Sesam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sesam
Sesamum indicum uit Koehler (1887)
Sesamum indicum uit Koehler (1887)
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Lamiiden
Orde: Lamiales
Familie: Pedaliaceae
Geslacht: Sesamum
Soort
Sesamum indicum
L. (1753)
Sesam
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Sesam (Sesamum indicum, synoniem: Sesamum orientale) is een plant uit de familie Pedaliaceae. De soort hoort waarschijnlijk tot de oudste om de olie gekweekte gewassen van de wereld.

De plant komt oorspronkelijk uit Afrika: het woord sesam komt uit het Arabisch saasim/simsim. Aldaar worden de sesamzaadjes vaak gebrand opgeknabbeld, net als pinda's. De wortels van de plant worden in de zomer geoogst en de zaden op het moment dat de omhulsels van de sesam bruin-zwart zijn verkleurd.

Sesam wordt verbouwd in tropische en subtropische gebieden in de gehele wereld, maar vooral in Afrika, Zuid- en Midden-Amerika.

Het is een kruidachtige plant die 0,5-1 m groot wordt. De bloemen lijken wel op vingerhoed. De oliehoudende zaden zitten in een doosvrucht.

De zaden, de olie en de wortel worden voor geneeskundige en culinaire doelen gebruikt.

Samenstelling[bewerken]

Sesam bevat onverzadigde vetzuren, eiwitten, vitamine E, vitamine B in de vorm van foliumzuur en nicotinezuur, en mineralen, zoals magnesium, calcium en fosfor.

Sesamzaad[bewerken]

Sesamzaadjes worden zowel gepeld als ongepeld verkocht, vaak ook geroosterd. Ze worden gebruikt ter verfijning van brood en gebak en voor het kruiden van gerechten. Met name het geroosterde sesamzaad heeft een sterke smaak. In de Arabische keuken is een Tahini (ook wel "Tahin" of "Tahina") zeer geliefd. Dit is een olierijke saus of pasta van gemalen sesam, citroensap, peper, knoflook en andere specerijen. De saus wordt gebruikt om hummus en andere gerechten van het Midden-Oosten te kruiden. Geroosterde sesamzaden zijn voorts een belangrijk ingrediënt voor veel oriëntaalse zoetwaren, zoals bijvoorbeeld de in Turkije bekende halva. In de natuurvoeding worden ook wel de kiemen van de zaden gebruikt. In Japan is Gomasio geliefd, een specerij gemaakt van geroosterde sesam en zeezout.

In China en in de antieke Oriënt werden de zaden als levensverlengend en geestversterkend beschouwd.

Sesamolie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie sesamolie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Sesamzaad bevat tot wel 50% sesamolie en 20% eiwit. Sesamolie uit gebrande en koudgeperste zaden is vrijwel reukloos, licht zoetig en wordt haast niet rans. Het verliest wel vrij snel zijn aroma. De goede houdbaarheid kan verklaard worden door het hoge gehalte aan antioxidanten. In de Chinese en Japanse keuken, maar ook in de Arabische, is sesamolie een belangrijke olie om mee te koken.

Sesamolie wordt ook toegepast in huidverzorgende producten. Het dient als grondstof voor cosmetica en is goed bruikbaar als massageolie.

In de ayurvedische geneeswijze wordt sesamolie uitwendig toegepast ter behandeling van huidziekten.

Productie[bewerken]

Productie in ton sesamzaad. Gegevens van 2003-2004
Gegevens van FAOSTAT (FAO)

India 800.000 26 % 800.000 26 %
China 593.594 20 % 650.620 21 %
Myanmar 380.000 13 % 380.000 12 %
Soedan 325.000 11 % 325.000 11 %
Oeganda 110.000 4 % 110.000 4 %
Nigeria 75.000 2 % 75.000 2 %
Pakistan 68.000 2 % 68.000 2 %
Andere landen 679.070 22 % 683.042 22 %
Totaal 3.030.664 100 % 3.091.662 100 %

Typische sesamproducten[bewerken]

Simit