogscorrespondenten, in vier lichte pantserwagens en zes brencarriers, vanaf de frontlijn naar het westen. Deze bereikte rond 13.00 uur de grens van Amsterdam. Op dinsdag 8 mei kwam een grote legermacht van Canadezen de stad via de Berlagebrug binnen.

Architectuur[bewerken]

De centrumzijde van de brug symboliseert de afsluiting van de stad Amsterdam. Deze zijde is monumentaal en karaktervol, vooral vanwege de prominente toren, waarop een vier meter hoge keramische plaat is bevestigd. Deze werd door Hildo Krop ontworpen. Op de plaat is de Genius van Amsterdam afgebeeld, zoals zij uit het water oprijst. Zij is getooid met de gouden keizerskroon en wordt beschenen door een stralende zon. De andere kant van de brug symboliseert het landelijke en de rust van de rivier de Amstel, zoals deze uit zuidelijke richting stroomt. Oorspronkelijk had de brug de kleuren van een donkere regenboog; het rood en zwart, grijs natuursteen, gelig Beiers graniet, rode klinkers en groene tegels.

Berlagebrug geopend

Tram[bewerken]

Sinds de opening van het Amstelstation op 15 oktober 1939 rijdt ook de Amsterdamse tram over de Berlagebrug. Tot 1944 was dit lijn 25. Na de oorlog werden de tramsporen op de brug van 1948 tot 1949 bereden door lijn S. Daarna waren zij jarenlang uitsluitend voor remiseritten en omleidingen in gebruik. In 1971 verliet lijn 7 zijn route door de Wibautstraat en ging via de Vrijheidslaan en Berlagebrug naar het Amstelstation rijden. Sinds 1977 gaat lijn 12 via deze route.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Bovenstaande artikelen, of een eerdere versies daarvan, zijn afkomstig van de website Zuidelijke Wandelweg, met toestemming van de webmaster Jos Wiersema