Noordwijkerhout

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Noordwijkerhout
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Noordwijkerhout Wapen van de gemeente Noordwijkerhout
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Noordwijkerhout (gemeentegrenzen CBS 2016)
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Coördinaten 52° 26′ NB, 4° 50′ OL
Algemeen
Oppervlakte 23,42 km²
- land 22,61 km²
- water 0,81 km²
Inwoners (1 april 2016) 16.202? (717 inw./km²)
Hoofdplaats Noordwijkerhout
Belangrijke verkeersaders N206
Politiek
Burgemeester (lijst) Gerrit Goedhart (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2012) € 36.600 per huishouden
Gem. WOZ-waarde (2014) € 266.000
WW-uitkeringen (2014) 31 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 2191, 2210-2211
Netnummer(s) 0252
CBS-code 0576
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 11134
Website www.noordwijkerhout.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Noordwijkerhout
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Noordwijkerhout
Witte kerkje
Kerk in Noordwijkerhout
Duindamse Slag nabij Noordwijkerhout
Industrieterrein 's Gravendam

Noordwijkerhout (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een plaats en een gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 16.202 inwoners (1 april 2016, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 23,40 km² (waarvan 0,80 km² water). Gemeente Noordwijkerhout noemt zich het ‘Hart van de Bollenstreek’, want de gemeente heeft het grootste oppervlakte aan kleurrijke bollenvelden in de streek. De gemeente is gelegen achter de duinen en de Noordzeekust en vlak bij grote steden als Leiden, Den Haag en Amsterdam. De gemeente heeft twee dorpskernen: Noordwijkerhout en De Zilk. De inwoners zijn betrokken en actief. Zij zorgen voor veel activiteiten, zoals het bloemencorso, de kermis en het carnaval. Door de gemeente loopt autoweg N206.

Geschiedenis en etymologie[bewerken]

De geschiedenis van Noordwijkerhout gaat terug tot in de oudheid, evenals die van andere plaatsen in deze omgeving die zijn ontstaan op strandwallen. Deze strandwallen zijn overblijfselen van de oude duinen die na de ijstijden ontstonden. Op de eerste strandwal, die ruim 4500 jaar geleden ontstond, zijn later Voorburg, Voorschoten, Lisse en Hillegom ontstaan. Noordwijkerhout is gelegen op de jongste, meest westelijke strandwal. Uit gevonden gebruiksvoorwerpen van het afgezande gebied tussen de Ruigenhoek en de psychiatrische inrichting Sancta Maria (thans Rivierduinen, locatie Noordwijk) blijkt, dat de eerste bewoners van voor de jaartelling woonden op het smalle gebied tussen de Noordzee en het moerassige binnenland, dat tegenwoordig het Langeveld genoemd wordt. Toen de Romeinen in Nederland kwamen, werd deze streek, zoals blijkt uit geschriften van Julius Caesar en Tacitus, bevolkt door een Germaanse stam, die zij Caninefaten noemden. Deze naam wordt nu in ere gehouden door de Kaninefaaten, een van de vier carnavalsverenigingen die het dorp telt.

Op 4 augustus 889 ontving Gerolf, graaf van West-Frisia een giftbrief van de koning van Lotharingen, waarin stond dat hij werd beleend met de ambachtsheerlijkheid Northgo, de oude naam van Noordwijk. Northgo betekent "go ten noorden", dat wil zeggen, ten noorden van de Rijn. Vanaf daar ging een weg naar "den grooten Hout", een bos dat ten oosten lag van Noordwijk. In die tijd maakte men onderscheid tussen een "woud" voor een laagstammig en dus voor de mens onbegaanbaar bos, en een "hout" voor een hoogstammig bos, dat typisch was voor de zandgronden van de Hollandse kust. Daar ontstond bij een jachthuis het dorp Noortiger-hout. In de stukken komen ook de benamingen Noirtigerhout en Nortekerhout voor. Het nabijgelegen Voorhout, bevond zich aan de voorzijde van dat bos. De benaming Holland voor het graafschap, dat van holtland komt, oftewel houtland duidt erop dat dit gebied inderdaad zeer bosrijk moet zijn geweest.[1] De oudste documenten in het gemeentearchief dateren uit 1231, toen de erfenis van graaf Gerolf werd verdeeld tussen zijn twee zoons. De een kreeg Nortich (of Northgo) en de ander Nortich in den Houte: Noordwijkerhout.

Volgens een verdrag uit 1434 is Noordwijkerhout met Hillegom, Lisse en Voorhout een zelfstandig baljuwschap geworden. In de Frankische tijd werd de streek gekerstend. Een bekende geloofsverkondiger was Sint Jeroen, een Ierse monnik naar wie de Noordwijkse Sint Jeroenskerk is vernoemd. Hij werd omstreeks 857 door de Noormannen vermoord. Noordwijkerhout behoorde aanvankelijk kerkelijk tot Noordwijk. In de veertiende eeuw kwam hierin verandering. De abdij Leeuwenhorst kreeg in 1287 een middenkoor en in 1350 een kapel ter ere van St. Michaël. In de veertiende eeuw werd een 'Capelle in het Langeveld' gesticht en toegewijd aan Maria ter zee.

Door de eeuwen heen leefden de meeste mensen in Noordwijkerhout grotendeels van de landbouw en veeteelt. Hierbij ondervonden de boeren veel last van de grote aantallen duinkonijnen, die de gewassen opaten. Door de ligging aan zee probeerden veel inwoners wat extra geld te verdienen door middel van de schelpenvisserij. Anderen probeerden met stropen en strandjutten de inkomsten wat aan te vullen. In de zeventiende eeuw werd in Noordwijkerhout ook veel vlas verbouwd en verwerkt. In de zeventiende en achttiende eeuw lieten notabelen uit de omliggende grote steden (zoals Leiden) in Noordwijkerhout hun buitenverblijven bouwen. Dat bracht ook wat extra inkomsten voor de inwoners met zich mee. Door de nabijheid van zee en duinen vormde het toerisme, zeker in de twintigste eeuw, in toenemende mate een belangrijke bron van inkomsten.

In de tweede helft van de 19e eeuw kreeg de welvaart in Noordwijkerhout een grote impuls door de afgraving van de oude strandwallen. Hoewel het duinzand aanvankelijk vrijwel uitsluitend werd gebruikt voor het bouwrijp maken van bouwgrond bij naburige steden, werd het later hoofdzakelijk gebruikt als grondstof voor de kalkzandsteenindustrie. Ook bleek het zand zeer geschikt voor het telen van bloembollen. De ontwikkeling van de bloembollenteelt vond vooral plaats door omzetting van grasland in bollengrond waardoor vanaf 1950 in twintig jaar tijd de oppervlakte aan bollenland bijna verdubbelde. De laatste jaren zijn veel bollenkwekers overgestapt op teelt in kassen. Niet alleen de bloembollenteelt zorgde voor goede werkgelegenheid. In 1918 vestigde de St. Bavo zich in Noordwijkerhout en enkele jaren later de Sancta Maria. Naast de bollenteelt zorgde de vestiging van deze twee psychiatrische instellingen voor werkgelegenheid van vele Noordwijkerhouters.

Recreatie en toerisme[bewerken]

Noordwijkerhout ligt ongeveer vijf kilometer van de Noordzee af. Omdat de gemeente aan de noordkant, het westen en het zuiden omsloten wordt door Noordwijk, bezit Noordwijkerhout geen enkel strand. Veel Noordwijkerhouters beschouwen Langevelderslag als 'hun' strand, zoals in het Noordwijkerhoutse volkslied ook geclaimd wordt.

De gemeente heeft vele verenigingen en drie grote speeltuinen, De Duinrand in de Zilk, de waterspeeltuin De Speelakker en een grote indoorspeeltuin. Daarnaast is er een kinderboerderij, de Dierenhoeve.

Het Oosterduinsemeer, in de volksmond Comomeer, biedt ruimte voor waterrecreatie. Verder is er in een partycentrum gevestigd met bowling, restaurant, amusementshal en casino, een overdekt zwembad, twee maneges en een golfbaan met negen holes.

Er zijn vele fiets- en wandelroutes in en om Noordwijkerhout. Bij De Zilk bijvoorbeeld is een ingang naar de Amsterdamse Waterleidingduinen. De gemeente heet niet voor niets het ‘Hart van de Bollenstreek’. In het voorjaar worden Noordwijkerhout en De Zilk omringd door bollenvelden, die in bloei staan. De vele velden met narcissen, tulpen en hyacinten zorgen iedere lente voor een kleurrijk landschap.

Het Bloemencorso van de Bollenstreek rijdt jaarlijks door het centrum van Noordwijkerhout. Dit evenement vindt plaats in de maand april, altijd op vrijdag, voorafgaand aan het grote bloemencorso.

Gedurende het seizoen zijn er vele activiteiten en evenementen. Deze zorgen voor een levendige sfeer in het centrum. De terrasjes in het centrum van Noordwijkerhout, gelegen rondom de monumentale Witte Kerk, leveren hier een bijdrage aan.

In de gemeente Noordwijkerhout zijn enkele campings, hotels en een congrescentrum in een voormalig katholiek seminarie. Ook zijn er campings tussen het uitgestrekte Noordwijkse duingebied en het dorp.

Verenigingen[bewerken]

Enkele verenigingen zijn: Vogelvereniging de Kolibrie; Kennemer Zweefvliegclub en EHBO Noordwijkerhout. Ook is er een amateurvoetbalvereniging VVSB (Voetbal Vereniging Sint Bavo), opgericht op 26 oktober 1931. Ook heb je basketbalvereniging The Jump en handbalvereniging Northa.

Noordwijkerhout en De Zilk hebben een traditioneel en kleurrijk carnavalsleven. Er zijn drie carnavalsverenigingen: De Keiebijters, De Kaninefaaten en De Duinknijnen. Ook zijn er nog twee jeugdcarnavalsverenigingen (De Babyfaaten en De Dwergknijnen). Carnaval wordt in Noordwijkerhout groots gevierd, met zeven dagen feest. De kermis is altijd in de eerste volle week van september.

Ook zijn er twee scoutingverenigingen: Scouting Bosgeest en Sint Jozef-Emerentiana.

Gebouwen[bewerken]

In de omgeving staan diverse molens. De Hogeveensemolen aan de Leidsevaart is de enige molen op Noordwijkerhouts grondgebied.

Kerken[bewerken]

Congrescentrum[bewerken]

In Noordwijkerhout is een bekend congrescentrum, genaamd Leeuwenhorst.

Scholen[bewerken]

  • De Regenboogschool (Jenaplan), basisschool, onderdeel van de stichting Openbaar Onderwijs Duin en Bollenstreek
  • De Prinsenhof (katholiek), basisschool, onderdeel van de Sofia Stichting
  • De Victorschool (katholiek), basisschool, onderdeel van de Sofia Stichting
  • De Optimist (protestant-christelijk), basisschool
  • Teylingen College, Sector Leeuwenhorst (voorheen kleinseminarie de Leeuwenhorst), voortgezet onderwijs (vmbo/havo/vwo)
  • De Egelantier (katholiek), basisschool, onderdeel van de Sofia Stichting

Monumenten[bewerken]

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en 45 gemeentelijke monumenten, zie:

Cultuur[bewerken]

Oorlogsmonumenten[bewerken]

In de gemeente is één oorlogsmonument, zie:

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

In de gemeente Noordwijkerhout zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

Kernen[bewerken]

Wijken[bewerken]

  • Mossenest 1,2 & 3
  • De Boekhorst
  • Dorp
  • Bavo
  • Sancta Maria
  • Guldemond
  • Victorwijken
  • Gravendam
  • Zeeburg
  • De Zilk
  • Ruigenhoek
  • Buitengebied

Stedenband[bewerken]

Noordwijkerhout heeft een officiële stedenband met de Japanse gemeente Hirado, dat een belangrijke rol heeft vervuld in het ontstaan van de bijzondere betrekkingen van Nederland met Japan. De VOC vestigde in 1609 een handelspost in de gemeente Hirado. De stedenband heeft als doel het bevorderen van de bestaande vriendschap en het creëren van een basis voor verdere uitwisseling, samenwerking en ontwikkeling op het gebied van jeugd, cultuur en economie.

Geboren[bewerken]

Politiek[bewerken]

College van B en W[bewerken]

Burgemeester: Gerrit Goedhart (CDA, per 1 december 2005)

Wethouders:

  • Bert Gotink (D66)
  • Martijn Bilars (VVD)
  • Henri de Jong (CDA)

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Noordwijkerhout bestaat uit de volgende fracties:

  • VVD
  • NZLokaal
  • CDA
  • D66
  • Groenlinks
  • PvdA

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Noordwijk   Zandvoort   Hillegom 
   Brosen windrose nl.svg  Lisse 
 Noordwijk      Teylingen