Milt
De milt is een orgaan dat voorkomt bij gewervelde dieren. De milt is onderdeel van het lymfesysteem, maar anders dan lymfeklieren, opgenomen in de bloedcirculatie. De milt kan worden gezien als de lymfeklier van het bloed. In de milt worden plasmacellen gevormd uit B-lymfocyten en worden rode bloedcellen afgebroken en het daarbij vrijkomende ijzer opgeslagen, maar de milt bevat ook een zeker reservoir aan bloed. Ook draagt de milt bij aan de verwijdering van afvalstoffen uit het bloed. De milt is niet noodzakelijk voor leven en kan operatief verwijderd worden (splenectomie). Wel is zonder milt de afweer tegen gekapselde bacteriën zoals de pneumokok, meningokok en de Hib (Haemophilus influenzae) slechter. Voor een splenectomie wordt zo mogelijk eerst hiertegen gevaccineerd.
Onderzoek heeft aangetoond dat de milt een belangrijke rol zou spelen bij het herstel van bijvoorbeeld een hartaanval,[1] en dat de milt een belangrijke bron is van monocyten.[2]
Bij de mens bevindt de milt zich in de linker bovenhelft van de buik, onder het middenrif en achter de maag. Bij een normaal individu is de milt ongeveer 125 × 75 × 50 mm groot met een gewicht van 150 à 250 gram.
Bekend is de zogenaamde milt-index die de grootte aangeeft van de (vergrote) milt bij kinderen die lijden aan malaria.
Inhoud |
Functie [bewerken]
Andere functies van de milt minder prominent, vooral in de gezonde volwassene:
- Productie van opsonins, properdin en tuftsin.
- Oprichting van rode bloedcellen. Terwijl het beenmerg de primaire plaats van hematologische is in volwassen, heeft de milt belangrijke functies hematopoietische tot de vijfde maand van de zwangerschap. Na de geboorte, houden de erytropoëtische functies op behalve in sommige hematologische aandoeningen. Als belangrijke lymfeorganen en een centrale rol in het reticulo-endotheliale systeem, de milt het behoudt vermogen om lymfocyten produceren en als zodanig een hematopoietische orgaan blijft.
- Opslag van rode bloedcellen, lymfocyten en andere gevormde elementen. Bij paarden worden ongeveer 30% van de RBCs opgeslagen. De rode bloedcellen kunnen worden vrijgegeven wanneer nodig is. In mensen, tot een cup (236,5 ml) rode bloedcellen kan worden gehouden in de milt en bezit in geval van hypovolemie. kunnen bloedplaatjes opslaan in geval van een noodsituatie. Tot een kwart van lymfocyten kan tegelijk worden opgeslagen in de milt.
- In muizen slaat de milt half het lichaamsgewicht met monocyten op zodat het na letsel kan worden gemigreerd naar het beschadigde weefsel en veranderen in dendritische cellen en macrofagen en helpen zo wondgenezing.
Steek in de zij [bewerken]
Een theorie zegt, dat het bekende verschijnsel van de "steek in de zij" bij overmatige fysieke inspanning het gevolg is van samentrekking van de milt bij zuurstoftekort om extra rode bloedcellen in de bloedbaan te brengen. Dit effect is echter zo minimaal dat deze hypothese niet kan worden bewezen.
Een alternatieve uitleg over de "steek in de zij" gaat ervan uit dat de steek wordt veroorzaakt door ophoping van lucht in de darmen. Omdat de bocht van de dikke darm links hoger ligt dan rechts (waar zich de lever bevindt), zou de steek juist hier goed te voelen zijn. Een steek in de zij kan echter ook aan de rechterkant worden waargenomen, dit maakt deze hypothese geloofwaardiger dan de eerste hypothese.
Spleen [bewerken]
De milt wordt ook wel het spleen genoemd (zoals in het Engels, Latijn: splen; Grieks: splèn) en werd beschouwd als de zetel van de zwaarmoedigheid. Daarom spreekt men wel van "het spleen hebben", of "aan het spleen lijden", als men de licht-depressieve gemoedstoestand wil beschrijven, waar men zich niet goed raad bij weet. In het Engels gaat men nog verder en betekent spleen ook woede: a fit of spleen = een woedeaanval, vent one's spleen = zijn gal spuwen - maar dat is in het Nederlands weer een product van een ander orgaan.
Effecten van verwijdering [bewerken]
-bescheiden stijging van de circulerende witte bloedcellen en bloedplaatjes, -afname van de respons op bepaalde vaccins, -verhoogde vatbaarheid voor infecties door bacteriën en eencellige, in het bijzonder bestaat er een verhoogd risico op sepsis polysaccharide van ingekapselde bacteriën.
De 28-jarige van 740 veteranen van de Tweede Wereldoorlog die hun milt verwijderd is het slagveld, bleek dat degenen die waren geopereerd een significante stijging van de sterfte aan longontsteking (6 in plaats van de verwachte 1,3) en een significante stijging van de sterfte ten gevolge van liet ischemische hartziekte (4.1 in plaats van de verwachte 3) maar niet van andere aandoeningen.
Zie ook [bewerken]
Bronnen, noten en/of referenties
|
| Organen van het menselijk lichaam |
|---|
|
Alvleesklier · Baarmoeder · Bijnieren · Bijschildklier · Darmen · Eierstokken · Galblaas · Hart · Hersenen · Huid · Hypofyse · Longen · Lever · Maag · Milt · Nier · Prostaatklier · Schildklier · Teelballen · Twaalfvingerige darm · Urineblaas · Wormvormig aanhangsel · Zwezerik |
