Baretembleem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search

Het baretembleem is een embleem dat op de baret wordt gedragen ter onderscheiding van rang, wapen of dienstvak.

Baretemblemen worden in vele landen gebruikt. In België spreek men van een “mutskenteken”. In het engels worden ze “cap-badge” of “beret badge” genoemd, in het duits “Barettabzeichen” en in het frans”Insigne de béret”.

Baretemblemen kunnen gestanst worden uit bv messing, maar ook wel gegoten van materialen zoals koper of (geanodiseerd) aluminium ('stay-brite'). Ook bestaan er kunststof baretemblemen en emblemen van textiel. Emblemen bestaan uit één stuk, of is samengesteld uit verschillende delen, bv een goudkleurig en een zilverkleurig deel. Emblemen kunnen bv. gekleurd worden met verfstoffen, door emailleren of door bv. galvanisch verchromen, verkoperen, vergulden of verzilveren .

Koninklijke Landmacht[bewerken]

Algemeen[bewerken]

De meeste naoorlogse baretemblemen van de Koninklijke Landmacht (KL) zijn ontworpen door F.J.H.Th. (Frans) Smits
(1915-2006) van het Kabinet van de Minister van Oorlog/Defensie en de toenmalige kapitein der genie H.J.J.M. Lohmeijer[1] (1955 -1958), lid van de toenmalige uniformcommissie KL.[2]:p14 Als basis van het ontwerp is een gestileerde W gekozen, verwijzend naar de toenmalige koningin Wilhelmina. De zo ontstane W-vorm met horizontale spiegeling die hierdoor ontstond werd de basis voor alle Nederlandse baretemblemen. De uiteindelijke vorm gaf het visuele beeld van een gesp en daarom worden deze emblemen ook wel aangeduid als baretgesp.

De eerste emblemen werden in 1946 gemaakt van het messing[3] van gerecyclede Britse granaathulzen die waren achtergebleven in zuid Nederland na gevechten aan het eind van de Tweede Wereldoorlog.[2]:p15

In Legerorder nr.  57 van 1947 werden de afmetingen van het baretembleem vastgelegd, te weten 4,8 cm x 6 cm[4]:p7

In overeenstemming met vooroorlogse traditie dragen de cavalerie, militaire administratie, marechaussee en aalmoezeniers een zilverkleurig embleem, evenals tandartsen en apothekers toen die nog een eigen baretembleem droegen. De overige emblemen zijn goudkleurig.[4]:p9


De Nederlandse baretemblemen van KL en KM worden uit messing gestanst. Tegenwoordig worden ze voorzien van een laklaag, waardoor ze niet gepoetst hoeven te worden en blijven glanzen. Oudere emblemen hebben geen laklaag en moeten gepoetst worden. De baretemblemen van de KLu zijn van textiel. Die van de KMar zijn meerkleurig geverfd en gelakt.

Gekleurde achtergrond[bewerken]

Het baretembleem wordt gedragen op een rechthoekige achtergrond van laken, soms fluweel (officieren). Dit achtergrondje wordt ook wel ondergrondje genoemd. De achtergrond heeft een grootte van 4,8 cm x 7 cm[4]:p8 met de kleur van het wapen of dienstvak. Wanneer een wapen, dienstvak of korps een dubbele wapenkleur heeft dan heeft de ondergrond een bies van ±2mm aan beide zijden.[4]:p9 Ook andere landen komen gekleurde achtergrondjes voor. In het engels worden ze “patch” of “beret-flash’ genoemd.

Uitzonderingen[bewerken]

Tactische omstandigheden[bewerken]

Wanneer de baret wordt gedragen onder ”tactische omstandigheden” (operationele inzet tijdens oefeningen of gevechtssituaties) worden het embleem en het achtergrondje niet gedragen, omdat ze door kleur en glans eventuele camouflage teniet kunnen doen.

Overzicht baretemblemen KL[bewerken]

Vanaf 1946 zijn de onderstaande baretemblemen bij de Koninklijke Landmacht in gebruik (geweest). De jaartallen tussen haakjes geven aan wanneer de emblemen zijn gedragen:

  • “(1946)” : ingevoerd in 1946, nog steeds gedragen
  • “(1946-1950)” : ingevoerd in 1946, gedragen tot en met 1950.

Staf[bewerken]

Baretembleem Generale Staf.jpg Baretembleem-TechnischeStaf.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier BW Barettabzeichen Deutsch-Niederländisches Korp.jpg
Generale Staf
(1946-1976)
Technische Staf
(1955)
Intendance Staf
(1946-1973)
1 (GE/NL) Corps
(1995)

Opleidingen[bewerken]

Baretembleem-KMA.jpg Baretembleem-Opleidingscentrum-Officieren-Speciale-Diensten.jpg Baretembleem-KMS.jpg Baretembleem-OCIO.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Koninklijke Militaire Academie
(1948)
Opleidingscentrum Officieren van Speciale Diensten
(1976-1996)
Koninklijke Militaire School
(1962)
Opleidingscentrum voor Initiële Opleidingen
(2002)[8]
LO/Sportorganisatie[bron?]
(2004)
Baretembleem Indisch Instruktie Bataljon.jpg
Indisch Instructie Bataljon
(1946-1949)

Infanterie[bewerken]

Baretembleem-Grenadiers.jpg Baretembleem-Garde-Jagers.jpg Baretembleem-Prinses-Irene.jpg Baretembleem-Stoottroepen.jpg Baretembleem Limburgse Jagers 1e model.jpg
Garde Grenadiers
(1946)
Garde Jagers
(1946)
Garde Fuseliers ‘Prinses Irene’
(1946)
Stoottroepen ‘Prins Bernhard’
(1946)
Limburgse Jagers
(1951)
Baretembleem-Heutsz.jpg Baretembleem-JWF.jpg Baretembleem Chasse.jpg Baretembleem-Oranje-Gelderland.jpg Menno van coehoorn-1528729885.PNG
Van Heutsz
(1951)
Johan Willem Friso
(1953-1992,1999-heden)
Chassé
(1953-1995)
Oranje Gelderland
(1953-1994, 2006-heden)
Menno van Coehoorn
(1953-1997)
Baretembleem-Commandos.jpg Baretembleem Korps Nationale Reserve gedragen tot 1982.jpg Baretembleem-Natres.jpg Baretembleem Korps Nationale Reserve gedragen tot 1982.jpg
Korps Commandotroepen
(1950)
Korps Nationale Reserve
(1948-1982)[9]
Korps Nationale Reserve
(1982)
Infanterie - Algemeen
(1946)

Cavalerie[bewerken]

Plaats uw zelfgemaakte foto hier Baretembleem Huzaren van Boreel.jpg Regiment Huzaren Prins Alexander.jpg Baretembleem Huzaren van Sytzama.jpg Baretembleem Huzaren van Prins van Oranje.jpg
Cavalerie - Algemeen
(1966)
Huzaren van Boreel[bron?]
(1946)
Huzaren Prins Alexander
(1951-2005)
Huzaren van Sytzama
(1952-2012)
Huzaren Prins van Oranje
(1979-2012)

Artillerie[bewerken]

Plaats uw zelfgemaakte foto hier Baretembleem Luchtdoelartillerie.jpg Baretembleem Pantserafweerartillerie.jpg Baretembleem Rijdende Artillerie tot 1950.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Veldartillerie
(1946)
Luchtdoelartillerie
(1946)
Pantserafweerartillerie
(1946-1950)
Rijdende artillerie
(1946-1950)[10]
Rijdende artillerie (geborduurd embleem kwartiermuts[10]) (1950)

Genie[bewerken]

Baretembleem-Genie.jpg Baretembleem-Pontoniers.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier Baretembleem-Fortificatien.jpg
Genie
(1946)
Pontonniers
(1946-1963,jaren ‘90 - heden)
Pioniers
(1946-1963, jaren ‘90 - heden)
Opzichter van fortificatiën
(bij de Dienst DGW&T/DVD)(1946)

Verbindingsdienst[bewerken]

Baretembleem Verbindingsdienst 1e model incl. bruin ondergrondje (onderdeel der Genie).jpg Vbdd-ebl.jpg
Verbindingsdienst
(1946-1949)
Verbindingsdienst
(1949)

Overige korpsen[bewerken]

Plaats uw zelfgemaakte foto hier Baretembleem-Uitrustingstroepen.jpg Baretembleem AAT.jpg Baretembleem Intendance.jpg Baretembleem B&T geel.jpg
Verplegingstroepen
(1946-1951)
Regiment Uitrustingtroepen
(1946-1951)
Aan- en afvoer troepen
(1946-2000)
Intendance
(1946-2000)
Bevoorrading en Transport
(2000)
Militaire Administratie baret rozerood.jpg Baretembleem-Administratie.jpg Militaire Administratie baretembleem karmozijnrood.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier Baretembleem-Technische-dienst.jpg
Militaire administratie
(1946-2001)
Militaire administratie
(2001-2010)
Militaire administratie
(2010)
Technische Dienst
(1946-2001)
Technische Dienst
(2001)
Baretembleem-Officieren-van-Gezondheid.jpg Baretembleem-Tandartsen-en-Apothekers.jpg Baretembleem-Geneeskundige-Troepen.jpg Baretembleem-Militair-Geneeskundige-Dienst.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Officieren van Gezondheid
(1946-1951)
Tandartsen en Apothekers
(1946-1951)
Geneeskundige Troepen
(geëmailleerd)(1946-1951)
Geneeskundige Dienst
(1951-2001)
Geneeskundige Dienst
(2001)
Plaats uw zelfgemaakte foto hier Baretembleem-MPSD.jpg Baretembleem-MILVA.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Militaire Juridische Dienst
(1950)
Militair Psychologische en Sociologische Dienst
(1973)
MILVA
(1948-1982)
Studentenweerbaarheid
(?)[bron?]
Baretembleem-Marechaussee-1947.jpg Baretembleem-bewakingskorps.jpg Baretembleem-Officieren-van-Speciale-Diensten.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Koninklijke Marechaussee
(1946-1998), in 1998 een zelfstandig krijgsmachtonderdeel geworden)
Bewakingskorps Koninklijke Landmacht
(1952-1955)
Officieren van Speciale Diensten
(1953-1963)
Korps Mobiele Colonnes
(1955-1993)
Veldmuts embleem Korps Mobiele Colonnes
(1948-1953)[11][12]

Geestelijke verzorging[bewerken]

Plaats uw zelfgemaakte foto hier Baretembleem-aalmoezenier.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier Humanistisch Raadsman Baretembleem nieuw model.jpg Geestelijk verzorger vanuit de hindoeïstische levensbeschouwing.jpg
Legerpredikant
(1946)
Aalmoezenier
(1946)
Rabbijn
(1948)
Humanistisch Raadsman
(1964)
Pandit[bron?]
(2003)
Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Imam[bron?]
(2009)

Koninklijke Marechaussee[bewerken]

De Koninklijke Marechaussee was tot 1998 onderdeel van de Koninklijke Landmacht (KL), en droeg tussen 1946 en 1998 een donkerblauwe baret met een zilverkleurig baretembleem op blauwe ondergrond in de stijl van de KL: een gestileerde ‘W’ met daarop de het wapen van de KMar, de springende granaat.

In 1998 werd de Koninklijke Marechaussee een zelfstandig krijgsmachtonderdeel met een nassaublauwe baret met eigen baretembleem. Door middel van de lauwerkrans rond de springende granaat wordt er onderscheid gemaakt tussen rangen en standen. Geen lauwerkrans: manschappen, halve lauwerkrans: onderofficieren, volledige lauwerkrans: officieren.[13]

Overzicht baretemblemen KMar[bewerken]

Baretembleem-Marechaussee-1947.jpg Plaats uw zelfgemaakte foto hier Plaats uw zelfgemaakte foto hier Plaats uw zelfgemaakte foto hier Plaats uw zelfgemaakte foto hier
KMar algemeen
(1946-1998)
Korps Militaire Politie Nederlands Indië
(1946-1949)[bron?]
KMar Officier
(1998)
KMar Onderofficier
(1998)
KMar Manschappen
(1998)

Internationale inzet[bewerken]

Beret (AM 2000.18.1-2).jpg MFObadge.JPG
VN
(lichtblauwe baret)
MFO Sinaï (stof, kan ook van metaal) (steenrode baret)

Zie ook[bewerken]

  1. Lohmeijer werd later als generaal o.a. Inspecteur der Genie (’55-’58)
  2. a b Veel Veren! Frans Smits, militair stylist, Bartels, J.A.C. en Kist, B. (1999), Europese Bibliotheek Zaltbommel, ISBN 90 288 1414 0
  3. In “Veel Veren” staat … De eerste emblemen werden in 1946 gemaakt van het koper van gerecyclede Britse granaathulzen …. Daarmee wordt geelkoper, oftewel messing bedoeld. Granaathulzen werden en worden van messing gemaakt, niet van (rood)koper.
  4. a b c d (nl) (en) De Wapenemblemen van het Nederlandse leger/Netherlands army regimental badges, Cats, B.C.en Coenders, C.P., (1968), Military Collectors Services, Kedichem
  5. Website Vereniging Regiment Huzaren van Boreel - Geschiedenis van het zwaluwstaartje, bezochtdatum 11 april 2018
  6. Het Depot Nieuw Guinea - Het 6e Bataljon Infanterie, bezochtdatum 11 april 2018
  7. (en) P. Jutte, Garderegiment Jagers Lichting 77-1 - Maten onder elkaar (2014). Geraadpleegd op 14 feb 2018
  8. Ministerie van Defensie Eigen baretembleem voor schoolbataljons Koninklijke Landmacht (8 november 2002), bezochtdatum 11 april 2018
  9. Van 1948 tot 1982 droegen militairen van de NATRES het Infanterie-Algemeen embleem
  10. a b Sinds 1950 dragen militairen van het Korps Rijdende Artillerie geen baret maar een kwartiermuts.
  11. Embleem veldmuts, is kleiner dan een baretembleem
  12. Nationaal Brandweer Documentatiecentrum , Geschiedenis Korps Mobiele Colonnes, bezocht 30 maart 2018
  13. Marechausseecontact; kleur marechausseebaret