Blaasinstrument
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Een blaasinstrument is een muziekinstrument waarmee geluid voortgebracht wordt door lucht te blazen in of over het instrument. De toon ontstaat doordat de lucht die geblazen wordt in of over het mondstuk aan het ene uiteinde van een resonator, meestal een klankbuis, de luchtkolom in de resonator in trilling brengt. De effectieve lengte van de resonator bepaalt, samen met de blaastechniek, de toonhoogte van de voortgebrachte toon. Bij de meeste blaasinstrumenten kan de effectieve lengte van de resonator door de speler beïnvloed worden door middel van gaten, een uitschuifbare buis, kleppen of ventielen, of een combinatie hiervan. Blaasinstrumenten worden gerekend tot de aerofonen. Niet alle aerofonen zijn echter blaasinstrumenten (zoals de accordeon of het pijporgel).
Het op de juiste manier aanblazen van een blaasinstrument is essentieel voor een goede toon en klank. Voor het blazen is vaak een zekere druk nodig (ademsteun genoemd) en het op de juiste manier gebruiken van de lippen om de luchtstroom te sturen of tot trilling te brengen (embouchure genoemd). Er zijn verschillende ademhalingstechnieken, maar de techniek die geadviseerd wordt is de middenrifademhaling. Er zijn ook bespelers van blaasinstrumenten die gebruik maken van circulaire ademhaling. Hierbij is het mogelijk om tegelijkertijd door te spelen en adem te halen.
Inhoud |
[bewerken] Hout versus koper
In de westerse klassieke muziek worden blaasinstrumenten traditioneel onderverdeeld in de houten blaasinstrumenten, kortweg het hout genoemd, en de koperen blaasinstrumenten, het koper. Er zijn echter veel blaasinstrumenten die niet in westerse symfonie- of harmonieorkesten voor komen en niet in te delen zijn volgens deze traditionele indeling in hout en koper. De indeling hout/koper is dus een onvolledige indeling, waar niet alle blaasinstrumenten in kunnen worden ondergebracht.
Tot de houten blaasinstrumenten worden de instrumenten gerekend waarbij de toon wordt voortgebracht door een labium, een enkelriet of dubbelriet.
Bij de koperen blaasinstrumenten wordt de toon voortgebracht door de in het mondstuk trillende lippen van de speler.
[bewerken] Indeling op basis van de wijze waarop de toon wordt gevormd
De verschillende manieren waarop de toon wordt voortgebracht staan hieronder opgesomd. In deze opsomming zijn ook aerofonen anders dan blaasinstrumenten opgenomen.
[bewerken] Labium
De meeste instrumenten die in het Nederlands met fluit aangeduid worden zijn instrumenten waarbij de luchtstroom op een scherpe rand (het labium) gericht wordt.
- bamboefluit – blokfluit – dvojnice – kaval – dwarsfluit – panfluit – piccolo – quena – sjofar - shakuhachi – zummara
[bewerken] Enkel riet
Instrumenten waarbij het geluid met een enkel riet wordt veroorzaakt.
Riet tussen lip en mondstuk:
Riet in afgelopen ruimte (mond/ zak/ kap)
- doedelzak (sommige vormen)
[bewerken] Dubbelriet
Instrumenten waarbij het geluid met een dubbelriet wordt veroorzaakt.
Riet tussen beide lippen:
Riet in afgesloten ruimte (mond/ zak/ kap):
- cornemuse - doedelzak – Engelse hoorn – kortholt – kromhoorn – musette – pommer – ranket – regaal – ruispijp - sarrusofoon – zurla
De uilleann pipes is (wel aerofoon) maar geen blaasinstrument en wel weer zeer verwant aan de enkel- en dubbelrietblaasinstrumenten.
[bewerken] Doorslaande tong
Naast de hout- en koperblaasinstrumenten zijn er aerofonen waarbij de toon wordt voortgebracht door een doorslaande metalen tong. Een -meestal metalen- strook materiaal, een tong, kan heen en weer bewegen door een nauwsluitende opening in een plaat. De toonhoogte die de tong veroorzaakt kan veranderd (gestemd) worden door de tong aan zijn tip te verzwaren of wat lichter te maken.
Hieraan nauw verwante instrumenten (wel aerofonen, maar geen blaasinstrument) zijn:
- accordeon – bandoneon – concertina – harmonium – trekzak
[bewerken] Lippen
Door een luchtstroom tussen de lippen door in een mondstuk te persen worden de lippen zelf in trilling gebracht. De meeste bespelers van instrumenten die geluid op deze manier produceren worden koperblazers genoemd. Voorts wordt nog onderscheid gemaakt tussen scherp koper en zacht koper:
- zacht koper
- alpenhoorn – blaas-bas - bombardon – rronselur - bugel – eufonium – flügelhorn – hoorn – jachthoorn – klaroen – mellofoon – midwinterhoorn - ophicleïde – tuba – serpent – sousafoon – zink
[bewerken] Overigen
Sommige instrumenten zijn niet zo gemakkelijk in te delen
- didgeridoo – orgel - horlepijp
Het orgel (geen blaasinstrument, wel een aerofoon) is ontstaan uit de doedelzak, maar het heeft vaak een verzameling registers, die soms op riet, labium of doorslaande tong gebaseerd kan zijn.
[bewerken] Zie ook
Harmonieorkest, Orkest, Fanfare, Brassband
| Musicologische indeling van muziekinstrumenten |
|---|
|
Aerofonen · Chordofonen · Idiofonen · Lamellofonen · Membranofonen · Elektrofonen |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden in de categorie Wind instruments van Wikimedia Commons. |
