Berkel en Rodenrijs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Speeltuin De Kievit)
Ga naar: navigatie, zoeken
Berkel en Rodenrijs
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Berkel en Rodenrijs Wapen van Berkel en Rodenrijs
Berkel en Rodenrijs
Berkel en Rodenrijs
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Gemeente Vlag Lansingerland Lansingerland
Coördinaten 51° 60′ NB, 4° 28′ OL
Algemeen
Inwoners (2013) 27.786 (1084 inw/km²)
Overig
Postcode 2651-2652
Netnummer 010
Belangrijke verkeersaders N209, N470, N471, RandstadRail
Woonplaatscode 1687 ?
Detailkaart
Locatie van de voormalige gemeente
Locatie van de voormalige gemeente
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Berkel en Rodenrijs (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een plaats, heerlijkheid en voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Op 1 januari 2007 is de gemeente Berkel en Rodenrijs samengegaan met de gemeenten Bergschenhoek en Bleiswijk in de nieuwe gemeente Lansingerland. De plaats Berkel en Rodenrijs telt 27.786 inwoners (1 januari 2013).

Sport[bewerken]

Berkel kent - Twee voetbalclubs; T.O.G.B. (Tot Ons Genoegen Berkel) en CVV Berkel (christelijke voetbalvereniging) - Een basketbalvereniging (B.V. Squirrels) - Een hockeyvereniging (HBR, Hockeyvereniging Berkel en Rodenrijs) - Een tennisvereniging (A.T.V. Berkenrode, Algemene Tennis Vereniging) - Een tafeltennisvereniging die ook een darts- en Jeu de Boulesvereniging heeft onder de naam T.O.G.B, deze spelen alle in gebouw "Den Opper" op het Hoge Land en een badmintonvereniging (BBV PIP)

Muziek[bewerken]

In Berkel en Rodenrijs is een muziekvereniging: Muziekvereniging Helicon. De vereniging heeft drie afdelingen: het leerlingenorkest, het harmonieorkest en de twirls.

De muziekschool van de gemeente is gesitueerd in het Polderhuis te Bergschenhoek. Ook is er een muziekpodium, genaamd De Rotonde, gelegen op Het Hoge Land. Hier treden bands uit de regio op, maar ook uit de rest van Nederland en België en Duitsland.

Media[bewerken]

Berkel en Rodenrijs heeft een lokale omroep: RTV Lansingerland. Daarnaast is er een weekblad De Heraut en de lokale omroep plaatst ook berichten op hun website.

Verkeer en vervoer[bewerken]

De plaats is aangesloten op het netwerk van RandstadRail door de metrostations Rodenrijs en Berkel Westpolder. Deze metrolijn verbindt Rotterdam met Den Haag. Via de weg is Berkel en Rodenrijs bereikbaar via de N209, de N470 en de N471.

Berkelveld[bewerken]

Rond 1950 ontdekte de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) olie in het Berkelveld in Berkel en Rodenrijs.[1] In 1953 sloeg het er eerste drie putten, Berkel 1 tot en met 3. De opgepompte olie werd met tankwagens via het pompstation Vlaardingen naar de Shell raffinaderij in Pernis gebracht. Deze productie staakte omstreeks 1996/1997.[1] De NAM heeft kort tijd daarna de pijpen verwijderen, de putten afgesloten en het terrein teruggebracht in de oorspronkelijke staat. In 1984 was de NAM nog van start gegaan met Berkel-4. In totaal boorde zij op deze locatie 25 putten, waaruit jaknikkers olie oppompten uit een aardlaag op zo’n 1.400 meter diepte.[1] Het huurcontract loopt tot 2018 en de gemeente wil het niet verlengen.[1] De oliewinning werd in 2013 stilgelegd en in de komende jaren worden alle installaties verwijderd.[1]

Speeltuin De Kievit[bewerken]

Speeltuin De Kievit is een grote speeltuin in Berkel en Rodenrijs. De speeltuin werd in 1953 opgericht door Bart Scholte, op de locatie van de Jozefschool (nu de Wilgenhoek). In 1960 verhuisde de speeltuin naar de huidige locatie aan de Wilgenlaan.

Op het terrein bevinden zich een dierenverblijf, vele speeltoestellen en twee buitenzwembaden die in de zomer geopend zijn. Er zijn ongeveer 1600 gezinnen lid van de speeltuin.

Geschiedenis[bewerken]

Vervening en plassen[bewerken]

In Berkel en Rodenrijs begint de vervening ten noorden en ten zuiden van de dorpskern van Berkel. Op de kaart van Cruquius is te zien dat aan het begin van de achttiende eeuw het gebied ten noorden van de dorpskern van Berkel vrijwel geheel is ontveend. De turf werd met scheepjes via de kanalen naar de steden getransporteerd. Door vervening en door afkalving werden de legakkers steeds kleiner. Petgaten groeiden aaneen tot grote veenplassen. Rond 1750 kwamen Rodenrijs, Berkel en Noordeinde aan de rand van, of soms tussen de plassen te liggen. De dorpen, dijken en polderkaden werden door het water bedreigd.

Eerste droogmakerijen[bewerken]

Eind achttiende eeuw werd de situatie in Berkel en Rodenrijs gevaarlijk. Het dorpsbestuur besloot daarom actie te ondernemen en de plassen droog te leggen. De windmolen was hierbij een onmisbaar hulpmiddel. Zeven nieuwe molens kwamen in bedrijf. Als eerst werden de Noordpolder, de Westpolder en de Zuidpolder drooggelegd (1774-1777). De drooggevallen bodem van de plassen werd vervolgens opnieuw ingedeeld. De oude, soms onregelmatige verkaveling werd vervangen door strakke rechthoekige kavels. De vruchtbare grond in de droogmakerijen bracht een periode van grote bloei voor de boeren.

Nieuwe plassen en droogmakerijen[bewerken]

Tegelijk met de droogmaking van de Noordpolder, Westpolder en Zuidpolder ontstonden door de voortgaande vervening aan de westzijde van de Rodenrijse- en Noordeindseweg nieuwe plassen. Die verveningen vonden vanuit verschillende wegen tegelijk plaats en bovendien vanuit de oevers van het Westmeer en het Oostmeer, maar ze hielden halt aan de rand van enkele kleiplateaus. Kleigrond is in tegenstelling tot veen ongeschikt als brandstof. Het Oude Land en de Kleihoogt vormden grillige schiereilanden, omgeven door een verbrokkeld patroon van kleine plassen. In de negentiende eeuw werden in tien jaar tijd de laatste veenplassen drooggemalen: de Nieuwe Rodenrijse Droogmakerij (1844-1848), de Oostmeerpolder (1848), de Bergboezem (1854) en de Polder Oude Leede (1855). Hierbij deden stoomgemalen dienst. Doordat de plassen verbrokkeld en grillig waren, vertonen deze nieuwe droogmakerijen niet zo’n regelmatig verkavelingspatroon als de oude droogmakerijen. Iedere droogmaking kreeg eigen ontsluitingswegen.

Groente en fruit[bewerken]

In de grote steden groeide intussen de behoefte aan tuinbouwproducten. Rond 1880 kwam de verbouw daarvan op gang. Gunstige factoren hiervoor waren de vruchtbare bodem, een goede infrastructuur (vaarwater) en de nabijheid van afzetmarkten. Vanwege de belangrijke vervoersfunctie vestigden de tuinders zich aan de vaarten langs de Rodenrijse-, Noordeinde- en Klapwijkseweg. Na 1900 trad een aanzienlijke professionalisering op. Door de productie te vergroten kon beter worden ingespeeld op de vraag. Wat als koudegrondteelt was begonnen ontwikkelde zich tot teelt onder platglas en in koude kassen. Vanaf de jaren twintig van de 20e eeuw werd gebruikgemaakt van warenhuizen, die in toenemende mate kunstmatig verwarmd werden. Door de groeiende tuinbouw vestigden zich hier tussen 1890-1910 arbeiders vanuit de Zuid-Hollandse eilanden, Noord-Brabant en Utrecht. Vooral langs de Zuidersingel werden kleine complexen eenvoudige arbeiderswoningen gebouwd. In Rodenrijs werd bij het station een groenteveiling met haven gevestigd, tuinbouwproducten werden aangevoerd per boot en afgevoerd per trein.

Begin van de suburbanisatie[bewerken]

Met de aanleg van de Hofplein-spoorlijn (waarop nu RandstadRail metrolijn E wordt geëxploiteerd) in 1908 verscheen ook de eerste verstedelijking in de regio. Stedelingen werden door het spoor gestimuleerd om zich in de omliggende dorpen te vestigen, en dan vooral rond de nieuwe stations en bij de bestaande dorpskernen. In Berkel en Rodenrijs bleef nieuwe bebouwing beperkt tot de omgeving van station Rodenrijs. Een eerste wat grootschaliger uitbreiding vond plaats in de jaren twintig langs de Rodenrijseweg, met een reeks vrijstaande en geschakelde middenstandswoningen.

Voormalige gemeente[bewerken]

De gemeente had een oppervlakte van 18,90 km² en telde in juli 2006 20.189 inwoners. Binnen de gemeentegrenzen lagen geen andere kernen.

Het laatste college van Berkel en Rodenrijs werd gevormd door de VVD, de ChristenUnie en de PvdA.

De laatste gemeenteraad was als volgt samengesteld:

  • CDA - 7 zetels
  • VVD - 4 zetels
  • ChristenUnie - 3 zetels
  • PvdA - 3 zetels

Geboren in Berkel en Rodenrijs[bewerken]

Bekende (ex)inwoners van Berkel en Rodenrijs[bewerken]

Websites over de geschiedenis van Berkel en Rodenrijs[bewerken]

De historische vereniging van Berkel en Rodenrijs heeft een eigen website met onder andere een beknopte geschiedenis van Berkel en Rodenrijs, diverse artikelen en fotomateriaal. Daarnaast is er een website Oud Berkel en Rodenrijs die veel fotomateriaal geeft met eenvoudig doorzoekbare rubrieken zoals Kerken, molens en dergelijke. Daarnaast is er een interactieve Facebookpagina Oud Berkel waar regelmatig foto's, raadplaatjes en activiteiten over de historie van Berkel en Rodenrijs worden gedeeld. De links staan in het aparte deel externe link op deze pagina genoemd.

Afbeeldingen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d e Shell Nederland Laatste Nederlandse jaknikker uitgeknikt, geraadpleegd op 15 november 2013
  2. a b c d e f g h i j Henk Groenenveld, Heren en vrouwen van Berkel en Rodenrijs. 2007.

Beluister

(info)