Beemster

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Beemster
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Beemster Wapen van de gemeente Beemster
(Details) (Details)
Map - NL - Municipality code 0370 (2014).png
Situering
Provincie Noord-Holland
Algemeen
Oppervlakte 72,07 km²
- land 70,58 km²
- water 1,49 km²
Inwoners (1 april 2016) 8.960? (127 inw./km²)
Hoofdplaats Middenbeemster
Belangrijke verkeersaders A7 N243 N244 N509
Politiek
Burgemeester (lijst) Joyce van Beek (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 41.400 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 304.000
WW-uitkeringen (2014) 23 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1460-1464
Netnummer(s) 0299
CBS-code 0370
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.beemster.net
Bevolkingspiramide van de gemeente Beemster
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Droogmakerij de Beemster
Werelderfgoed cultuur
A Beemsterlants Caerte Daniël van Breen 1658.jpg
Land Vlag van Nederland Nederland
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria i, ii, iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 899
Inschrijving 1999 (23e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Beemster (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een droogmakerij (polder) en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland. De gemeente telt 8.960 inwoners (1 april 2016, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 72,08 km² (waarvan 2,80 km² water). De gemeente Beemster maakt deel uit van de plusregio Stadsregio Amsterdam. Binnen de Beemster liggen de dorpen Middenbeemster, Noordbeemster, Westbeemster en Zuidoostbeemster, alsmede de buurtschappen Halfweg en Klaterbuurt. De polder, die in 1612 droogviel, werd in 1999 op de UNESCO-Werelderfgoedlijst geplaatst.

Geschiedenis[bewerken]

Rond het jaar 800 was het gebied, dat nu de gemeente Beemster vormt, bedekt met veen. Beemster is afgeleid van Bamestra, de naam van een riviertje in het gebied. Ontginning van het veen door de mens in combinatie met stormvloeden leidde ertoe dat dit riviertje in de periode 1150-1250 uitgroeide tot een binnenzee, een meer dat in open verbinding stond met de Zuiderzee.

In 1607 werd door de Staten van Holland en West-Friesland aan enkele burgemeesters (van onder andere Amsterdam) en een aantal aanzienlijke kooplieden, waaronder Jacob Poppen en Dirck van Os, toestemming verleend om de Beemster droog te maken, hetgeen geschiedde onder leiding van Jan Adriaanszoon Leeghwater. Hij gebruikte hiervoor uiteindelijk 43 poldermolens, na een eerste inschatting van 30 molens. Uiteindelijk zijn er 50 molens nodig geweest om de droogmakerij te bemalen.[1]

In 1610, toen dit bijna gereed was, liep het meer weer vol als gevolg van een breuk in de Zuiderzeedijken. Men besloot toen om de ringdijk zo hoog te maken dat hij een meter boven het omringende land uitstak. Op 19 mei 1612 was de polder droog en was de huidige droogmakerij De Beemster een feit. Het land werd ingedeeld in rechthoekige kavels volgens een geometrisch patroon. De kavels werden verdeeld onder de investeerders. De kwaliteit van de landbouwgrond was dusdanig hoog dat het project destijds als een economisch succes gold, – de 'durf'investeerders van toen hadden hun geld er in een jaar uit – dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de hierna met enthousiasme aangevangen droogmakerijen zoals de Schermer of de Heerhugowaard.

Driehonderd jaar lang werd de polder drooggehouden met 50 poldermolens, begin twintigste eeuw werden zij vervangen door gemalen en de molens zijn allemaal verdwenen.

De zuidelijke ringvaart is sinds 1825 onderdeel van het Noordhollandsch Kanaal.

Sinds 1960 is een ingrijpende verfijning van het ontwateringssysteem doorgevoerd. Het waterbeheer is thans zo nauwkeurig mogelijk afgestemd op de bestaande verschillen in hoogteligging, aard en gebruik van de landerijen; er kan ook rekening gehouden worden met veranderingen in het bodemgebruik.

Beschermd erfgoed[bewerken]

Sinds 1999 staat de gehele droogmakerij Beemster op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.[2]

In de Beemster liggen vijf forten als onderdeel van de Stelling van Amsterdam, ook Werelderfgoed, waaronder het Fort bij Spijkerboor. Hier zijn dus twee Werelderfgoederen op één locatie gecombineerd.

Buitenplaatsen[bewerken]

De Beemster telde in de Gouden Eeuw veel buitenplaatsen, gebouwd door rijke –vaak VOC- kooplieden. Als late echo van de Gouden Eeuw zijn in de Beemster nog steeds een aantal statige buitenplaatsen te vinden, zoals Boschrijk (ca. 1850) aan de Jisperweg, Mariënheuvel (ca. 1820) aan de Volgerweg en Rustenhove (ca. 1768) op de hoek van de Volgerweg en Middenweg, alle particulier bezit.

Stolpen[bewerken]

Dankzij de vruchtbare grond heeft de Beemster zich tevens sterk ontwikkeld als agrarisch gebied. Kenmerkend voor de Beemster zijn dan ook de opvallende stolpboerderijen met hun piramidevormige daken, zoals de bekende stolpboerderij De Eenhoorn (ca. 1682).

Wonen[bewerken]

Waar de stolpboerderijen vroeger een agrarische bedrijfsfunctie hadden, zijn deze panden steeds meer bewoond door welgestelde kopers met affiniteit met het landleven. De korte afstand tot Amsterdam, de grote woningen en de symmetrische verkaveling trekken veel kopers van buiten naar de Beemster. Dit maakt dat de Beemster van een werkomgeving steeds meer een woonomgeving wordt.

Inwoners van Beemster behoren met Laren, Bloemendaal en Edam/Volendam tot de rijksten in Noord-Holland.[3]

Recreatie[bewerken]

De Beemster kent diverse faciliteiten, waaronder een 9 holes golfbaan aan de Volgerweg. Aan de kruising Volgerweg / Nekkerweg is het daar aanwezige Fort aan de Nekkerweg verbouwd tot healthcenter met hotelfaciliteiten.

Buurten[bewerken]

Naast de vier dorpen en de twee grotere buurtschappen bestond en bestaat de Beemster ook uit diverse buurten. Deze droegen/dragen namen als Assumerbuurt, Ons Hoekje, de Blikken Schel, het Eiland, de Witte Kan, KEO, Nooitgedacht en de Vlooijenkriek. Veel van deze buurten ontstonden als groepjes arbeiderswoningen. Deze woningen kenden veelal luiken voor de ramen en de bedsteden waren per woning boven elkaar geplaatst in één kamer. In de woningen woonden de werklui die op de boerderijen werkten. De werklui kwamen overal vandaan, zelfs uit het buitenland, zoals Duitsland. Maar ook kwam een deel gewoon uit de omgeving. Bekend feit is dat de meeste werklui door het gras naar de boerderij liepen in plaats van via de verharde en onverharde wegen, want dan sleten de klompen veel minder.

Cultuur[bewerken]

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten, provinciale en oorlogsmonumenten, zie:

Musea[bewerken]

  • Betje Wolff Museum te Middenbeemster
  • Agrarisch museum Westerhem te Middenbeemster
  • Beemster Arboretum te Zuidoostbeemster

Bekende inwoners[bewerken]

  • De schrijfsters Betje Wolff en Aagje Deken woonden in Middenbeemster. Een museum in dit dorp herinnert hieraan.
  • De schilder Carel Fabritius (1622-1654), leerling van Rembrandt, werd in Middenbeemster geboren als zoon van de eerste schoolmeester/koster.
  • Actrice Kim van Kooten werd geboren in Zuidoostbeemster.
  • Ook actrice/presentatrice Lottie Hellingman heeft hier haar jeugd doorgebracht.
  • Ex-PVV-kamerlid Hero Brinkman woont in Middenbeemster.

Geboren[bewerken]

Gemeente[bewerken]

Topografie[bewerken]

Gem-Beemster-OpenTopo.jpg

Topografisch kaartbeeld van de gemeente Beemster

Plaatsen binnen de gemeente[bewerken]

Dorpen:

De grotere buurtschappen:

De kleinere buurtschappen annex buurten:

De Beemster kent verder een groot aantal buurtverenigingen, die als een buurtgemeenschap werken. Diverse zijn vernoemd naar de eigenlijke buurten die binnen de Beemster zijn gelegen. Een aantal zijn ook vernoemd naar gebiedsduidingen, zoals Het Buiten Westen (waarmee men het gebied ten westen van de plaats Westbeemster duidt).

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Koggenland    
 Alkmaar  Brosen windrose nl.svg  Edam-Volendam 
    Wormerland   Purmerend 

Zetelverdeling gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van de gemeente Beemster bestaat uit 13 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1982:

Gemeenteraadszetels
Partij 1982 1986 1990 1994 1998 2002 2006 2010 2014
Beemster Polder Partij 2 2 2 2 3 4 5 4 4
D66 - - - 1 - - - 3 3
PvdA 3 4 4 3 4 4 3 2 2
VVD 4 3 3 3 3 3 3 2 2
CDA 4 4 4 4 3 2 2 2 2
Totaal 13 13 13 13 13 13 13 13 13

De burgemeester is Joyce van Beek.

Stedenband[bewerken]

Externe links[bewerken]

Noorddijk, met links de Beemster