Paternoster (lift)

Paternoster in Wenen

Een paternoster of paternosterlift is een liftsysteem van hokken zonder deuren, die zonder onderbreking langs een keten in twee liftschachten omhoog en omlaag worden gehesen. Men kan op elk gewenst moment in- of uitstappen, al vergt dit wel enige vaardigheid. De paternoster is niet geschikt voor mensen die slecht ter been zijn of een andere lichamelijke beperking hebben. Om die reden raakt dit soort liften in snel tempo uit de gunst. Nieuwe worden niet meer gebouwd, oude worden geleidelijk uit gebruik genomen.

Soms wordt onterecht gedacht dat passagiers bij de bovenste verdieping moeten uitstappen, omdat de kooi daarna over de kop gaat. Dat is niet juist: de liftkooi blijft altijd rechtop. Alleen bij zogenoemde "bandpaternosters" is dit niet het geval en moet men echt op de bovenste of onderste etage afstappen.

De naam van de lift is ontleend aan het kralensnoer, de traditionele rooms-katholieke rozenkrans, die aangeeft wanneer een paternoster (gebed) gebeden moet worden.

Nederland

In Nederland zijn op dit moment zes paternosterliften te vinden, waarvan er twee nog in gebruik zijn.

1. In het Ziggogebouw in Den Haag, wordt nog dagelijks gebruikt.
2. Bij Tata Steel Europe in IJmuiden, wordt nog dagelijks gebruikt.
3. In het HaKa-gebouw (het oude hoofdkantoor van de Coöperatieve Groothandelsvereniging de Handelskamer) aan de Vierhavensstraat in Rotterdam.
4. In het voormalige belastingkantoor aan de Puntegaalstraat in Rotterdam, werkend maar niet in gebruik.
5. In het voormalige postkantoor aan de Coolsingel in Rotterdam, niet meer in gebruik.
6. In het Scheepvaarthuis (thans Grand Hotel Amrâth Amsterdam) in Amsterdam, werkend maar niet in gebruik.
7. In het oude schoolgebouw aan de Prins Mauritskade in Amsterdam, gebouw bestaat nog, of lift nog werkt is onbekend.

België

In België zouden er nog twee paternosterliften in werkende dienst zijn. Eentje ervan wordt vandaag nog gebruikt in een gebouw van de NMBS-groep aan het Station Brussel-Zuid. Een andere bevindt zich in het gebouw van het Vlaams parlement, dat voorheen het ministerie van post en zeewezen huisvestte. Deze lift werkt nog maar is voor personen niet meer toegankelijk, er werden poppen in geplaatst en deze wordt nog dagelijks aangezet om de werking ervan te tonen.

Archief- en voorraadkastsysteem

Een paternosterkast is een archief- of voorraadkast die volgens dit systeem werkt. Deze is echter niet continu in beweging. De gebruiker drukt op een knop waarna de machine in werking komt tot de gevraagde lade met mappen, bakken of dozen op ooghoogte komt. Het voordeel ten opzichte van ladekasten is dat de kast zeer hoog kan zijn terwijl toch elke lade binnen handbereik is. Het nadeel is dat hij meestal zwaar is waardoor opstelling in bestaande gebouwen een herberekening van de toegestane vloerbelasting vraagt.

Externe links

• Filmpje van een paternoster op YouTube
• Mechaniek van een paternoster op YouTube.

Mediabestanden

Zie de categorie Paternosters van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.