Nederlands taalgebied

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Nederlandse taalgebied)
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat over het gebied van de Nederlandse taal op wereldvlak. Voor het Nederlandse taalgebied in de Belgische staatsstructuur, zie het artikel taalgebied.
Nederlands Taalgebied
Het Nederlands taalgebied is in het zwart aangegeven en de (half-)creolen zijn rood gekleurd.
Het Nederlands taalgebied is in het zwart aangegeven en de (half-)creolen zijn rood gekleurd.
Taal Afrikaans
Nederlands
e.a. creoolse talen
Sprekers 44 miljoen
Moedertaal - 23 miljoen (nld)
- 7 miljoen (afr)
Vreemde taal - 4 miljoen (nld)
- 10 miljoen (afr)
Gesproken in Vijf soevereine landen:

en wereldwijd als taal van immigranten (als zijnde niet erkend).

Officiële status
Officieel in

Zie bovenstaande, aangevuld met:

Taalorganisatie Nederlandse Taalunie (nld)
Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (afr)
Variëteiten
Dialecten Nederlandse dialecten
Creolen Nederlandse creoolse talen
Portaal  Portaalicoon   Taal
Nederlands
Het Nederlands taalgebied in Europa.
Nederlands wereldwijd
Vlag van België Vlag van Nederland Vlag van Suriname Vlag van Aruba Vlag van Curaçao Vlag van Sint Maarten
Dutchspeakersworldwide.png

Nederlands:

Nederlandse creoolse talen:

Portaal  Portaalicoon  Nederlands

Met het Nederlandse taalgebied wordt het gebied bedoeld, waar mensen in het dagelijks leven gebruikmaken van het Nederlands of een op basis van het Nederlands gecreoliseerde taal. De taal moet dan als moedertaal en/of als dagelijkse omgangstaal functioneren.

Taalgebied[bewerken]

Het Nederlands of zijn creoolse varianten worden tegenwoordig als moedertaal gesproken in delen van Afrika, Europa en Noord- en Zuid-Amerika. Europa is verreweg het belangrijkste vanwege het feit dat meer dan de helft van alle moedertaalsprekers er woont.

Daarbij moet op het feit worden gewezen dat Afrikaans, een gecreoliseerde variant die een zelfstandige status heeft gekregen, in Namibië en Zuid-Afrika als onafhankelijke taal functioneert. Aan het einde van de 19de eeuw werd daar het Nederlands als cultuurtaal ingewisseld voor de eigen Zuid-Afrikaanse variant die zich sindsdien heeft verzelfstandigd en naast het Engels officiële taal werd. Omdat het Apartheidsregime tussen 1961 en 1994 gedomineerd werd door de 'Afrikaanders', kreeg hun taal een slechte naam en na opheffing van de apartheid werd ze als officiële taal onttroond en geboycot. Omdat een talrijke zogenaamde 'kleurlingen'bevolking in de Kaapprovincie Afrikaans (in een eigen vorm) spreekt, heeft deze boycot uiteindelijk niet tot een verbod geleid. De positie van de taal is wel verzwakt, mede omdat een deel van de Afrikaanders is geëmigreerd.

Het Nederlands in ruime zin kan onderscheiden worden in twee hoofdtalen: Nederlands en Afrikaans. Het laatste is ontstaan uit het Nederlands en zijn spelling is nog altijd gebaseerd is op de Algemeen Vereenvoudigde Spelling van Kollewijn.

1rightarrow blue.svg Zie Geschiedenis van de Nederlandse spelling voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Hoofdtaal (Nederlands)[bewerken]

Er zijn wereldwijd meer dan 23 miljoen Nederlandstaligen. Dit totaal kan als volgt worden berekend: ruim 16,5 miljoen Nederlanders; 6,1 miljoen inwoners van het Vlaams Gewest in België (cijfers uit 2006), en naar schatting 125.000 Nederlandstalige Brusselaars (een minderheid sinds de verfransing van Brussel). In Suriname wordt het aantal moedertaal-Nederlandstaligen op enkele honderdduizenden geschat.

1rightarrow blue.svg Zie Nederlands voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Officieel en moedertaal[bewerken]

Het Nederlands wordt gebruikt als officiële landstaal in:

Verder wordt het Nederlands gesproken in:

Als cultuurtaal was het Nederlands in gebruik in:

  • vanaf de Reformatie tot in de jaren tachtig van de 19de eeuw in de westelijke gemeenten van Oost-Friesland (Ostfriesland) en in de Graafschap Bentheim (Grafschaft Bentheim), waar de bevolking vanouds tot de Hervormde Kerk behoort; in afgescheiden Oudgereformeerde Gemeenten werd daar zelfs nog tot in de jaren zeventig van de 20ste eeuw in het Nederlands gesproken.
1rightarrow blue.svg Zie Erkenning van Nederlands in Zuid-Afrika voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Immigrantentaal[bewerken]

Andere gebieden waar Nederlands wordt gesproken door economische belangen of door grote aantallen immigranten zijn:

Hoofdtaal (Afrikaans)[bewerken]

Er zijn wereldwijd ongeveer 17 miljoen Afrikaanstaligen. Dit totaal kan als volgt worden berekend: ruim 7 miljoen moedertaalsprekers in Zuid-Afrika (census 2011); naar schatting ongeveer 300.000 moedertaalsprekers in Namibië, en naar schatting 9.500.000 mensen in Zuid-Afrika en Namibië, die Afrikaans als tweede of derde taal spreken. In Namibië vervult het Afrikaans de rol van lingua franca. Het aantal moedertaal sprekers van het Afrikaans ligt dus aanzienlijk lager dan het aantal mensen dat Afrikaans als tweede of derde taal beheerst.

1rightarrow blue.svg Zie Afrikaans voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Officieel en moedertaal[bewerken]

Het Afrikaans werd tot 1925 beschouwd als een dialect, eigenlijk een creoolse variant, van het Nederlands. In dat jaar werd Afrikaans erkend als onafhankelijke taal. Echter, door de Zuid-Afrikaanse grondwet werden Afrikaans en Nederlands tot 1984 nog als synoniemen bestempeld. Als officiële taal wordt het gebruikt in:

  • Vlag van Namibië Namibië, als erkende regiotaal
  • Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika, als een van de elf officiële talen van het land

Verder wordt Afrikaans ook gesproken door kleine gemeenschappen in andere landen:

Immigrantentaal[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Problematiek van de "Transformasie" voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de afschaffing van de apartheid zijn veel Afrikaners verhuisd naar andere landen. Daardoor wordt het Afrikaans als immigrantentaal gesproken in:

Creoolse talen[bewerken]

Nederlandse creoolse talen werden gesproken in voormalige Nederlandse koloniën en handelsvestigingen en door vóór 1900 gevestigde immigrantengroepen. Nu zijn ze vrijwel uitgestorven. Er zijn nog maar een handjevol sprekers verspreid over de wereld, bijvoorbeeld in Guyana, Indonesië, de Verenigde Staten, Brazilië en op Puerto Rico, en vroeger ook op de Maagdeneilanden en Sri Lanka (Ceylon).

Grootste gemeenschappen in het taalgebied[bewerken]

De grootste Nederlands- en Afrikaanstalige steden wereldwijd.

In het Nederlands taalgebied liggen de tien grootste gemeenschappen verspreid over België, Nederland en Zuid-Afrika.[2] Hoewel een groot deel van de Afrikaans- en Nederlandstalige gemeenschap in Nederland woont, te weten ongeveer 16 miljoen sprekers, ligt de grootste stad, wat betreft het aantal Afrikaans of Nederlands sprekenden, in Zuid-Afrika. Kaapstad heeft met bijna 1,2 miljoen Afrikaanstaligen de grootste stedelijke gemeenschap van het taalgebied binnen haar grenzen. Deze stad wordt gevolgd door de drie grootste steden in Nederland: Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Antwerpen sluit met ongeveer 470.000 Nederlandstaligen de top vijf van grootste gemeenschappen in het Nederlands taalgebied. In de grootste stad van de Lage Landen, Brussel, werd het Nederlands in Brussel, waar rond 1950 nog de meerderheid van de bevolking Vlaams dialect sprak, tijdens de intensief voortgaande verfransing van Brussel sinds de Eerste Wereldoorlog teruggedrongen tot de taal van een steeds kleiner wordende minderheid.

De gemeenschappen in Aruba, Curaçao, Namibië, Sint Maarten en Suriname vormen te kleine gemeenschappen om in de top van de lijst voor te komen.

Zie ook[bewerken]