Bollenstreek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
(Duin- en) Bollenstreek
Regio van Nederland Vlag van Nederland
Geografie
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Gemeente Vlag Bloemendaal Bloemendaal
Vlag Hillegom Hillegom
Vlag Katwijk Katwijk
Vlag Lisse Lisse
Vlag Noordwijk Noordwijk
Vlag Teylingen Teylingen
Coördinaten 52°14'16,44"NB, 4°28'30,72"OL
Bevolking
Inwoners 104.541 - 151.139 (afhankelijk van begrenzing)
Dialecten Bollenstreeks

(Katwijks)

(Noordwijks)

Bioscoopjournaal uit 1926 over de bloembollenvelden

De Bollenstreek of Duin- en Bollenstreek is een streek aan de Hollandse kust waar de bloembollenteelt is ontstaan. Ze ligt officieel van de benedenloop van de Oude Rijn ten westen van Leiden tot aan het gebied ten westen van Haarlem. Een deel van de westelijke Haarlemmermeer, rond Zwaanshoek, wordt ook wel tot de Bollenstreek gerekend. De omstandigheden voor de teelt zijn er gunstig vanwege het dicht onder de oppervlakte aanwezige zandgrond.

Door sommigen worden echter alleen de van oudsher katholieke bollendorpen Noordwijk-Binnen, Noordwijkerhout, Voorhout, Sassenheim, Lisse, Hillegom, De Zilk, Vogelenzang en Bennebroek als Bollenstreek gezien.

De streek is vooral bekend vanwege de kweek van tulpenbollen, en daarnaast om de krokussen, narcissen en hyacinten. De bollenteelt ontstond aan het eind van de 16e eeuw rond op de zandgronden bij Haarlem in de 17e eeuw floreerde ze een tijd bovenmatig vanwege de tulpenmanie. De grootschalige teelt in de Bollenstreek kwam in de tweede helft van de 19e eeuw tot ontwikkeling.[1]

Gedurende de bloeitijd van de bloembollen heeft de streek een kleurrijk aanzien die veel bezoekers trekt. Na de krokussen begint eind maart een de bloei van tulpen, narcissen en hyacinten die tot in mei doorloopt. In de nazomer zorgen gladiolen, dahlia's, anjers en asters voor een tweede kleurrijke periode.

Geografie[bewerken | brontekst bewerken]

De Bollenstreek wordt gekenmerkt door de brede zandruggen die resteerden nadat tussen 1650 en 1955 ten behoeve van de zandwinning voor de stedenbouw ter plekke de duinen waren afgegraven. Hier ontstonden de geestgronden die behalve voor veeteelt en tuinbouw zeer geschikt bleken voor de bollenteelt. Ze werden afgeschermd van de Noordzee door uitgestrekte duinenrijen. De zanderige akkergronden die voor het overgrote deel boven zeeniveau liggen maken de Bollenstreek een aparte regio in het verder laag gelegen Holland van veenpolders en kleigronden.

Klimaat en teelt[bewerken | brontekst bewerken]

De streek kent een voor de bollenteelt zeer geschikt klimaat. Er valt tamelijk veel regen in het door de nabijheid van de zee zachte najaar en in de winter, terwijl het relatief koele maar zonnige voorjaar en meestal ook de zomer droog verlopen.

In de herfst worden de bollen gepoot, waarna er op het land stro verspreid wordt teneinde de bollen tegen de vorst te beschermen. In het voorjaar zal de grond onder het stro gaan broeien waardoor de bol vroeg tot groei en bloei komt. Na de bloei worden de bloemen gekopt en al dan niet verwerkt in bloemenkransen voor toeristen. 's Zomers, als de plant opgedroogd is, worden de bollen gerooid, de plantenrestanten op het land verbrand en worden de bollen met de hand gepeld - een bijverdienste voor de jeugd en seizoensarbeiders uit binnen- en buitenland - dan wel, bij hyacinten, gehold. Vervolgens worden de bollen in bollenschuren op hoge temperatuur gedroogd en ontsmet.

De bollen worden verhandeld op de Rijnsburgse Flora-veiling en in Lisse in de Hobaho-hallen en ze worden via Schiphol naar landen over de hele wereld geëxporteerd.

Vanwege de verstedelijking in de Duin- en Bollenstreek trokken sommige bollenkwekers naar Noord-Holland. Lichte zeekleigronden worden daar met loodzand vermengd om de samenstelling van geestgrond (duinzand vermengd met rivierklei) te benaderen.

Taal en cultuur[bewerken | brontekst bewerken]

De Bollenstreek is van oudsher een rooms-katholieke enclave in Holland en heeft ondanks de grootschalige verstedelijking een nog landelijk karakter. Dialectkundig wordt er een noordelijk Zuid-Hollands dialect gesproken dat dichter bij de kust meer Strand-Hollandse eigenschappen krijgt. Zo spreekt men net zoals in de vissersdorpen ook in Noordwijkerhout oorspronkelijk de 'sch-' uit als een 'sk-'. In tegenstelling tot in de nabijgelegen Randstad wordt in de Bollenstreek de R rollend (als een alveolaire tril) uitgesproken, net als in bijvoorbeeld West-friesland, de Zaanstreek en het Westland. Deze laatstgenoemde eigenschap is, net als sommige dialectwoorden, ook onder jongeren nog gebruikelijk.

Attracties[bewerken | brontekst bewerken]

De beroemde Keukenhof trekt elk jaar zo'n 800.000 bezoekers. In die tijd worden er onder meer bloemenslingers langs de kant van de weg verkocht. Bloemencorso Bollenstreek is het bloemencorso op de eerste zaterdag na 19 april waarvan de praalwagens rijden van Noordwijk aan Zee via Voorhout, Sassenheim, Lisse, Hillegom, Bennebroek (rustplaats) en Heemstede naar Haarlem. Op de tweede zaterdag van augustus is er het Rijnsburgs bloemencorso. Deze rijdt van Rijnsburg via Katwijk aan Zee naar Noordwijk aan Zee.

Overig[bewerken | brontekst bewerken]

Een bekend lied is Tulpen uit Amsterdam (een wereldhit uit 1954, in Nederland vertolkt door Herman Emmink). Tulpen die daar vandaan komen zijn echter kastulpen uit de kassen rond de veiling in Aalsmeer. De windhandel (de tulpenmanie) in bollen tijdens de Gouden Eeuw (van 1610 tot de apotheose in 1637) en de roman De zwarte tulp speelden zich voornamelijk in Haarlem af.

Topografie[bewerken | brontekst bewerken]

Dronevideo van de bollenvelden bij De Zilk

Gemeenten in de Bollenstreek:

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Wikivoyage heeft een reisgids over Bollenstreek.