Timișoara

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Timișoara
Temesvár
Temeswar / Temeschburg
Stad in Roemenië Vlag van Roemenië
Wapen van Timișoara
Timișoara
Timișoara
Situering
Status Districtshoofdstad
District (județ) Timiș
Historische regio Banaat
Coördinaten 45° 45' NB, 21° 14' OL
Algemeen
Oppervlakte 130,5 km²
Inwoners (2011) 304.467 (2.345 inw/km²)
Politiek
Burgemeester Nicolae Robu
Overig
Website www.primariatm.ro
Foto's
Timisoara - Piata Unirii.jpg
Het Plein van de Vereniging
Portaal  Portaalicoon   Roemenië

Timișoara (Duits: Temeswar of Temeschburg, Hongaars: Temesvár, Servisch: Темишвар; Temišvar) is een stad in het westen van Roemenië in het district (județ) Timiș en de voornaamste stad van het Banaat. De stad had in het jaar 2011 een inwonertal van 304.467. De stad ligt aan de Bega, een zijrivier van de Tisza.

Timișoara, dat tot 1920 tot Hongarije behoorde, herbergt een groot aantal minderheden. De Hongaarse is met ruim 5% de grootste, daarna volgen de Serven en de Duitsers. De laatste groep was tot de Tweede Wereldoorlog de dominante bevolkingsgroep. De stad is een belangrijk regionaal centrum en beschikt over de op een na grootste luchthaven van Roemenië. Timișoara speelde eind 1989 een hoofdrol in de opstand tegen dictator Nicolae Ceaușescu. Johnny Weissmuller, de olympisch zwemkampioen die bekend werd door zijn rol als Tarzan, werd er in 1904 geboren.

Geschiedenis[bewerken]

Timișoara dankt zijn naam aan een burcht (Hongaars: vár) aan de Timiș die in 1154 voor het eerst door de Arabische geograaf al-Idrisi werd genoemd.

In 1552 kwam de tot dan toe Hongaarse stad aan het Ottomaanse Rijk. Het werd de hoofdstad van een van de twee vilajets die de Turken in hun Hongaarse territoria inrichtten. De stad behoorde tot de laatste gebieden die de Turken in Hongarije wisten te behouden: pas in 1716 werd de vesting door Eugenius van Savoye veroverd en kwam de stad in Oostenrijkse handen (Vrede van Passarowitz, 1718). Timișoara werd de hoofdplaats van het militair bestuurde Banaat van Temesvar. De streeknaam Banaat dateert uit deze periode. Vanaf 1778 viel de stad met de rest van het Banaat weer onder Hongarije (dat in 1867 een gelijkwaardige partner werd in de Oostenrijks-Hongaarse Dubbelmonarchie).

De tweede helft van de 19de eeuw was voor Timișoara een bloeiperiode. De stad kreeg aansluiting op het spoorwegnet, de Bega werd gekanaliseerd en de stad kreeg al op 12 november 1884 elektrische straatverlichting, een feit waarop de stad nog steeds trots is, omdat die toen nog vrijwel nergens in Europa was ingevoerd.

Sinds het einde van de Eerste Wereldoorlog en de opheffing van de Dubbelmonarchie (Verdrag van Trianon, 1920) behoort Timișoara tot Roemenië. Eind december 1989 leidden protesten in deze stad tot de Roemeense Revolutie die de communistische dictator Ceaușescu ten val bracht, waarbij met name de Hongaarse dominee László Tőkés een rol speelde. Circa 70 mensen verloren het leven in Timișoara.[1]

Stadsbeeld[bewerken]

Timișoara wordt wel Klein Wenen genoemd: de beeldbepalende gebouwen van Timișoara dateren uit de barok en uit de tweede helft van de 19de eeuw. Ze zijn geconcentreerd aan een aantal grote boulevards en pleinen: het langgerekte Overwinningsplein (Piaţa Victoriei) wordt aan de zuidkant afgesloten door de grootste Roemeens-orthodoxe kathedraal van het land (1936-1946, neo-byzantijnse stijl). Aan de andere kant bevindt zich de Opera (1875). Ten noorden van dit plein bevindt zich het Vrijheidsplein (Piața Libertǎții), waaraan zich het Oude Stadhuis bevindt, dat tussen 1713 en 1734 tot stand kwam. Nog noordelijker ligt het grote Eenheidsplein (Piața Unirii). Hier staat de Rooms-Katholieke domkerk, een creatie van de Weense architect Emanuel Fischer von Erlach die in 1773 gereedkwam. De bisschopszetel was in 1736 van het door de Turken verwoeste Cenad naar Timișoara verplaatst. Aan het plein staat ook de Servisch-orthodoxe kathedraal. De eveneens barokke pestzuil dateert uit 1740. Ten slotte bevindt zich hier een artesische fontein die warm mineraalwater levert.

Van de ooit geduchte citadel, gebouwd volgens de inzichten van Vauban, resteert weinig meer dan het bastion dat genoemd is naar Maria Theresia.

Weinig is meer over van de stad zoals ze voor de Turkse tijd was. Het huidige gebouw van het Museum van het Banaat (Huniadekasteel) is een paleis dat dateert uit 1306 en later werd bewoond door de veldheer Johannes Hunyadi. Het is nadien sterk verbouwd en is in zijn huidige staat neo-gotisch.

Timișoara is rijk aan gebouwen in secessiestijl. Veel ervan zijn ontworpen door László Székely. Een van de bruggen over de gekanaliseerde Bega is ontworpen door Gustave Eiffel. Langs dit water strekt zich een aantal van de vele parken in de stad uit.

Bevolkingssamenstelling[bewerken]

Timisoara is in de loop van de geschiedenis altijd een etnisch gemengde stad geweest. In de 19e eeuw waren de Duitstaligen in de meerderheid. Tot de Tweede Wereldoorlog bleef de Duitstalige groep de grootste van de stad. Ook de Hongaren waren een grote groep in de bevolking van de stad. Na de Tweede Wereldoorlog nam het aantal Roemenen steeds verder toe. Tegenwoordig is de Duitse bevolkingsgroep geminimaliseerd. De Hongaren vormen tot op heden de grootste minderheid met circa 5% van de bevolking, in 1930 vormden zij nog bijna een derde van de bevolking. Timisoara is nu een stad onder Roemeense dominantie.

Volkstelling[2] Ethnische Structuur
Jaar Bevolking Roemenen Duitsers Hongaren Serviërs Joden Roma Slowaken Bulgaren Oekrainers Overigen
1880 38.702 5.188 21.121 7.745 2.487 ? ? 416 ? 29 1.716
1890 45.948 5.594 24.973 11.100 2.363 ? ? 332 ? 27 1.559
1900 60.551 6.312 30.892 19.162 2.730 ? ? 288 ? 13 1.154
1920 86.850 16.047 32.097 27.189 ? 8.307 ? ? ? ? 3.210
1930 102.390 25.207 33.162 31.773 2.237 7.264 379 652 279 56 1.381
1941 125.052 46.466 37.611 24.891 ? ? ? ? ? ? 16.084
1956 142.257 75.855 24.326 29.968 3.065 6.700 122 575 280 56 1.310
1966 174.243 109.100 25.058 31.016 4.188 2.590 120 490 475 71 1.135
1977 269.353 191.742 28.429 36.724 6.776 1.629 1.109 404 942 299 1.299
1992 334.115 274.511 13.206 31.785 7.748 549 2.668 675 1.314 756 903
2002[3] 317.660 271.677 7.157 24.287 6.311 367 3.062 570 1.218 762 2.249
2007[4] 307.347
2009[5] 311.586
2010[6] 311.428
2011[7] 304.467 267.363 4.173 15.580 1.278 16.451

Geboren in Timișoara[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Numărul morților revoluției din Timișoara
  2. Varga E. Statistică recensăminte după limba maternă, respectiv naționalitate, jud. Timiș 1880–1992
  3. Centrul de resurse pentru diversitate etnoculturală
  4. insse.ro, Institutul Național Statistiă: România în Cifre, Primele zece oraºe ale þãrii dupã numãrul locuitorilor, la 1 iulie 2007, Stand Juli 2007, in rumänischer Sprache
  5. citypopulation.de, Rumänien, Stand Januar 2009
  6. temeswar.diplo.de, Konsulat der Bundesrepublik Deutschland, Pressespiegel 27. - 31. August 2011
  7. [1]