Jona (boek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Jona
Jonas in de Hvidbjerg Kirke (Denemarken)
Jonas in de Hvidbjerg Kirke (Denemarken)
Tijd 5e-3e eeuw v.Chr.
Taal Hebreeuws
Categorie Religieus
Hoofdstukken 4
Vorige boek Obadja
Volgende boek Micha
Jona en de walvis door Dirk Crabeth
(detail van glas 30 in de St. Janskerk te Gouda)

Het boek Jona (naar het Grieks ook Jonas, Hebreeuws: יוֹנָה, Yônā, "duif") is het 32e boek uit de Hebreeuwse Bijbel en het vijfde in de serie Kleine profeten. Het boek is genoemd naar de hoofdpersoon Jona. Het verhaal komt ook in de Koran voor (Arabisch: يونس, Yūnus of يونان, Yūnān).

Het boek is een uitzondering onder de kleine profeten. Het is namelijk geen profetie maar een levensverhaal over een profeet.

Omdat ook een profeet Jona zoon van Amittai wordt genoemd in 2 Koningen 14:25 wordt het verhaal traditioneel geplaatst in de periode waarover dat Bijbelboek handelt, namelijk de achtste eeuw v.Chr. Het boek zelf wordt over het algemeen later gedateerd: ergens tussen de 5e en 3e eeuw v.Chr.

Inhoud[bewerken | brontekst bewerken]

Het boek Jona bestaat uit een aantal verhalen en een psalm. De psalm (Jona 2:3-10) past wat de inhoud betreft niet bij het verhaal. Deze psalm is mogelijk ouder dan het boek zelf, wat doet vermoeden dat hij door een latere redacteur is toegevoegd.

Jona en de vis (hoofdstuk 1)[bewerken | brontekst bewerken]

God geeft Jona de opdracht om naar Nineve, de residentie van het Assyrische Rijk, te gaan en tegen deze stad te profeteren vanwege al het onrecht wat daar plaatsvindt. Echter, in plaats van naar Nineve te reizen vlucht Jona en hij gaat aan boord van een schip dat van Jafo naar Tarsis vaart. Dit zou de stad Tarsus in het huidige Turkije kunnen zijn, maar ook Tartessos in het huidige Spanje. Tartessos wordt in het Hebreeuws ook Tarsis genoemd.[1][2][3] De laatstgenoemde stad ligt voorbij de Zuilen van Hercules en wellicht hoopt Jona dat hij daar buiten de macht van JHWH is.

Tijdens de tocht komt het schip in een hevige storm terecht. Jona zegt dat het zijn schuld is en dat de zeelui hem in zee moeten gooien. Hierop komt de storm inderdaad tot bedaren.

JHWH laat Jona opslokken door een grote vis die hem na drie dagen weer uitspuugt.

Nineve (hoofdstuk 3)[bewerken | brontekst bewerken]

God geeft Jona opnieuw de opdracht naar Nineve te reizen en tegen de stad te profeteren. Dit keer doet Jona wat hem gezegd is: hij reist naar Nineve. Als hij de stad een eind ingetrokken is, begint hij met profeteren en hij kondigt aan dat God de stad over 40 dagen zal vernietigen. De bewoners komen tot inkeer. Als JHWH ziet dat de inwoners van Nineve hun leven beginnen te beteren, bedenkt Hij zich en spaart de stad.

De wonderboom (hoofdstuk 4)[bewerken | brontekst bewerken]

Jona had liever gezien dat Nineve vernietigd werd en hij is kwaad omdat JHWH de stad gespaard heeft. Daar was hij al bang voor geweest en daarom was hij de eerste keer naar Tarsis gevlucht. Jona heeft ondertussen de stad verlaten en is aan de oostkant van de stad gaan zitten. Hij wil vanaf die plek zien wat er met de stad gaat gebeuren. JHWH laat daar een wonderboom groeien en geeft hem een les waarom de stad gespaard moest worden.

Jona in het Nieuwe Testament[bewerken | brontekst bewerken]

Jona en zijn geschiedenis worden aangehaald door Jezus in het Nieuwe Testament, in Matteüs 12:39-40 en in Lucas 11:29.

Trivia[bewerken | brontekst bewerken]

  • De Latijnse vertaling voor grote vis is Cetus. Hiermee wordt tegenwoordig de walvis aangeduid. Of er in het verhaal ook sprake is van een walvis is onbekend. Een andere vertaling van Cetus is zeemonster.
  • Jonassen is een spel waarbij een kind aan zijn armen en benen heen en weer wordt gezwaaid, opgegooid en weer opgevangen, of in bed of in het water wordt gegooid. Het is afgeleid van het Bijbelverhaal waarin Jona door de opvarenden uit hun schip werd geslingerd, hoewel het bijbelverhaal niet vertelt op welke manier dat gebeurde. Het heen en weer zwaaien gaat vergezeld van een kinderliedje, Jonas in de wallevis of vergelijkbare woorden, dat ook wel wordt gezongen bij het touwtjespringen.[4][5]
  • De snelgroeiende boom die in hoofdstuk 4 wordt genoemd en die in het Nederlands wonderboom heet (Ricinus communis) is onder andere bekend als leverancier van de wonderolie. De boom heet niet zo omdat hij in het verhaal door een wonder groeide.
  • De Estische componist Rudolf Tobias schreef een oratorium Des Jona Sendung (De roeping van Jonas), overigens op een Duitse tekst.
  • Het kinderboek Spoorloos verdwenen van A.C.C.de Vletter (uitgeverij Kluitman) gaat over een dakloze vluchteling die Jonas heet en die onderdak vindt in een nagebouwde walvis op een pretpark. Het boek lijkt enigszins geïnspireerd door het bijbelverhaal, maar ieder verwijzing naar de bijbelse profeet ontbreekt.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Jonah van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Oude Testament (christelijke volgorde)
Thora:Genesis · Exodus · Leviticus · Numeri · Deuteronomium
Jozua · Rechters · Ruth · 1 en 2 Samuel · 1 en 2 Koningen · 1 en 2 Kronieken · Ezra · Nehemia · Tobit · Judit · Ester · 1 Makkabeeën · 2 Makkabeeën
Job · Psalmen · Spreuken · Prediker · Hooglied · Wijsheid (van Salomo) · (Wijsheid van Jezus) Sirach
Grote profeten:Jesaja · Jeremia · Klaagliederen · Baruch · Ezechiël · Daniël
Kleine profeten:Hosea · Joël · Amos · Obadja · Jona · Micha · Nahum · Habakuk · Sefanja · Haggai · Zacharia · Maleachi
De deuterocanonieke boeken zijn cursief weergegeven. In moderne uitgaven worden ze vaak na Maleachi geplaatst.


Oude Testament (joodse volgorde)
Torah:Genesis · Exodus · Leviticus · Numeri · Deuteronomium
Vroege profeten:Jozua · Rechters · 1 en 2 Samuel · 1 en 2 Koningen
Late profeten:Jesaja · Jeremia · Ezechiël
Kleine profeten:Hosea · Joël · Amos · Obadja · Jona · Micha · Nahum · Habakuk · Sefanja · Haggai · Zacharia · Maleachi
Poëzie:Psalmen · Job · Spreuken
Feestrollen:Ruth · Hooglied · Prediker · Klaagliederen · Ester
Historie:Daniël · Ezra · Nehemia · 1 en 2 Kronieken


Nieuwe Testament
Evangeliën:Matteüs · Marcus · Lucas · Johannes
Handelingen:Handelingen van de apostelen
Brieven van Paulus:Romeinen · 1 Korintiërs · 2 Korintiërs · Galaten · Efeziërs · Filippenzen · Kolossenzen · 1 Tessalonicenzen · 2 Tessalonicenzen · 1 Timoteüs · 2 Timoteüs · Titus · Filemon
Hebreeën
Katholieke brieven:Jakobus · 1 Petrus · 2 Petrus · 1 Johannes · 2 Johannes · 3 Johannes · Judas
Apocalyptiek:Openbaring van Johannes