Beluister (info)

Spreuken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Spreuken
Het boek Spreuken
Auteur toegeschreven aan Salomo
Tijd 2e eeuw v.Chr.
Taal Hebreeuws
Categorie Wijsheid
Hoofdstukken 31
Vorige boek Psalmen
(in de Tenach Psalmen)
Volgende boek Prediker
(in de Tenach Job)

Spreuken is een boek in de Hebreeuwse Bijbel. De Hebreeuwse naam van het boek is מִשְלֵי, Misjlei,[1] "allegorie" of "woorden van wijsheid". In de Vulgaat heet het Liber Proverbiorum. In de Tenach maakt Spreuken onderdeel uit van de Geschriften (Ketoeviem). Spreuken behoort tot de wijsheidsliteratuur.

Auteur en ontstaan[bewerken | brontekst bewerken]

Traditioneel wordt het het boek aan Salomo toegeschreven, mede op basis van de bewering in de Hebreeuwse Bijbel dat hij drieduizend spreuken dichtte.[2] In dat geval zou het boek zijn geschreven in de periode waarin hij volgens de Bijbelse chronologie zou hebben geregeerd (±970-931 v.Chr.) Een gedeelte van het boek zou in de tijd van Hizkia zijn toegevoegd (vanaf Spreuken 25:1).

De wetenschappelijke consensus is dat de samenstelling na de Babylonische ballingschap tot stand kwam. De auteur/redacteur verzamelde spreuken die reeds in omloop waren, paste ze aan en breidde ze uit met eigen spreuken.

Er zijn aanwijzingen[bron?] dat de spreuken aanpassingen zijn van oudere Egyptische wijsheidsliteratuur. Ook is het mogelijk dat het boek zich door de tijd heen ontwikkelde, waarbij latere auteurs aanvulden met wat er in hun tijd leefde.

Inhoud[bewerken | brontekst bewerken]

In het algemeen betekent het Hebreeuwse woord Mashal (meervoud Míshlê) een representatief gezegde, dat wil zeggen: iets wat in één geval geldt maar op meerdere situaties toepasbaar is. Het is een verzameling moralistische en filosofische uitspraken in dichtvorm. Het boek bevat een praktische levensfilosofie en is een compilatie en aanpassing van volksspreekwoorden.

Het boek heeft het karakter van een verzameling wijsheidsspreuken. Er lijken minstens zeven verzamelingen te zijn samengevoegd.

  1. Opschrift 1:1-7
  • Toespraak van een vader over wijsheid (1 t/m 9)
  1. Spreuken van Salomo (10-22:16)
  2. Spreuken van wijze mannen (22:27-24:34)
    1. Uit Egypte (Amenemope)[bron?] (22:17-23:12)
    2. Andere onbekende wijzen (23:23-24:34)
  3. Spreuken van Salomo die door de mannen van Hizkia zijn verzameld (25-33)
    1. Woorden van Agur, de zoon van Jake (30)
    2. Woorden van de moeder van Lemuel (31:1-10)
    3. Loflied op de sterke vrouw (31:10-33)

Poëzie[bewerken | brontekst bewerken]

Bijbel met het boek Spreuken opengeslagen in de Oude Mauritius (Nederlands Hervormde kerk) te Silvolde (Oude IJsselstreek).

Het boek Spreuken is een voorbeeld van Bijbelse poëzie, andere voorbeelden zijn Job, Psalmen, Prediker, Hooglied, Klaagliederen en veel profetische teksten. Eindrijm is geen belangrijk kenmerk van Hebreeuwse poëzie. De belangrijkste stijlfiguur is het parallellisme, dat wil zeggen dat de tweede zin of grotere eenheid de eerste aanvult, herhaalt, of ontkennend omkeert.[3] Een voorbeeld:

Hoe lang nog (A), luiaard,
zul je blijven slapen, (B)
wanneer (A)
kom je uit bed? (B)
Nog even dan? (C)
Nog even (C)
slapen, (D)
nog een beetje (C)
rusten, (D)
een ogenblik nog (C)
blijven liggen? (D)
Armoede (E)
overvalt je (F)
als een struikrover, (G)
gebrek (E)
slaat je neer (F)
als een bandiet.(G)
Spreuken 6:9-11

In het Nieuwe Testament zijn er meer dan dertig citaten uit dit boek.

Voorbeelden van spreuken[bewerken | brontekst bewerken]

Gebrandschilderd raam bij de ingang van de synagoge van Enschede. De tekst is een verkorte versie van Spreuken 8:34. "Gelukkig is elk mens die naar mij luistert, dag in dag uit bij mijn woning staat, de wacht houdt bij mijn deur."

Voorbeelden van spreuken zijn :

  • Oneerlijk verkregen rijkdom baat je niet, rechtvaardigheid redt van de dood. (Spreuken 10:2)
  • Het juiste woord op de juiste tijd, is als een gouden appel op een zilveren schaal. (Spreuken 25:11)
  • "Niets waard! Niets waard!" zegt de koper, maar als hij weggaat, wrijft hij zich in de handen. (Spreuken 20:14)
  • Al leg je een dwaas in een vijzel en stamp je hem tussen de graankorrels fijn, zijn dwaasheid stamp je er niet uit. (Spreuken 27:22)
  • Een sterke vrouw, wie zal haar vinden? Zij is meer waard dan edelstenen. (Spreuken 31:10)

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Book of Proverbs van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Oude Testament (christelijke volgorde)
Thora:Genesis · Exodus · Leviticus · Numeri · Deuteronomium
Historische boeken:Jozua · Rechters · Ruth · 1 en 2 Samuel · 1 en 2 Koningen · 1 en 2 Kronieken · Ezra · Nehemia · Tobit · Judit · Ester · 1 Makkabeeën · 2 Makkabeeën
Poëzie en wijsheid:Job · Psalmen · Spreuken · Prediker · Hooglied · Wijsheid (van Salomo) · (Wijsheid van Jezus) Sirach
Profetenboekengrote profeten:Jesaja · Jeremia · Klaagliederen · Baruch · Ezechiël · Daniël
kleine profeten:Hosea · Joël · Amos · Obadja · Jona · Micha · Nahum · Habakuk · Sefanja · Haggai · Zacharia · Maleachi
De deuterocanonieke boeken zijn cursief weergegeven. In moderne uitgaven worden ze vaak na Maleachi geplaatst.


Oude Testament (joodse volgorde)
Torah:Genesis · Exodus · Leviticus · Numeri · Deuteronomium
Vroege profeten:Jozua · Rechters · 1 en 2 Samuel · 1 en 2 Koningen
Late profeten:Jesaja · Jeremia · Ezechiël
Kleine profeten:Hosea · Joël · Amos · Obadja · Jona · Micha · Nahum · Habakuk · Sefanja · Haggai · Zacharia · Maleachi
Poëzie:Psalmen · Job · Spreuken
Feestrollen:Ruth · Hooglied · Prediker · Klaagliederen · Ester
Historie:Daniël · Ezra · Nehemia · 1 en 2 Kronieken


Nieuwe Testament
Evangeliën:Matteüs · Marcus · Lucas · Johannes
Handelingen:Handelingen van de apostelen
Brieven van Paulus:Romeinen · 1 Korintiërs · 2 Korintiërs · Galaten · Efeziërs · Filippenzen · Kolossenzen · 1 Tessalonicenzen · 2 Tessalonicenzen · 1 Timoteüs · 2 Timoteüs · Titus · Filemon
Hebreeën
Katholieke brieven:Jakobus · 1 Petrus · 2 Petrus · 1 Johannes · 2 Johannes · 3 Johannes · Judas
Apocalyptiek:Openbaring van Johannes