Baretembleem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Het baretembleem is een embleem dat op de baret wordt gedragen ter onderscheiding van rang, wapen of dienstvak.

Baretemblemen worden in vele landen gebruikt. In België spreekt men van een “mutskenteken”[1], in het Engels worden ze “cap-badge” of “beret badge” genoemd, in het Duits “Barettabzeichen” en in het Frans ”Insigne de béret”.

Baretemblemen kunnen gestanst worden uit bv messing, maar ook wel gegoten van materialen zoals koper of (geanodiseerd) aluminium ('stay-brite'). Ook bestaan er kunststof baretemblemen en emblemen van textiel. Emblemen bestaan uit één stuk, of is samengesteld uit verschillende delen, bv een goudkleurig en een zilverkleurig deel. Emblemen kunnen bv. gekleurd worden met verfstoffen, door emailleren of door bv. galvanisch verchromen, verkoperen, vergulden of verzilveren.

Koninklijke Landmacht[bewerken | brontekst bewerken]

Algemeen[bewerken | brontekst bewerken]

De meeste naoorlogse baretemblemen van de Koninklijke Landmacht (KL) zijn ontworpen door F.J.H.Th. (Frans) Smits (1915-2006) van het Kabinet van de Minister van Oorlog/Defensie en de toenmalige kapitein der genie H.J.J.M. Lohmeijer[2], lid van de toenmalige uniformcommissie KL.[3]:p14 Als basis van het ontwerp is een gestileerde W gekozen, verwijzend naar de toenmalige koningin Wilhelmina. De zo ontstane W-vorm met horizontale spiegeling die hierdoor ontstond werd de basis voor alle Nederlandse baretemblemen. De uiteindelijke vorm gaf het visuele beeld van een gesp en daarom worden deze emblemen ook wel aangeduid als baretgesp.

De eerste emblemen werden in 1946 gemaakt van het messing[4] van Britse granaathulzen die waren achtergebleven in Zuid-Nederland na gevechten aan het eind van de Tweede Wereldoorlog.[3]:p15

In Legerorder nr.  57 van 1947 werden de afmetingen van het baretembleem vastgelegd, te weten 4,8 cm x 6 cm[5]:p7

In overeenstemming met vooroorlogse traditie dragen de cavalerie, militaire administratie, marechaussee en aalmoezeniers een zilverkleurig embleem, evenals tandartsen en apothekers toen die nog een eigen baretembleem droegen. De overige emblemen zijn goudkleurig.[5]:p9

De Nederlandse baretemblemen van KL en KM worden uit messing gestanst. Tegenwoordig worden ze voorzien van een laklaag, waardoor ze niet gepoetst hoeven te worden en blijven glanzen. Oudere emblemen hebben geen laklaag en moeten gepoetst worden. De baretemblemen van de KLu zijn van textiel. Die van de KMar zijn meerkleurig geverfd en gelakt.

Gekleurde achtergrond[bewerken | brontekst bewerken]

Het baretembleem wordt gedragen op een rechthoekige achtergrond van laken, soms fluweel (officieren). Dit achtergrondje wordt ook wel ondergrondje genoemd. De achtergrond heeft een grootte van 4,8 cm x 7 cm[5]:p8 met de kleur van het wapen of dienstvak. Wanneer een wapen, dienstvak of korps een dubbele wapenkleur heeft dan heeft de ondergrond een bies van ±2mm aan beide zijden.[5]:p9 Ook andere landen komen gekleurde achtergrondjes voor. In het Engels worden ze “patch” of “beret-flash’ genoemd.

Uitzonderingen[bewerken | brontekst bewerken]

Tactische omstandigheden[bewerken | brontekst bewerken]

Wanneer de baret wordt gedragen onder ”tactische omstandigheden” (operationele inzet tijdens oefeningen of gevechtssituaties) worden het embleem en het achtergrondje niet gedragen, omdat ze door kleur en glans eventuele camouflage teniet kunnen doen.

Overzicht baretemblemen KL[bewerken | brontekst bewerken]

Vanaf 1946 zijn de onderstaande baretemblemen bij de Koninklijke Landmacht in gebruik (geweest). De jaartallen tussen haakjes geven aan wanneer de emblemen zijn gedragen:

  • “(1946)” : ingevoerd in 1946, nog steeds gedragen
  • “(1946-1950)” : ingevoerd in 1946, gedragen tot en met 1950.

Staf[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem Generale Staf.jpg Baretembleem-TechnischeStaf.jpg Baret embleem intendance staf-1578838267.jpg BW Barettabzeichen DNL.png
Generale Staf
(1946-1976)
Technische Staf
(1955)
Intendance Staf
(1946-1973)
1 (GE/NL) Corps
(1995)

Opleidingen[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem-KMA.jpg Baretembleem-Opleidingscentrum-Officieren-Speciale-Diensten.jpg Baretembleem-KMS.jpg Baretembleem-OCIO.jpg Baretembleem Lichamelijke Opvoeding Sportorganisatie-1568446250.JPG
Koninklijke Militaire Academie
(1948)
Opleidingscentrum Officieren van Speciale Diensten
(1976-1996)
Koninklijke Militaire School
(1962)
Opleidingscentrum voor Initiële Opleidingen
(2002)[9]
LO/Sportorganisatie[bron?]
(2004)
Baretembleem Indisch Instruktie Bataljon.jpg
Indisch Instructie Bataljon
(1946-1949)

Infanterie[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem-Grenadiers.jpg Baretembleem-Garde-Jagers.jpg Baretembleem-Prinses-Irene.jpg Baretembleem-Stoottroepen.jpg Baretembleem Limburgse Jagers 1e model.jpg
Garde Grenadiers
(1946)
Garde Jagers
(1946)
Garde Fuseliers ‘Prinses Irene’
(1946)
Stoottroepen ‘Prins Bernhard’
(1946)
Limburgse Jagers
(1951)
Baretembleem-Heutsz.jpg Baretembleem-JWF.jpg Baretembleem Chasse.jpg Baretembleem-Oranje-Gelderland.jpg Baretembleem Menno van Coehoorn.png
Van Heutsz
(1951)
Prins Johan Willem Friso
(1953-1992,1999-heden)
Chassé
(1953-1995)
Oranje Gelderland
(1953-1994, 2006-heden)
Menno van Coehoorn
(1953-1997)
Baretembleem-Commandos.jpg Baretembleem Korps Nationale Reserve gedragen tot 1982.jpg Baretembleem-Natres.jpg Baretembleem Korps Nationale Reserve gedragen tot 1982.jpg
Korps Commandotroepen
(1950)
Korps Nationale Reserve
(1948-1982)[10]
Korps Nationale Reserve
(1982)
Infanterie - Algemeen
(1946)

Cavalerie[bewerken | brontekst bewerken]

Cavalerie algemeen huzaren in opleiding dienstplichtig onderofficier-1533810170 (cropped).png Baretembleem Regiment Huzaren van Boreel (zwaluwstaart).jpg Regiment Huzaren Prins Alexander.jpg Baretembleem Huzaren van Sytzama.jpg Baretembleem Huzaren van Prins van Oranje.jpg
Cavalerie - Algemeen
(1966)
Huzaren van Boreel
(1946)
Huzaren Prins Alexander
(1951-2005)
Huzaren van Sytzama
(1952-2012)
Huzaren Prins van Oranje
(1979-2012)
Baretembleem Regiment Huzaren Prinses Catharina-Amalia.jpg
Huzaren Prinses Catharina-Amalia
(2020)

Artillerie[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem Korps Veldartillerie.jpg Baretembleem Luchtdoelartillerie.jpg Baretembleem Pantserafweerartillerie.jpg Baretembleem Rijdende Artillerie tot 1950.jpg Embleem Kwartiermuts KRA.jpg
Veldartillerie
(1946)
Luchtdoelartillerie
(1946)
Pantserafweerartillerie
(1946-1950)
Rijdende artillerie
(1946-1950)[11]
Rijdende artillerie (geborduurd embleem kwartiermuts[11]) (1950)

Genie[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem-Genie.jpg Baretembleem-Pontoniers.jpg Pioniers-1533811871 (cropped).jpg Baretembleem-Fortificatien.jpg
Genie
(1946)
Pontonniers
(1946-1963,jaren ‘90 – heden)
Pioniers
(1946-1963, jaren ‘90 – heden)
Opzichter van fortificatiën
(bij de Dienst DGW&T/DVD)(1946)

Verbindingsdienst[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem Verbindingsdienst 1e model incl. bruin ondergrondje (onderdeel der Genie).jpg Vbdd-ebl.jpg
Verbindingsdienst
(1946-1949)
Verbindingsdienst
(1949)

Informatiemanoeuvre[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem Korps Communicatie en Engagement Prinses Ariane.jpg Baretembleem Korps Inlichtingen en Veiligheid Prinses Alexia.jpg
Korps Communicatie & Engagement 'Prinses Ariane'
(2020)
Korps Inlichtingen & Veiligheid 'Prinses Alexia'
(2020)

Overige korpsen[bewerken | brontekst bewerken]

Korps verplegingstroepen baretembleem 19471951-1533810619 (cropped).jpg Baretembleem-Uitrustingstroepen.jpg Baretembleem AAT.jpg Baretembleem Intendance.jpg Baretembleem B&T geel.jpg
Verplegingstroepen
(1946-1951)
Regiment Uitrustingtroepen
(1946-1951)
Aan- en afvoer troepen
(1946-2000)
Intendance
(1946-2000)
Bevoorrading en Transport
(2000)
Militaire Administratie baret rozerood.jpg Baretembleem-Administratie.jpg Militaire Administratie baretembleem karmozijnrood.jpg Baretembleem Technische Dienst.jpg Baretembleem-Technische-dienst.jpg
Militaire administratie
(1946-2001)
Militaire administratie
(2001-2010)
Militaire administratie
(2010)
Technische Dienst
(1946-2001, 2010)
Technische Dienst
(2001-2010)
Baretembleem-Officieren-van-Gezondheid.jpg Baretembleem-Tandartsen-en-Apothekers.jpg Baretembleem-Geneeskundige-Troepen.jpg Baretembleem-Militair-Geneeskundige-Dienst.jpg Geen-1549798837.jpg
Officieren van Gezondheid
(1946-1951)
Tandartsen en Apothekers
(1946-1951)
Geneeskundige Troepen
(geëmailleerd) (1946-1951)
Geneeskundige Dienst
(1951-2001, 2010)
Geneeskundige Dienst
(2001-2010)
Embleem MJD.png Baretembleem-MPSD.jpg Baretembleem-MILVA.jpg Baretembleem studenten weerbaarheid-1568448409.JPG
Militaire Juridische Dienst
(1950)
Militair Psychologische en Sociologische Dienst
(1973)
MILVA
(1948-1982)
Studentenweerbaarheid[noot 2]
(?)[bron?]
Baretembleem-Marechaussee-1947.jpg Baretembleem-bewakingskorps.jpg Baretembleem-Officieren-van-Speciale-Diensten.jpg Baret embleem militaire collonnes-1568448597.JPG Baretembleem KMC (oud) v veldmuts.jpg
Koninklijke Marechaussee
(1946-1998), in 1998 een zelfstandig krijgsmachtonderdeel geworden
Bewakingskorps Koninklijke Landmacht
(1952-1955)
Officieren van Speciale Diensten
(1953-1963)
Korps Mobiele Colonnes
(1955-1993)
Veldmuts embleem Korps Mobiele Colonnes
(1948-1953)[15][16]

Geestelijke verzorging[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem-aalmoezenier.jpg Baretembleem Aalmoezenier2.jpg Baret embleem rabbijn-1593938421.JPG Humanistisch Raadsman Baretembleem nieuw model.jpg Geestelijk verzorger vanuit de hindoeïstische levensbeschouwing.jpg
Legerpredikant
(1946)
Aalmoezenier
(1946)
Rabbijn
(1948)
Humanistisch Raadsman
(1964)
Pandit[17]
(2003)
Baretembleem imam-1614010064.jpeg Baretembleem Boeddhistische geestelijke verzorging.jpg
Imam[18]
(2009)
Boeddhistische geestelijke verzorging[19]
(2020)

Koninklijke Marechaussee[bewerken | brontekst bewerken]

De Koninklijke Marechaussee was tot 1998 onderdeel van de Koninklijke Landmacht (KL) en droeg tussen 1946 en 1998 een donkerblauwe baret met een zilverkleurig baretembleem op blauwe ondergrond in de stijl van de KL: een gestileerde 'W' met daarop het wapen van de KMar, de springende granaat.

In 1998 werd de Koninklijke Marechaussee een zelfstandig krijgsmachtonderdeel met een nassaublauwe baret met eigen baretembleem. Door middel van de lauwerkrans rond de springende granaat wordt er onderscheid gemaakt tussen rangen en standen. Geen lauwerkrans: manschappen, halve lauwerkrans: onderofficieren, volledige lauwerkrans: officieren.[20]

Overzicht baretemblemen KMar[bewerken | brontekst bewerken]

Baretembleem-Marechaussee-1947.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier Plaats uw zelfgemaakte foto hier Plaats uw zelfgemaakte foto hier Plaats uw zelfgemaakte foto hier
KMar algemeen
(1946-1998)
Korps Militaire Politie Nederlands Indië
(1946-1949)[bron?]
KMar Officier
(1998)
KMar Onderofficier
(1998)
KMar Manschappen
(1998)

Internationale inzet[bewerken | brontekst bewerken]

Plaats uw zelfgemaakte foto hier MFObadge.JPG OSCE cap badge.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier Flag of the European Gendarmerie Force.svg
VN
(lichtblauwe baret)
MFO Sinaï (stof, kan ook van metaal) (steenrode baret) OVSE/OSCE (WEU)
(Nassaublauwe baret)
Eurogendfor

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Military beret badges of the Netherlands van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.