Grote of Sint-Laurenskerk (Alkmaar)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Grote of Sint-Laurenskerk
De Grote of Sint-Laurenskerk aan de Koorstraat 2
De Grote of Sint-Laurenskerk aan de Koorstraat 2
Plaats Alkmaar
Coördinaten 52° 38′ NB, 4° 45′ OL
Gebouwd in 1470-1518
Restauratie(s) 1991-1996
Gewijd aan Laurentius van Rome
Monumentnummer  7258
Architectuur
Bouwmethode kruisbasiliek
Bouwmateriaal baksteen
Interieur
Preekstoel 1665
Detailkaart
Grote of Sint-Laurenskerk (Alkmaar)
Grote of Sint-Laurenskerk (Alkmaar)
Interieur
Interieur
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De Grote of Sint-Laurenskerk is een kerkgebouw aan de Koorstraat 2 in Alkmaar.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste vermelding van een kerkje op deze plek (waar tevens de eerste nederzetting tot stand kwam) dateert uit de 10e eeuw. Het betrof een houten kerkje dat rond de 11e eeuw door brand werd verwoest. Daarna bouwde men op dezelfde plek opnieuw een kerk, die ook door brand werd verwoest.

In de 15e eeuw ontstond het plan een grotere kerk te bouwen, omdat men vond dat een stad als Alkmaar die zou moeten hebben. De bouw van deze kerk, de huidige kerk, begon in 1470; vijftig jaar later, in 1518, werd de kerk voltooid. De Grote Kerk is, net als zijn twee voorgangers, gebouwd op een verhoogde zandrug. De kerk is een toonbeeld van Brabantse gotiek en zou zijn ontworpen door de Mechelse architect Andries I Keldermans, een lid van de Mechelse familie van architecten Keldermans, maar officiële aktes zouden enkel melding maken van Antoon I Keldermans, zijn zoon.[1]

Naast Antoon werkte ook zijn broer Matthijs II en na Antoons dood diens zoon Antoon II mee aan de bouw en het definitieve ontwerp.

In 1572 kwam de kerk in protestantse handen.

Exterieur[bewerken]

Karakteristiek zijn de buitenmuren van witte gobertangesteen, waarmee het bakstenen gebouw bekleed is, het vieringtorentje (1525) en de vensters in de gevels van het dwarsschip, die tot de grootste van West-Europa behoren. Voorts is Duitse tufsteen gebruikt voor de muren en het schip.

Interieur en inventaris[bewerken]

In de kerk bevinden zich ronde zuilen in gelige ledesteen.

De kerk huisvest twee zeer bekende orgels: een koororgel uit 1511 (Jan van Covelens), het oudste nog bespeelbare orgel van Nederland,[2] en het 17e-eeuwse hoofdorgel (Van Hagerbeer,[3] later uitgebreid door Franz Caspar Schnitger), dat in 2014 wordt gerestaureerd door de orgelbouwersfirma Flentrop.

In de koorsluiting bevindt zich een schildering van het Laatste Oordeel uit 1518: het werd ten tijde van de voltooiing van de kerk vervaardigd door Jacob Cornelisz van Oostsanen en tussen 2003 en 2011 gerestaureerd. Het behoort tot de omvangrijkste van Nederland[4]

Het altaarstuk van Maarten van Heemskerck werd na de Reformatie verkocht aan de kathedraal van het Zweedse Linköping (sinds 1996 herbergt de kerk een kopie). De protestanten voorzagen de kerk van de preekstoel (1655), een doophek (1605) en herenbanken (1651-1655). Het koorhek en gotische koorbanken werden behouden, evenals de graftombe van Floris V van Holland.

In de kerk bevinden zich grafzerken uit de 16e, 17e en 18e eeuw, waaronder die van Anna Roemers Visscher en van stadsorganist Gherardus Havingha.

De consistoriekamer heeft een beschilderd houten tongewelfplafond met de wapens van onder andere Holland, keizer Karel V, Alkmaar, Delft en Oudewater.

In de kerk is de schilder Caesar van Everdingen begraven.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Encarta: Familles Keldermans
  2. Leo Noordegraaf (1996), Glans en glorie van de Grote Kerk. Het interieur van de Alkmaarse Sint Laurens, p. 177
  3. Galtus van Hagerbeer († 1653) en zijn zoons Germer (±1610-1646) en Jacob (1622-1670)
  4. Stedelijk Museum Alkmaar