PASOK

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
PASOK
PASOK logo 2012.svg
Functiehouders
Partijleider Evangelos Venizelos
Mandaten
Parlement van Griekenland
Europees Parlement
Periferieën
Geschiedenis
Opgericht 1974
Algemene gegevens
Actief in Griekenland
Hoofdkantoor Ippokratous St. 22, Athene
Richting Centrum tot centrumlinks
Ideologie Sociaaldemocratie, Derde weg, Neoliberalisme, Sociaalliberalisme
Kleuren Groen
Internationale organisatie Socialist International
Europese fractie PES
Website http://www.pasok.gr/portal/
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Griekenland

PASOK (Grieks: ΠΑΣΟΚ) is een letterwoord voor "Panellinio Sosialistiko Kinima" (Grieks: Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, ΠΑ.ΣΟ.Κ) (Panhelleense Socialistische Beweging), een Griekse politieke partij, die in 1974 opgericht werd door Andreas Papandreou en voortkomt uit de Panhelleense bevrijdingsbeweging (PAK) tegen de militaire dictatuur van de kolonels.

De partij vormde in 1981 de eerste sociaaldemocratische regering van Griekenland en vormt sindsdien met enige regelmaat de Griekse regering. De partij is lid van de Socialistische Internationale en binnen het Europees Parlement van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten. Sinds oktober 2009 is zij weer de grootste partij van Griekenland en haar partijleider George Papandreou was premier van Griekenland van 6 oktober 2009 tot en met 9 november 2011.

Ontstaan van de partij[bewerken]

De partij werd op 3 september 1974 opgericht door Andreas Papandreou. Dit gebeurde na een dictatorschap van zeven jaar. Bij de eerste verkiezingen in november 1974 haalde de partij slechts 13,5 procent van de stemmen en daarmee 15 van 300 beschikbare zetels. Daarmee was zij de derde partij van het land. Bij de verkiezingen in november 1977 behaalde zij al meer dan een kwart van de stemmen en 92 zetels. Bij de verkiezingen in oktober 1981 behaalde zij ruim 48 procent van de stemmen en behaalde met 172 zetels een meerderheid in het parlement. Papandreou werd de eerste premier afkomstig uit PASOK. De partij had de verkiezingen gewonnen door te pleiten voor het uitstappen van Griekenland uit de NAVO en de Europese Economische Gemeenschap, maar nadat de partij de regering vormde ging zij hier toch niet toe over. In 1985 amendeerde zij de grondwet waardoor er minder macht kwam te liggen bij de president en meer bij de premier en de regering. Ook hoefden huwelijken niet meer bevestigd te worden door de kerk. Seculiere huwelijken kregen daardoor dezelfde status als een religieus huwelijk. Bij de verkiezingen in juni 1985 kreeg de partij 45 procent van de stemmen en 161 zetels in het parlement. In 1988 had de partij aan populariteit ingeboekt vanwege een serie schandalen die te maken hadden met corruptie, waarbij verschillende ministers van de partij en premier Papandreou betrokken waren. Bij de verkiezingen in 1989 kreeg zij 40 procent van de stemmen en werd voorbijgestreefd door Nea Dimokratia.

In de oppositie onderging PASOK een leiderschapscrisis omdat Papandreou betrokken was bij een bankschandaal. Hij werd niet veroordeeld en leidde de partij bij de verkiezingen van oktober 1993 tot een grote overwinning. In deze zaak werd hij verdedigd door de huidige partijleider die toen advocaat was, Evangelos Venizelos. Daardoor kon hij opnieuw premier worden. Hij kreeg echter gezondheidsproblemen en trok zich in januari 1996 terug als premier. Toen lag de premier al drie maanden in het ziekenhuis. Zes maanden later zou Papandreou overlijden. Hij werd door Costas Simitis opgevolgd als premier. Deze stond een pro-Europese koers voor. In de eerste dagen als premier had hij te maken met de grootste crisis in 20 jaar. De kersverse premier kreeg het aan de stok met grote buurman Turkije, toen een grensgeschil om het onooglijke rotseilandje Imiá bijna ontaardde. Door toedoen van de Amerikaanse president Clinton kon een heuse oorlog vermeden worden. Dit was een smet op het blazoen van Simitis, maar zijn zakelijke stijl van regeren en de periode van economische groei die Griekenland doormaakte won PASOK ook de verkiezingen in september 1996. In de eerste termijn van Simitis als premier haalde Griekenland de Olympische Zomerspelen van 2004 naar Athene toe en werd het land toegelaten tot de Eurozone. In 2000 won Simitis nogmaals de verkiezingen. In de periode nam de steun voor PASOK onder de middenklasse af. Simitis besloot zich daarom niet herkiesbaar te stellen en werd opgevolgd als partijleider door George Papandreou, zoon van Andreas Papandreou. Deze liep een deel van de achterstand in de peilingen in op Nea Dimokratia dat onder leiding stond van Kostas Karamanlis, maar de partij verloor toch nog de verkiezingen.

Recente verkiezingen[bewerken]

Bij de verkiezingen van 2007 verloor PASOK nogmaals van Nea Dimokratia. Het partijleiderschap van Papandreou kwam daardoor ter discussie te staan, maar hij slaagde bij interne verkiezingen erin dat te behouden.
De Griekse parlementsverkiezingen van 2009 werden door PASOK gewonnen. Zij werd de grootste partij met 43.92 % van de stemmen en meerderheid aan zetels in het parlement. Op 6 oktober 2009 werd Papandreou benoemd als premier en werd het Kabinet-Papandreou gevormd. Door de crisis moest Griekenland enorm bezuinigen waardoor Papandreou in grote politieke problemen kwam. Op 4 november 2011 overleefde hij een vertrouwensstemming met 153 van de 300 stemmen. Op 6 november kwamen Papandreou, Antonis Samaras en Georgios Karatzaferis overeen een overgangsregering met PASOK, Nea Dimokratia en de Orthodox-Griekse Volkspartij (LAOS) te vormen.[1] Op 11 november werd een nieuwe regering onder leiding van Loukas Papadimos gevormd.[2] Evangelos Venizelos werd benoemd als de nieuwe partijleider.
Bij de Griekse parlementsverkiezingen van mei 2012 behaalde PASOK 41 zetels en bij Griekse parlementsverkiezingen van juni 2012 33 zetels. PASOK trad toe tot het kabinet Kabinet-Samaras en vormde een coalitie met Nea Dimokratia en Democratisch Links.

Overzicht verkiezingsuitslagen[bewerken]

Jaar Partijleider Stemmenaantal Stemmenpercentage Aantal leden in het Griekse parlement Positie in het parlement
1974 Andreas Papandreou 666.413 13,6% 12 Kleine oppositiepartij
1977 Andreas Papandreou 1.300.025 25,3% 93 Grootse oppositiepartij
1981 Andreas Papandreou 2.726.309 48,1% 172 Regering
1985 Andreas Papandreou 2.916.735 45,8% 161 Regering
1989-I Andreas Papandreou 2.551.518 39,1% 125 Grootse oppositiepartij
1989-II Andreas Papandreou 2.724.334 40,7% 128 Regering met alle partijen
1990 Andreas Papandreou 2.543.042 38,6% 123 Regering
1993 Andreas Papandreou 3.234.777 46,9% 170 Regering
1996 Costas Simitis 2.813.245 41,5% 162 Regering
2000 Costas Simitis 3.007.596 43,8% 158 Regering
2004 Georgios Papandreou 3.002.531 40,6% 117 Grootse oppositiepartij
2007 Georgios Papandreou 2.727.853 38,10% 102 Grootse oppositiepartij
2009 Georgios Papandreou 3.012.373 43,92% 160 Regering
mei 2012 Evangelos Venizelos 827.459 13,2% 41 onbeslist, nieuwe verkiezingen in juni
juni 2012 Evangelos Venizelos 755.832 12,3% 33 Regering

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Leden (32): Vlag van BelgiëVlag van VlaanderenSocialistische Partij Anders (sp.a) · Vlag van BelgiëVlag van WalloniëParti Socialiste (PS) · Vlag van BulgarijeBǎlgarska Socialističeska Partija (BSP) · Vlag van CyprusΚίνημα Σοσιαλδημοκρατών (EDEK) · Vlag van DenemarkenSocialdemokraterne (SD) · Vlag van EstlandSotsiaaldemokraatlik Erakond (SDE) · Vlag van FinlandSuomen Sosialidemokraattisen Puolue (SDP) · Vlag van FrankrijkParti Socialiste (PS) · Vlag van DuitslandSozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) · Vlag van GriekenlandPanellinio Sokialistiko Kinima (PASOK) · Vlag van HongarijeMagyar Szocialista Párt (MSZDP) · Vlag van IerlandLabour Party (PLO) · Vlag van ItaliëPartito Socialista Italiano (PSI) · Vlag van LetlandLatvijas Sociāldemokrātiskā Strādnieku Partija (LSDSP) · Vlag van LitouwenLietuvos Socialdemokratu Partija (LSDP) · Vlag van LuxemburgLetzeburger Socialistesch Arbechterpartei (LSAP) · Vlag van MaltaPartit Laburista (PL) · Vlag van NederlandPartij van de Arbeid (PvdA) · Vlag van NoorwegenDet Norske Arbeiderpartiet · Vlag van OostenrijkSozialdemokratische Partei Österreichs (SPÖ) · Vlag van PolenSojusz Lewicy Demokratycznej-Unia Pracy (SLD-UP) · Vlag van PortugalPartido Socialista · Vlag van RoemeniëPartidul Social Democrat (PSD) · Vlag van SloveniëSocialni Demokrati (SD) · Vlag van SlowakijeStrana SMER - Sociálna Demokracia (Smer) · Vlag van SpanjePartido Socialista Obrero Español (PSOE) · Vlag van TsjechiëČeská Strana Sociálně Demokratická (ČSSD) · Vlag van ZwedenSveriges socialdemokratiska arbetareparti · Vlag van Verenigd KoninkrijkLabour Party (LP) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van Noord-IerlandPáirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (SDLP) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van SchotlandPàrtaidh Làbarach na h-Alba (PLA) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van WalesLlafur Cymru (LC)
Partijvoorzitters: Wilhelm Dröscher · Robert Pontillon · Joop den Uyl · Vítor Constâncio · Guy Spitaels · Willy Claes · Rudolf Scharping · Robin Cook · Poul Nyrup Rasmussen
Fractievoorzitters EP: Guy Mollet · Hendrik Fayat · Pierre Lapie · Willi Birkelbach · Käte Strobel · Francis Vals · Georges Spénale · Ludwig Spénale · Ernest Glinne · Rudi Arndt · Jean-Pierre Cot · Pauline Green · Enrique Baron Crespo · Martin Schulz
Fracties EP: Fractie van de Socialisten (S) ('53-'58) · Socialistische Fractie (SOC) ('58-'93) · PES ('93-'09) · Socialisten en Democraten (S&D) ('09)
Voorloper: Confederatie van Socialistische Partijen van de Europese Gemeenschap (CSPEG)
Commissarissen Juncker: Neven Mimica · Corina Crețu · Maroš Šefčovič · Frans Timmermans · Pierre Moscovici · Karmenu Vella · Vytenis Andriukaitis · Federica Mogherini
Leden Europese Raad: Werner Faymann · Helle Thorning-Schmidt · François Hollande · Robert Fico · Matteo Renzi · Joseph Muscat · Zoran Milanović · Stefan Löfven · Bohuslav Sobotka