Jom Kipoer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jom Kipoer (1878)

Jom Kip(p)oer of Grote Verzoendag (Hebreeuws: יום כיפור), voluit Jom ha-Kippoeriem ofwel Dag van de Vergevingen (meervoud), wordt als de belangrijkste en heiligste dag beschouwd in het jodendom. Het was de ene dag in het jaar dat de hogepriester de allerheiligste plaats in de tempel te Jeruzalem betrad om te pleiten voor Gods volk.

Beschrijving[bewerken]

Jom Kipoer wordt beschreven in de Tenach (Hebreeuwse Bijbel), in het boek Bemidbar (Numeri) 29:7.[1]

De dag valt op 10 Tisjrie op de joodse kalender. Doordat dit een maankalender is, vallen joodse feestdagen zoals Jom Kipoer steeds op verschillende data van de gregoriaanse kalender. Het joodse etmaal en dus iedere feest- en gedenkdag loopt van zonsondergang tot zonsondergang, dus heeft de dag achtereenvolgens een avond, nacht, morgen, middag en namiddag. Men houdt zich aan beperkingen zoals vasten en niet-werken van begin zonsopgang tot einde zonsondergang - zodra er drie sterren aan de hemel waarneembaar zijn - op de volgende dag.

Op de avond van Jom Kipoer is er de Kol Nidré-dienst waarop het Kol Nidré-gebed wordt uitgesproken. In het gebed wordt spijt betuigd over de verkeerde daden die mensen in het voorgaande jaar hebben gedaan, de zonden ten aanzien van de Schepper. Het Aramese Kol Nidré betekent letterlijk: alle eden: men bezint zich ook over alle eden en beloftes waarin men tekortgeschoten is, en spreekt de wens uit in het gebed dat waar dit het geval is, dit tenietgedaan mag worden. Dit betreft nooit geloften die tussen mensen gedaan zijn, zoals zaken die contractueel zijn vastgelegd, enkel zaken tussen de mens en de Schepper. Het besef en bekennen van het eigen falen staan tijdens Jom Kipoer centraal.

In de Tenach staat beschreven, dat op Jom Kipoer twee geitenbokken als zondoffer en een ram als brandoffer voor het hele volk Israël werden geofferd. Daarnaast werd een stier geofferd voor de zonden van de hogepriester en zijn familie. Allereerst werd het lot gebruikt om te bepalen welk geitje geslacht zou worden als zondoffer en welke als "zondebok" zou fungeren. De zondebok werd de stad uitgeleid om in de woestijn te worden vrijgelaten om zodoende (symbolisch) de zonden van het volk weg te dragen. Het begrip zondebok dat de Nederlandse taal kent, en scapegoat in het Engels, is afkomstig van dit ritueel.

Diensten of onderdelen van de dienst op de dag zelf zijn: Sjachariet, Moesaf, Mincha en de slotdienst, Ne'ila. Onderdeel van de dienst is de lezing van het boek Jona: de profeet Jona probeerde onder zijn verplichtingen ten aanzien van God uit te komen, wat hem niet lukte. Tevens wordt het gebed Avinoe Malkenoe aan de liturgie toegevoegd, alsmede de Widoej, de zondenbelijdenis.

Op Jom Kipoer wordt niet gewerkt. Verder wordt er door iedereen boven de 12/13 jaar oud gedurende meer dan een etmaal gevast, zowel wat eten als wat drinken betreft. Er worden niet-leren schoenen gedragen. Men onthoudt zich van seksuele omgang. Men gaat 's avonds en overdag naar de synagoge, waar de dienst de hele dag voortduurt. Verder wordt veel witte kleding gedragen als symbool voor onschuld of zuiverheid. Mannen die voorgaan in de gebeden dragen witte doodskleding (genaamd: kittel of sargenes). Aan het einde van de Sjachariet-dienst, nadat de voorlezing uit de Tora is afgerond, worden de doden herdacht. Vaak worden hierbij ook de slachtoffers van de sho'ah herdacht. Die worden ook herdacht in een speciaal gebed dat kort na het begin van de Jom Kipoer-dag, tijdens de avonddienst Kol Nidré, wordt uitgesproken bij geopende Arke (kast waarin de Torarollen zich bevinden).

Helemaal aan het einde van de Jom Kipoer-dag, bij zonsondergang aan het einde van de Ne'ila-dienst wordt in de synagoge de lang aangehouden tekia op de sjofar geblazen. Hiermee wordt de dag besloten, en een soort nieuw begin ingeluid.

Data[bewerken]

  • 2014 (5775): 3-4 oktober
  • 2015 (5776): 22-23 september
  • 2016 (5777): 11-12 oktober
  • 2017 (5778): 29-30 september
  • 2018 (5779): 18-19 september
  • 2019 (5780): 8-9 oktober

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties