Sociaaldemocratische Partij van Finland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sociaaldemocratische Partij
van Finland
Afbeelding gewenst
Functiehouders
Partijleider Antti Rinne
Geschiedenis
Opgericht 1899
Algemene gegevens
Actief in Finland
Hoofdkantoor Saariniemenkatu 6
00530 Helsinki
Aantal leden 50.000
Richting centrumlinks
Ideologie sociaaldemocratie
Internationale organisatie Socialistische Internationale
Europese fractie PES
Website http://www.sdp.fi
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Paavo Lipponen, premier 1995-2003.
Huidig partijleider Antti Rinne.

De Sociaaldemocratische Partij van Finland (Fins: Suomen Sosialidemokraattinen Puolue, Zweeds: Finlands Socialdemokratiska Parti) is één van de drie grote Finse politieke partijen. Bij de verkiezingen van 2011 eindigde de SDP als tweede. De partij behaalde 42 van het 200 tellende Finse parlement. Ze staat bekend als een gematigde, centrum-linkse partij.

Geschiedenis[bewerken]

Tussen sociaaldemocratie en communisme (1899-1944)[bewerken]

De SDP werd in 1899 opgericht, maar bleef tot 1906, bij de invoering van een nieuwe kieswet, uit het parlement. Die kieswet kwam er na de Eerste Russische Revolutie, waarin de Finse sociaaldemocraten een grote rol speelden bij de stakingen in het toenmalige Groothertogdom Finland. Bij de eerste democratische verkiezingen van 1906 verwierf de partij 50% van de stemmen. Sommige van de gekozenen in het parlement waren marxist.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef de SDP neutraal (dat wil zeggen men koos geen partij voor één van de oorlogvoerende kampen). Bij de verkiezingen voor het parlement (Eduskunta) in 1916 verwierf de partij 103 van het 200 zetels tellende parlement en werd daarmee de grootste fractie. Op 26 maart 1917 werd Oskari Tokoi voorzitter van de Senaat (regering van het autonome Finland). Hij maakte van Finland een autonome staat, maar hij liet defensie en buitenlandse zaken nog wel regelen door Rusland. De twee revoluties in Rusland maakte diepe indruk op de leiders van de linkervleugel van de partij en in januari 1918 grepen jonge radicalen onder Otto Kuusinen en Yrjö Sirolain Helsinki de macht. Zij riepen de Finse Socialistische Radenrepubliek uit. De Raad van Volkscommissarissen en het Rode Leger maakten sindsdien de dienst uit in Zuid-Finland. Een haastig gevormd Fins leger en het Witte Leger van de burgerlijke regering in Tallinn maakten een einde aan de radenrepubliek. Veel SDP'ers en Rode Gardisten op alle niveaus vonden de dood.

De rechtervleugel en de gematigden hadden geen aandeel in de revolutie en de radenrepubliek. De leider van de rechtervleugel van de SDP, Väinö Tanner, manifesteerde zich later als een felle anticommunist en voorstander van het parlementaire systeem. De naar het buitenland (veelal de Sovjet-Unie) gevluchte sociaaldemocraten scheidden zich van de SDP af en vormden de Finse Communistische Partij.

Het restant van de SDP werd een moderne en westerse sociaaldemocratische partij. Bij de naoorlogse verkiezingen van 1918 behaalde de SDP 80 zetels. In 1922, als gevolg van de afscheiding van de communisten, 53 zetels. De Finse Communistische Partij werd kort daarop verboden. Ofschoon de nieuwe SDP niet te maken had met de revolutie van 1918 en de Finse Burgeroorlog, bestond er veel argwaan binnen de burgerlijke partijen om met de SDP te regeren. Toch kon Väinö Tanner in 1926 een regering vormen die tot 1927 standhield. Daarna heerste er tot 1937 - mede door de druk van extreem rechts - een onofficieel cordon sanitair tegen de SDP. In 1937 trad de SDP toe tot agrarisch-socialistische coalitie. In 1939 voerden Juho Kusti Paasikivi van de Nationale Coalitie Partij en Tanner van de SDP de onderhandelingen in Moskou die echter slecht afliepen voor de Finnen. Tijdens de Winteroorlog en de Vervolgoorlog streden de sociaaldemocraten zonder voorbehoud in het Finse leger. Wel ontstond tijdens de Vervolgoorlog (1941-1944) een "vredesgroep" die naar een wapenstilstand met de Sovjet-Unie streefde.

Een sociaaldemocratische regeringspartij (1944-)[bewerken]

Na de wapenstilstand van 1944 werd anticommunistische Tanner als partijvoorzitter vervangen door Karl-August Fagerholm (die overigens ook niet echt pro-Russisch was). Na de oorlog splitste zich een radicale socialistische groep van de SDP af. Zij werden de Partij van de Arbeid genoemd. De Partij van Arbeid vormde samen met de inmiddels weer legale Finse Communistische Partij de Volksdemocratische Liga (SKDL). In de jaren daarna zouden de SDP en de SKDL bittere rivalen worden. De herverkiezing van Tanner in 1957 leidde tot een afsplitsing die zich het Sociaaldemocratisch Verbond noemde. Deze partij boekte tijdelijk successen en stond onder leiding van Emil Skog (minister van Defensie in de jaren '50).

In 1948 kreeg Finland voor het eerst sinds twintig jaar weer een sociaaldemocratische premier in de persoon van Karl-August Fagerholm. Hij zou dit ambt meerdere malen bekleden. In 1956 was Fagerholm presidentskandidaat, maar hij kreeg twee stemmen minder dan Urho Kekkonen van de Centrumpartij. Latere sociaaldemocratische premiers waren Kustaa Rafael Paasio, Taisto Kalevi Sorsa en Mauno Koivisto. De laatste volgde in 1982 Urho Kekkonen op als president van Finland. Koivisto werd daarmee het eerste socialistische staatshoofd van Finland. Zijn opvolgers Martti Ahtisaari en Tarja Halonen, het huidige Finse staatshoofd, zijn eveneens sociaaldemocraten.

Opvallend in de geschiedenis van de SDP is de moeizame relatie met de Sovjet-Unie. De USSR heeft nooit een SDP-presidentskandidaat gesteund, maar altijd een kandidaat van de burgerlijke partijen (met in het bijzonder Kekkonen).

Sinds 1966 hebben de sociaaldemocraten deelgenomen aan de alle Finse kabinetten, uitgezonderd enkele oppositieperiodes tussen 1991 en 1995 en 2007 en 2011. Van 1995 tot 2003 is SDP-leider Paavo Lipponen eerste minister van Finland. In die periode neemt de sociaaldemocratische partij ook een pro-Europees standpunt aan. In 2003 wordt Anneli Jäätteenmäki van het Fins Centrum premier; Lipponen treedt aan als voorzitter van het parlement.

Na de verkiezingen van 2011 treedt de SDP toe tot het kabinet van Jyrki Katainen (Kok.). Huidig partijleider Antti Rinne was in die regering vice-eerste minister en minister van Financiën. Eerder vervulde Jutta Urpilainen deze functie. Zij verloor echter de leiderschapsverkiezingen binnen haar partij (257 stemmen voor Rinne, 243 stemmen voor Urpilainen) en stapte vroegtijdig op. Verder maakten nog vijf andere SDP-leden uit van de regering-Katainen. In de regering-Stubb werd de samenwerking voortgezet. Antti Rinne is wederom vice-eerste minister en minister van Financiën.

Ideologie[bewerken]

De SDP is een sociaaldemocratische partij en is aangesloten bij de Socialistische Internationale. Op Europees niveau is de partij lid van de Partij van Europese Socialisten. Op haar website beschrijft de SDP zich als een moderne, centrumlinkse partij.

De sociaaldemocraten streven naar een rechtvaardige samenleving waar iedereen kansen krijgt. De staat moet voor de partij een onderliggende basis zijn waar de burgers hun leven op kunnen bouwen. De milieuproblematiek, roekeloze economische activiteit en de verzwakking van de welvaartsstaat zien de sociaaldemocraten als een bedreiging voor de toekomst. Een actieve staat en internationale samenwerking moeten leiden tot een duurzame toekomst.[1]

Voorzitters[bewerken]

Verkiezingsresultaten in zetels 1945-heden[bewerken]

De stemmen voor de SDP bij de verkiezingen van 2011 uitgezet op kaart. De partij wint vooral stemmen in het zuiden en oosten van het land.
Jaar Aantal zetels
1945 50
1948 54
1951 53
1958 48
1962 38
1966 55
1970 52
1972 55
1975 54
1979 52
1983 57
1987 56
1991 48
1995 63
1999 51
2003 53
2007 45
2011 42

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Leden (32): Vlag van BelgiëVlag van VlaanderenSocialistische Partij Anders (sp.a) · Vlag van BelgiëVlag van WalloniëParti Socialiste (PS) · Vlag van BulgarijeBǎlgarska Socialističeska Partija (BSP) · Vlag van CyprusΚίνημα Σοσιαλδημοκρατών (EDEK) · Vlag van DenemarkenSocialdemokraterne (SD) · Vlag van EstlandSotsiaaldemokraatlik Erakond (SDE) · Vlag van FinlandSuomen Sosialidemokraattisen Puolue (SDP) · Vlag van FrankrijkParti Socialiste (PS) · Vlag van DuitslandSozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) · Vlag van GriekenlandPanellinio Sokialistiko Kinima (PASOK) · Vlag van HongarijeMagyar Szocialista Párt (MSZDP) · Vlag van IerlandLabour Party (PLO) · Vlag van ItaliëPartito Socialista Italiano (PSI) · Vlag van LetlandLatvijas Sociāldemokrātiskā Strādnieku Partija (LSDSP) · Vlag van LitouwenLietuvos Socialdemokratu Partija (LSDP) · Vlag van LuxemburgLetzeburger Socialistesch Arbechterpartei (LSAP) · Vlag van MaltaPartit Laburista (PL) · Vlag van NederlandPartij van de Arbeid (PvdA) · Vlag van NoorwegenDet Norske Arbeiderpartiet · Vlag van OostenrijkSozialdemokratische Partei Österreichs (SPÖ) · Vlag van PolenSojusz Lewicy Demokratycznej-Unia Pracy (SLD-UP) · Vlag van PortugalPartido Socialista · Vlag van RoemeniëPartidul Social Democrat (PSD) · Vlag van SloveniëSocialni Demokrati (SD) · Vlag van SlowakijeStrana SMER - Sociálna Demokracia (Smer) · Vlag van SpanjePartido Socialista Obrero Español (PSOE) · Vlag van TsjechiëČeská Strana Sociálně Demokratická (ČSSD) · Vlag van ZwedenSveriges socialdemokratiska arbetareparti · Vlag van Verenigd KoninkrijkLabour Party (LP) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van Noord-IerlandPáirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre (SDLP) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van SchotlandPàrtaidh Làbarach na h-Alba (PLA) · Vlag van Verenigd KoninkrijkVlag van WalesLlafur Cymru (LC)
Partijvoorzitters: Wilhelm Dröscher · Robert Pontillon · Joop den Uyl · Vítor Constâncio · Guy Spitaels · Willy Claes · Rudolf Scharping · Robin Cook · Poul Nyrup Rasmussen
Fractievoorzitters EP: Guy Mollet · Hendrik Fayat · Pierre Lapie · Willi Birkelbach · Käte Strobel · Francis Vals · Georges Spénale · Ludwig Spénale · Ernest Glinne · Rudi Arndt · Jean-Pierre Cot · Pauline Green · Enrique Baron Crespo · Martin Schulz
Fracties EP: Fractie van de Socialisten (S) ('53-'58) · Socialistische Fractie (SOC) ('58-'93) · PES ('93-'09) · Socialisten en Democraten (S&D) ('09)
Voorloper: Confederatie van Socialistische Partijen van de Europese Gemeenschap (CSPEG)
Commissarissen Juncker: Neven Mimica · Corina Crețu · Maroš Šefčovič · Frans Timmermans · Pierre Moscovici · Karmenu Vella · Vytenis Andriukaitis · Federica Mogherini
Leden Europese Raad: Werner Faymann · Helle Thorning-Schmidt · François Hollande · Robert Fico · Matteo Renzi · Joseph Muscat · Zoran Milanović · Stefan Löfven · Bohuslav Sobotka